NieuwsBoerenprotest tegen RIVM

Boeren gaan protesteren bij ‘selectief’ rekenend RIVM: soepel voor de snelweg en streng voor het vee

Het RIVM wordt ervan beschuldigd met zijn berekeningen naar politiek gewenste uitkomsten toe te rekenen. Niet streng als het gaat om snelwegen, maar wel voor veeboeren. Voor de boeren is dat reden genoeg om woensdag opnieuw te demonstreren bij het onderzoeksinstituut. 

Protesterende boeren op 10 juli, toen er voornamelijk actie gevoerd werd tegen het stikstofbeleid van het kabinet.Beeld ANP

RIVM-directeur Hans Brug kan zijn borst opnieuw natmaken, want woensdag rukken de tractoren weer op. De boeren hebben het onderzoeksinstituut in Bilthoven als mikpunt van hun volgende landelijke protestdag gekozen. De militante actiegroep Farmers Defence Force (FDF) vraagt de Nederlandse boeren zich om 13.00 uur te verzamelen bij ‘het hol van de stikstofsjoemelaars van Nederland’. Ook het wat gematigder Agractie Nederland roept zijn achterban op woensdag deel te nemen aan de landelijke protestacties, waaronder die bij het RIVM.

Dat de boeren hun woede over het stikstofbeleid van minister Schouten willen koelen op het RIVM is een onverwachte wending. Aanleiding voor de landelijke actiedag is immers de veevoermaatregel die de landbouwminister heeft aangekondigd. Daar heeft het RIVM niet zoveel mee te maken. Schouten wil melkveehouders tijdelijk (vier maanden) verplichten minder eiwitrijk krachtvoer aan hun koeien te voeren.

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu was tijdens de eerste landelijke tractordagen in oktober ook al de kop-van-jut. Toen waren de boeren boos omdat het RIVM had berekend dat de veehouderij de grootste veroorzaker is van het stikstofprobleem in Nederland. Dat kon niet kloppen, meenden de boeren. Hans Brug stond op 16 oktober aan duizenden vijandige agrariërs uit te leggen dat de rekenmodellen van het RIVM de wetenschappelijke toets der kritiek kunnen doorstaan. En dat de uitkomsten van de stikstofberekeningen dus betrouwbaar zijn.

Inconsequent

Dit keer zal hij daar meer moeite mee hebben, want dit keer hebben de boeren namelijk een punt. EenVandaag onthulde vorige week dat het RIVM inconsequent te werk gaat bij de berekening van de stikstofuitstoot van het wegverkeer. Om de stikstofwinst van de landelijke snelheidsverlaging naar 100 km per uur te bepalen gebruikt het instituut een andere rekenmethode dan voor het berekenen van de stikstofschade van de verbreding van snelwegen.

Die discrepantie komt het kabinet goed uit. Het RIVM berekent de stikstofruimte die de snelheidsverlaging oplevert namelijk zo ruim mogelijk, terwijl het de stikstofuitstoot van wegenaanleg juist ‘kleinrekent’. Het RIVM lijkt dus bewust toe te rekenen naar de politiek gewenste uitkomst, waarbij de stikstofwinst van de snelheidsverlaging gemaximaliseerd wordt en als compensatie kan dienen voor zoveel mogelijk bouwprojecten.

Een andere aanwijzing voor politieke beïnvloeding is dat het RIVM ook de stikstofschade van de eerdere verhoging van de maximumsnelheid naar 130 km per uur ‘kleinrekende’. Voor die berekening gebruikte het RIVM het ‘zuinige’ rekenmodel. Op wetenschappelijke gronden is niet te verklaren waarom er voor een snelheidsverlaging een ander rekenmodel gebruikt zou moeten worden dan voor een snelheidsverhoging.

Rekenkundig opportunisme

Het RIVM heeft dan ook verklaard dit een ‘beleidskeuze’ was, onthult klokkenluider Sieward Nijhuis. De chemisch technoloog ontdekte het rekenkundige opportunisme toen hij voor de Gelderse Milieufederatie de stikstofberekeningen voor de verlenging van de A15 controleerde. Nijhuis tipte de commissie-Hordijk, die in opdracht van het kabinet de kwaliteit van de stikstofberekeningen van het RIVM onderzocht. In zijn adviesrapport aan het kabinet noemt Hordijk het gebruik van twee verschillende rekenmethoden voor het wegverkeer ‘niet verdedigbaar’. Minister Schouten gaat in haar appreciatie van dit advies niet echt in op deze constatering. Pas na de zomer komt ze met een uitgebreide reactie.

Volgens Nijhuis is de werkelijke stikstofschade van de aanleg van snelwegen 4,7 tot 6 keer hoger dan het RIVM beweert. ‘Het gaat dus niet om een paar procentjes, maar om substantiële verschillen.’ De landelijke snelheidsverlaging en de veevoermaatregel creëren daardoor veel minder ruimte voor wegenbouw dan het kabinet denkt, terwijl die nieuwe snelwegen al wel zijn ingepland.

De boeren zijn verbolgen omdat het RIVM voor de stikstofuitstoot van hun veehouderijen wél de strenge rekenmethode toepast, die dus in hun nadeel werkt. Het persbericht van FDF refereert aan de bevindingen van Nijhuis: ‘Bij dit instituut overheersen politieke keuzes boven wetenschappelijk bewijs. Nu dit instituut een politiek instrument wil zijn in plaats van wetenschappelijk, mag het zich – opnieuw – verantwoorden.’

Gaat het boerenprotest het redden zonder de sympathie van de burgers?
Door de nieuwe voermaatregel zijn de boeren nog bozer en zijn hun acties nog radicaler en ongerichter. Verspelen ze daarmee niet de good­will die ze eerst hadden? ‘Uiteindelijk blijven alleen nog radicalen over.’

Waarom boze boeren nu opnieuw de straat opgaan
Sinds begin juli trekken boeren weer de straten op. Ze zijn vooral boos vanwege een plan van minister Schouten dat ze verplicht veevoer te gebruiken met minder eiwit. Hoe zit dit? Zes vragen en hun antwoorden.

Meer over