Boekenprop

Goed nieuws voor de stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB): ze kan worden opgeheven. Het doel is bereikt. Bijna alle opinieweekbladen (op Elsevier na) geven deze week slaafs gehoor aan de propagandamachine, met elk hun eigen 'Boekenweekspecial'. Doet de pers nooit met 'de week van de roomboter'. Lezen deugt, luidt de onuitgesproken gedachte van de journalistiek, boeken zijn altijd goed.


Gelukkig blijkt dat niet helemáál waar.


De meeste nieuwsgierigheid wekt traditiegetrouw HP/De Tijd, voornamelijk door de jaarlijkse pikorde in het land der boekenschuivers. Wederom volgens de methode De Natte Vinger, en dat is helemaal niet erg, zolang de toon maar prettig stekelt. Dat doet die dit jaar overigens wat minder dan voorheen. Met stip van 7 naar 1: Mai Spijkers van Prometheus & Bart Bakker, 'Royal Flush', die 'Januskop' Koen Clement (Weekbladpersgroep) verdrong.


Inhoudelijker is Vrij Nederland, dat stiltstaat bij het fenomeen van de biografie (het Boekenweekthema), volgens auteur en biograaf Hans Renders aan inflatie onderhevig. 'Aan de lopende band verschijnen boeken met het woord 'biografie' in de titel die helemaal niets met een 'geschreven leven' te maken hebben. Zo verschenen het afgelopen jaar biografieën van dorpen, omroepen, ziekten en ondernemingen. Verzamelbundels over voetballers, volkszangers en koks worden ook steevast biografie genoemd.'


Net zo zinnig is de beschouwing in De Groene Amsterdammer van Marja Pruis - die zelf een prikkelende bundel schreef over boeken en kritiek - over 'de geïnterviewde schrijver'. 'Was ooit geheimzinnig interviewster Bibeb in Vrij Nederland met haar aandacht voor 'de mens achter de schrijver - zich vertalend in het uitgebreid optekenen van stiltes, handgebaren en bekentenissen - een vreemdsoortig persoonlijk eiland in een intellectueel tijdschrift, inmiddels is het persoonlijke element zozeer alom aanwezig en uitgemolken dat alle schrijversinterviews op elkaar lijken. Dat eigenlijk iedere schrijver heel gevoelig is, en onzeker bovendien, dat geloven we graag. (...) Je wordt er een beetje mies van, van die zogenaamde intimiteiten waar het gemiddelde schrijversinterview bol van staat.'


Opmerkelijk: de genadeloze afrekening met het laatste boek van Joris van Casteren, volgens Natasha Gerson 'niet helemaal tof in zijn hoofd' nu hij een problematische liefde misbruikte om de 'uitgestreken onschuld' uit te hangen. 'Wat hebben we eigenlijk, ik noem maar wat, jonge loverboys nog te veroordelen wanneer goedopgeleide arrivés zich onder het mom van journalistiek consequentieloos en in boekvorm zo kunnen manifesteren?'


Nog wat te lachen? Ja: met de compacte VN-column van Micha Wertheim, ondersteboven afgedrukt in hip 180 ¿-format. 'Vooral jonge lezers haken af als ze merken dat het hele tijdschrift op zijn kop is afgedrukt en van achteren naar voren loopt, gewend als ze zijn aan iPads en mobiele telefoons die automatisch boven en onder aanpassen aan hoe de lezer zijn of haar apparaat vast wenst te houden. Deze jonge lezers weigeren steeds vaker hun tijdschrift terug te draaien naar het oude 360 ¿-format en haken gefrustreerd af.'


We vatten hem.


Jean-Pierre Geelen


Meer over