Boekenkopers

Wilt u weten wat de verschillen zijn tussen de lezers van Hugo Claus en Maarten 't Hart? Denkt u dat leeshonger gepaard gaat met drankzucht?...

RONALD OCKHUYSEN

Deze en een schier oneindige reeks andere vragen komen aan bod in 'Witbier of rode wijn?', een donderdag in Amsterdam gepresenteerd lezersonderzoek. Dat onderzoek, een initiatief van Weekbladpers Tijdschriften, moet uitgevers voorzien van wat initiatiefnemers Sandra Blok en René van Veen in de inleiding noemen 'kwalitatief goede informatie over de potentiële boekenkopers'.

Waarom doet uitgerekend een uitgever van weekbladen onderzoek naar de strapatsen van boekenkopers? Het antwoord is simpel: 'Met Vrij Nederland en Opzij hebben wij twee titels in huis waarvan wij denken dat zij voor boekuitgevers van bijzondere waarde zijn.'

Reclame voor de zaak ligt derhalve ten grondslag aan 'Witbier of rode wijn?', maar willen boekenuitgevers wel weten wat 4292 personen van 18 jaar en ouder te melden hebben over boeken? Kunnen ze iets met de wetenschap dat 72,4 procent ofwel 8,3 miljoen Nederlanders van 18 jaar en ouder wel eens een boek koopt?

Als het antwoord op die vraag bevestigend is, kunnen de boekwinkels alvast planken gaan vrijmaken voor naslagwerken over bijzondere bieren, port, wijn, cognac en whisky, want hiervoor vertonen boekenkopers opvallend veel aandacht.

De onderzoekers maken onderscheid tussen lichte, halfzware en zware kopers. De lichte kopers (31,7 procent) geven minder dan tien gulden per maand uit aan boeken. Zij leven in gezinsverband, hebben jonge kinderen en wonen op het platteland. Favoriete vakantiebestemming is Duitsland, en dat land wordt bezocht met de caravan.

De halfzware kopers (36,2 procent) roken filtersigaretten, doen hun boodschappen bij de C 1000 en wagen een gokje in de Algemene Loterij Nederland. Tot deze groep behoren de klanten van de boekenclubs, en ook de bibliotheek kan op een bezoek van de halfzware koper rekenen.

De zware kopers (29,2 procent) vertegenwoordigen, hoe kan het anders, het cliché van de boekenkoper. Ze zijn hoog opgeleid, politiek links georiënteerd en hebben een goed inkomen, dat hen in staat stelt meer dan 25 gulden per maand aan boeken te besteden.

Evenmin schokkend is de vaststelling dat een regelmatige verschijning op de televisie bijdraagt tot een grote bekendheid van de schrijver. De meest bekende zijn Annie M.G. Schmidt (75,4 procent), Jan Wolkers (73 procent), Youp van 't Hek (71,5 procent), Adriaan van Dis (68,2 procent) en Kees van Kooten (65,6 procent), waarbij moet worden opgemerkt dat Schmidt in 1995, het jaar waarin Weekbladpers het onderzoek deed, overleed - en zoals bekend beleven schrijvers kort na hun dood publicitaire hoogtijdagen.

Behalve een lange, voorspelbare lijst weetjes over boekenkopers (de kopers van Maarten 't Hart lezen Grasduinen, tweederde van de Dorrestein-lezers is vrouw, de lezers van A.F.Th. van der Heijden stemmen PvdA) herbergt 'Witbier of rode wijn?' ook oorspronkelijke resultaten.

Zo maakt het tweederde van de kopers niets uit welke uitgeverij achter een boek schuilgaat. Van diegenen die regelmatig een literair werk aanschaffen, vindt 58 procent het aangenaam door advertenties op nieuwe uitgaven gewezen te worden. En slechts 15 procent beweert zich te laten beïnvloeden door recensies. De lezers van Margriet de Moor vertrouwen de critici nog het meest, die van John Grisham, Kees van Kooten, Youp van 't Hek en Jan Wolkers zeggen lak te hebben aan de mening van de recensent.

Toch hoeven de recensenten niet te treuren. Zij kunnen zich beroepen op een passage in het onderzoek, die het monnikenwerk van Sandra Blok en René van Veen op z'n zachtst gezegd relativeert. Op de vraag hoeveel geld zij aan boeken uitgeven, antwoordden de respondenten niet altijd even eerlijk. De bedragen die werden genoemd, impliceerden voor de boekenbranche een omzet van ruim 175 miljoen gulden per maand. In werkelijkheid gaan er drie maanden voorbij, voordat een dergelijke omzet in de boeken kan worden bijgeschreven.

Ronald Ockhuysen

Meer over