Boeiend debuut van Turkse wegloopster

Op haar vijftiende liep de Turks-Nederlandse documentairemaakster Meral Uslu van huis weg met een vriendin. Uslu had genoeg van haar overheersende moeder, die haar in enge jurkjes liet rondlopen, naar de Koran-school stuurde en in huis liet helpen....

Toen Uslu op haar 22ste op de filmacademie zat, maakte ze al plannen voor een film over haar vlucht. Eerst in documentairevorm, later realiseerde ze zich dat de stof zich beter leende voor een speelfilm. Paula van der Oest werd gevraagd een scenario te maken van Uslu's verhaal.

Het resultaat heet Roos en Rana, en werd gerealiseerd door de KRO als onderdeel van het Telefilmproject. De omroep koos ervoor juist deze Telefilm te produceren, legt hoofd drama Frank Jansen uit. 'De spannende belevenissen van de meisjes zijn impliciet een aanklacht tegen een zekere rechteloosheid van de vrouw binnen bepaalde culturen en de dubbele moraal die in de huidige zogenaamde tolerante samenleving nog steeds voor veel leed zorgt.'

Dat klinkt erger dan het is.

Roos en Rana is voor alles een vrolijke, multiculti-variatie op Thelma and Louise. De bijzondere vriendschap tussen de 16-jarige brave Turkse Rana en de evenoude lellebellerige Roos (geblondeerd en met navelpiercing) boeit en amuseert van het eerste tot het laatste moment. Rana die Roos' haar roze verft, Roos die Rana leert tongzoenen - het zijn, in hun eenvoud, innemende scènes. Juist daarom is het spijtig dat in het laatste halfuur een aantal zwaar aangezette dramatische verwikkelingen de overhand dreigt te krijgen.

Uslu's eerste speelfilm, gefilmd met een heftig schokkende camera die haar documentaire-achtergrond verraadt, wordt gemaakt door twee debutanten en een veterane: de ontwapenend ordinaire Sarah Jonker (Roos), de omstuimige Özlem Solmaz, een 15-jarige havoscholiere uit Purmerend die uit de disco werd geplukt, en Füsün Demirel, een bekende en geliefde actrice in Turkije, als haar moeder.

Rana's moeder runt met straffe hand het huishouden. Ze spreekt geen woord Nederlands, gooit en mept met schoenen als dat zo uitkomt, en bidt tot Allah dat haar dochter op het rechte pad blijft. En dat haar man hem niet overeind krijgt als hij een ander heeft.

Uslu moest Füsün Demirel voordoen hoe haar moeder zich vroeger kleedde, hoe ze keek en reageerde. Ze is niet bang dat haar moeder beledigd is; omdat Uslu het inmiddels weer kan vinden met haar ouders, laat ze haar moeder een hele ontwikkeling doormaken in haar film. Ze gaat zelfs naar een koffieshop. Roos en Rana is niet helemáál autobiografisch.

Meer over