Blootgeven en weer loslaten

'Attenberg' van regisseur Athina Rachel Tsangari maakte in Griekenland de discussie los over het traditionele gezin, waarin meisjes geen stem hebben. 'Marina is een beetje vreemd maar niet uitzonderlijk.'

PAULINE KLEIJER

'Nee, de film is niet autobiografisch', zegt de Griekse Athina Rachel Tsangari, regisseur van Attenberg. 'Jammer genoeg niet. Ik zou willen dat ik zo goed met mijn vader kon communiceren als hoofdpersoon Marina met haar vader, maar in Griekenland is dat bijna onmogelijk. Je kunt de film zien als een cadeau aan mijn vader - als mijn manier om met hem te praten.'

De Griekse tragikomedie Attenberg gaat over de 23-jarige Marina, eigenzinnig en een beetje wereldvreemd. Ze gaat haar eigen gang en heeft nog nooit behoefte gehad aan een vriendje of seks. Toch moet ze er zo langzamerhand maar eens aan geloven. Haar vader is ernstig ziek, en Marina beseft dat ze zichzelf een schop onder de kont moet geven. Uiteindelijk zal ze zonder haar vader verder moeten.

Attenberg is de tweede speelfilm van Tsangari. Haar vorige film kwam in 2001 uit, The Slow Businessof Going, een roadmovie die zich afspeelt in negen wereldsteden.

In een hotel in Rotterdam vertelt Tsangari hoe ze het scenario voor Attenberg al jaren geleden schreef. Maar het moest eerst nog een tijdje rijpen. Ondertussen was ze druk genoeg als producent, onder meer van de Griekse succesfilm Dogtooth, die begin dit jaar werd genomineerd voor een Oscar. En als ontwerpster van grootscheepse videoprojecties, zoals die voor de opening van de Olympische Spelen in Athene. Daarnaast werkt ze als docent en organisator van filmfestivals.

'Zelf regisseren komt er dus niet zo vaak van. En omdat ik nooit weet wanneer ik weer een nieuwe film zal maken, vind ik dat het scenario echt de essentie moet raken. Ik moet precies weten waarom ik iets wil vertellen.'

Attenberg, zo legt Tsangari vol overtuiging uit, levert onder meer kritiek op de Griekse maatschappij, waarin ouders hun kinderen - vooral de meisjes - veel te lang onder de duim houden.

Daarnaast levert Tsangari commentaar op de doorgeslagen seksualisering in de westerse media, die een grote druk legt op jonge meisjes. Gewoon geen zin in seks hebben is ook oke, wil de regisseur met haar film laten zien. 'Marina is misschien een beetje vreemd, maar tegelijk is ze helemaal niet uitzonderlijk', zegt de regisseur. 'We zijn tenslotte allemaal een beetje vreemd. En er zijn zo veel meisjes, maar ook jongens, die zichzelf niet herkennen in het hyperseksuele beeld in de media.'

De schuchtere Marina is ook geen slachtoffer, maar juist een heldin, benadrukt Tsangari. 'Zij bepaalt zelf wat ze doet, wanneer ze het doet en waarom. Dat maakt haar heel sterk, ook al is ze wat onhandig. Het is erg moeilijk en dapper om naar buiten te treden en jezelf misschien wel voor gek te zetten, zoals Marina doet. Om je letterlijk en figuurlijk bloot te geven.'

Dat haar hoofdpersoon in veel reacties op de film als excentriek wordt afgeschilderd, zit Tsangari dan ook een beetje dwars. Natuurlijk, Attenberg heeft intermezzo's waarin Marina met haar vriendin vreemde dansjes doet, of tijdens het kijken naar natuurdocumentaires samen met haar vader dieren nabootst. Voor de regisseur vormen die scènes helemaal geen breuk met het realisme: 'Ik noem dat redelijk normaal.'

'Het is een spel, een ritueel - een heel natuurlijk iets. Ik denk dat iets dergelijks in veel langdurige relaties plaatsvindt, zeker als echt praten moeilijk is. Marina en haar vader hebben zo een manier gevonden om non-verbaal met elkaar te communiceren. En met haar vriendin Bella is het een vorm van competitie, zoals dat in veel meisjesvriendschappen voorkomt.'

Uiteindelijk gaat Attenberg vooral over loslaten. Marina's vader moet zijn dochter vrijlaten, Marina moet afscheid nemen van hem. Een moeder komt niet in het verhaal voor. De hechte vader-dochterrelatie, al jaren in een vast stramien, wordt niet alleen opgeschud door de ziekte van de vader, maar ook door Marina's prille relatie met een ingenieur.

'Er is altijd een derde persoon nodig om een relatie op scherp te zetten', zegt Tsangari. 'Mijn film is in feite een serie onderhandelingen tussen Marina en haar vader. Ze hebben elkaar iets te leren, maar het is niet makkelijk.'

Zo gaat Attenberg volgens de regisseur niet alleen over een meisje dat eindelijk volwassen wordt en tot bloei komt. De vader maakt een soortgelijke ontwikkeling door, zij het in omgekeerde richting. 'Het is een wederzijds geschenk. Ze helpen elkaar. Hij moet de dood omarmen, en zij het leven.'

Haar eigen vader, vertelt Tsangari, heeft de film inmiddels gezien. 'Ik was van tevoren erg ongerust, bang dat hij gechoqueerd zou zijn door bepaalde scènes. Maar hij moest huilen. Ik denk dat hij het begreep. We hebben het er nooit over gehad, maar het voelt alsof we een goed gesprek hebben gehad.'

is een Griekse tragikomedie over de 23-jarige Marina, eigenzinnig en een beetje wereldvreemd. Ze gaat haar eigen gang en heeft nog nooit behoefte gehad aan een vriendje of seks. Toch moet ze er zo langzamerhand maar eens aan geloven.

undefined

Meer over