Bloedmooi, doodnormaal doarpsfamke

De 22-jarige Doutzen Kroes is het gezicht van merken als L’Oreal en Victoria’s Secret. De wereld ligt aan haar voeten....

In minuscule lapjes stof schrijdt ze over de belangrijkste catwalks van de wereld. Ze sleept miljoenencontracten binnen, luncht met Bono en schittert op elke rode loper. Ze is het gezicht van L’Oreal, Calvin Klein en Victoria’s Secret, won de Prix de la Mode van Marie Claire voor het beste model van 2007 en ze staat op de nieuwe Pirelli-kalender.

Maar om nou tijdens de speech naast de voorzitter te gaan staan bij de uitreiking van de Friese persprijs in een zaaltje in Leeuwarden, dat zag Doutzen Kroes niet zitten. Zo’n volle zaal? Getsiederrie nee. Ze zou er maar van gaan blozen.

Het typeert Doutzen, het dorpsmeisje dat nog nooit in Amsterdam was geweest en vakantiekiekjes opstuurde naar modellenbureau Paparazzi, hopend op een zakcentje. Dat dat zakcentje zo’n anderhalf miljoen per jaar zou worden, had ze toen niet kunnen bedenken.

En als ze heel eerlijk is: had ze het wél geweten, dan was ze er misschien wel niet aan begonnen, vertelt ze in een documentaire van Omrop Fryslân. Natuurlijk, het is geweldig om in een hangmat onder de palmen te liggen. Maar ze mist iemand om het mee te delen. Voor- en nadelen liggen dicht bij elkaar.

De documentaire laat haar zien als femme fatale op de catwalk, Doutzen bij de grote designers, Doutzen op torenhoge hakken en in de chicste restaurants. Maar ook: Doutzen heel kwetsbaar in spijkerbroek en sweatshirt, opgekruld in een stoel in haar ouderlijk huis. Doutzen die zich schuldig voelt omdat ze zo waanzinnig mooi is: ‘Ik ben zo geboren, dat is niet eerlijk.’ En Doutzen die in datzelfde deftige restaurant zegt soms te snakken naar een lekker bord vol. ‘It is wol lekker hear, mar it binne allegearre fan dy lytse dinkjes’ – lekker, maar het zijn allemaal van die kleine hapjes.

Terwijl de grote ontwerpers miljoenen voor haar neertellen, strikte de Afûk – de organisatie die de Friese taal promoot – haar voor niks. In een spotje vertelt Doutzen dat ze altijd in haar moedertaal sms’t en mailt met haar familie en vrienden. En dat je best trots mag zijn op je Friese accent. Ze besluit het spotje: ‘Praat mar Frysk, omdat we it wurdich binne’, praat maar Fries, omdat we het waard zijn. Het is een knipoog naar de slogan van L’Oreal, waar Doutzen het gezicht van is.

Ze mag dan huizen hebben in New York en Parijs: Friesland blijft haar thuis. En vooral Eastermar, het dorp waar ze opgroeide – krap 1600 inwoners groot in de gemeente Tytsjerksteradiel.

Zo vaak ze kan probeert ze een paar dagen bij heit en mem te zijn. Dan scharrelt ze rond in haar oude kloffie en doet ze boodschappen bij de dorpssuper, die ze in 2006 zelf heropende. Ook zet ze zich in voor het behoud van het landschap en is ze beschermvrouwe van het plaatselijke skûtsje.

De Friese persprijs kon ze zelf komen ophalen – haar moeder was jarig en dus was ze in de buurt. Haar komst had wel wat voeten in de aarde, want ze wilde er absoluut geen landelijke media bij hebben. Haar optreden werd daarom pas een dag van tevoren onder embargo bekendgemaakt, en alleen aan de Friese journalisten. ‘Als SBS voor de deur staat, rijd ik door’, dreigde ze. Ze was erg vereerd met de prijs – vooral, zei ze, omdat die uit Friesland komt. Want: ‘Fryslân hat my grut makke.’

Wie met Doutzen werkt, wordt verliefd. Ze is oogverblindend mooi. Maar ze is ook lief, zachtaardig, ontwapenend. Nuchter, bescheiden. Met die combinatie betovert ze iedereen in de bikkelharde modewereld.

Jan Jongsma herinnert zich nog goed het ietwat onzekere meisje dat bij hem Fries eindexamen deed. ‘Ze vroeg zich af of ze wel goed genoeg was. Ze had nooit een hoge dunk van zichzelf. Nooit op de voorgrond. Een echt doarpsfamke.’

Ondanks haar puberleeftijd betrapte Jongsma Doutzen nooit op een slecht humeur. ‘Doch dyn plicht en lit de lju mar rabje, zo deed ze haar werk: doe je plicht en laat de mensen maar kletsen.’

Dat is ook de ervaring van Jetteke van Lexmond, fashion editor bij Glamour. Zij begeleidde in 2003 Doutzens allereerste covershoot, voor Elle Girl. ‘Ze begon pas, maar was toen al superprofessioneel. Ze stond op het strand in de vrieskou in een shirtje en een kort broekje. Ze klaagde nergens over.’

Even voor die fotosessie had Doutzen bij Van Lexmond voor de deur gestaan. ‘Ik deed de deur open en mijn mond viel open. Daar stond het allermooiste meisje dat ik ooit had gezien.’

‘Ik zei: jij wordt zó groot. Over een paar jaar heb je contracten met L’Oreal en kom je op privéfeestjes van Justin Timberlake.’

‘Ik heb met heel veel mooie en aardige meisjes gewerkt’, zegt Van Lexmond. ‘Doutzen heeft me als mens echt geráákt. Ze is zo zachtaardig, bijzonder, lief, warm, open, innemend en heeft absoluut geen last van divagedrag. Ik kan me niet voorstellen dat zij ooit kwaad zou spreken over een ander. Zij staat op een heel mooie manier in het leven. En het is niet gespeeld. Anders was ze al lang door de mand gevallen.’

Naïef is ze niet, zegt Van Lexmond. Belangrijk, want in de wereld van glamour, grote bedragen, spotlights en extravagante feesten liggen de verleidingen op de loer. Topmodellen als Naomi Campbell en Kate Moss haalden de media met hun drugsgebruik. Campbell kreeg bovendien een werkstraf nadat ze haar dienstmeisje had mishandeld.

Doutzen is veel te nuchter voor drugs en sterrengedrag, weet Van Lexmond. ‘Ze zorgt goed voor zichzelf en trekt haar grenzen. Ze staat erg sterk in haar schoenen en komt uit een ontzettend leuk gezin. Die basis is heel goed.’

Ook Mo Karadag van het modellenbureau Paparazzi vreest niet dat Doutzen op het slechte pad zal raken. ‘Dan was dat al lang gebeurd. Ze heeft genoeg kansen gehad. Ze is er gewoon te nuchter voor. En ze heeft goede mensen om zich heen die haar terugfluiten als dat nodig is.’

Karadag herinnert zich Doutzens testshoot. Na het zien van de foto’s kregen hij en Paparazzi-baas Sarah Keller kippenvel. ‘We zagen meteen dat zij heel bijzonder is.’

Toch is het succes Doutzen niet komen aanwaaien. In het begin wilden veel mensen niet met haar werken, herinnert Karadag zich. ‘Ze heeft iets popperigs: een symmetrisch gezicht, dik haar, volle lippen. Een beetje zoals de supermodellenlook van de jaren negentig. De fashionindustrie zoekt in eerste instantie iemand die niet standaard is. Velen vonden haar te commercieel en konden daar niet doorheen kijken.’

Paparazzi zag wél een topmodel in haar en schermde haar af om die status te bereiken. En dat betekende kieskeurig zijn, en ‘nee’ zeggen tegen klussen die de weg naar de top kunnen blokkeren. Een grote campagne van Guess jeans bijvoorbeeld. Karadag: ‘Als je bij Lancôme zit, kan L’Oreal je weigeren, omdat je te zeer het gezicht van een concurrent bent. Die inschatting is moeilijk, en we hebben soms getwijfeld. Maar we hebben volgehouden. En Doutzen ook. Ze had voor het geld kunnen kiezen. Ze vertrouwde ons en volgde haar gevoel.

Waarom haalde Doutzen het wel en andere mooie meisjes niet? Ze is ijzersterk, zegt Sarah Keller. ‘Nederlandse meisjes willen vaak niet weg bij hun ouders en hun vriendje. Doutzen heeft zich heel goed gerealiseerd dat er maar één kans voorbij komt. Ze heeft de kracht gevonden om dit te doen. Ze lijkt een kwetsbaar poppetje; toch weet ze zich heel goed staande te houden.’

Keller kwam een keer met Doutzen terug na een reis. ‘In haar appartement lag een dode muis. Ik begon te gillen, maar Doutzen pakte hem bij de staart en gooide hem weg. Geen probleem. Ze is heel stoer en niet bang. Je kunt haar in de woestijn dumpen met een flesje water, en ze redt het. Ze trekt haar grenzen, maar met heel veel grace.’

Ze heeft het, zegt Karadag. Wat is ‘het’? ‘Ze is in het echt ook heel mooi. Ook zonder camera.’

‘Er moet een lichtje aangaan als de camera draait’, zegt visagist Pernell Kusmus. ‘Vergelijk het met auto’s’, zegt fotograaf Jeroen Horsthuis. ‘Een Opel Kadett kun je heel mooi maken met andere velgen en een spoiler, maar als je die weghaalt blijft er een simpele Opel Kadett over. Er zijn ook auto’s die zonder fratsen al heel erg mooi zijn, van welke kant je ze ook bekijkt. Dat verschil – dat is ‘het’: dát is fotogeniek zijn.’

Doutzens schoonheid is heel begrijpelijk, zegt Rosalie van Breemen, ex-model en jurylid bij Holland’s en France’s Next Top Model. Alles klopt: de lengte van het voorhoofd, de stand van de ogen, haar kaaklijn. ‘Ik bedoel het niet lullig, maar wat haar bijzonder maakt, is juist dat ze helemaal niet bijzonder is. Linda Evangelista heeft een grote neus. Kate Moss is heel atypisch. Zoiets specifieks heeft Doutzen niet. Haar schoonheid is herkenbaar.’

Is er dan echt helemaal niets mis met Doutzen Kroes? Het lijkt er niet op. Hoe beroemd ze ook is, en hoe beroemder ze ook nog zal worden: de Friezen zijn apetrots op het meisje dat een wereldster werd en toch een heel gewoan doarpsfamke bleef.

Niemand, zeker de Friezen niet, gebruikt haar achternaam. Misschien omdat haar voornaam volstaat. Misschien omdat ze zó ien fan ús Friezen is, zo dichtbij staat, dat een achternaam te afstandelijk is. Us Doutzen.

Toch verheerlijken de Friezen haar niet – daar zijn ze te nuchter voor. ‘We zijn erg trots’, zegt wethouder Rijpstra, die Doutzen benaderde voor de Afûk-campagne. ‘Als ze wordt gevraagd voor iets in het dorp, en ze kan, komt ze ook’, zegt Henk Hoekstra van dorpsbelang. ‘Ze gedraagt zich niet anders dan voor ze bekend werd.’ ‘Je merkt niks aan haar’, zegt Jan Jongsma. ‘Ze loopt niet op hoge hakken of met de kin omhoog.’

Jetteke van Lexmond denkt vaak terug aan die eerste ontmoeting, voor haar deur in de Amsterdamse Pijp. ‘Doutzen vertelde toen giechelend dat ze een boete had gekregen in de trein. Toen ze een kaartje kocht, had de lokettist gevraagd: met of zonder korting? Dus zij zei: doe maar met. Wist zij veel dat ze een kortingskaart moest hebben.

‘Een tijdje later werkte ze met beroemde fotografen en werd ze een echte vrouw van de wereld. Maar ik denk nog wel eens terug aan die anekdote. Wie kan haar nou een boete geven?!’

Meer over