Blixa Bargeld kneedt taal tot een knot explosieve herrie

DEN HAAG..

MICHEL MAAS

Van onze verslaggever

Michel Maas

Blixa Bargeld doet een brommer na: 'NNNAAAMMM'. Ondertussen klinkt uit de luidsprekers het zinnetje dat hij daarvóór heeft ingesproken: No New New Age Advanced Ambient Mode of Music Machine. Afgekort: 'NNNAAAMMM'.

Daar begint het mee. Veel is het niet. Een zinnetje en een klank. Bargeld praat rustig, ritmisch. Hij zingt het eigenlijk: No New New Age Advanced Ambient Mode of Music Machine. En dan nog eens, en nog eens, tot ongemerkt de elektronica de tekst heeft overgenomen. De regel komt nu uit de geluidsinstallatie, met een echo: No o New ew New ew Ageage Advancedanced Ambientbient Momode o of Musicsic Machineine.

De echo verdubbelt, en daar schreeuwt Bargeld 'Nnnaaammm' doorheen, wat ook weer een echo krijgt die zich verdubbelt en verdriedubbelt. Waarna Bargeld eroverheen begint te piepen en te schuren en te krijsen, wat ook weer een echo krijgt enzoverder enzovoorts tot er ten slotte een oorverscheurende knot geluid ontstaat die probeert de muren en het plafond van het theater het Spui op te blazen.

Het publiek aarzelt. Een enkeling probeert op het ritme van het oerzinnetje te blijven dansen. Anderen stoppen hun oren dicht. Maar weinigen lopen weg. Wat hier gebeurt is te verwarrend. Dat wil niemand missen.

Wat Bargeld zeggen wil, is misschien: dat woorden klanken zijn. Ze komen uit een strottehoofd, ze zijn fysiek en kunnen daarom herrie worden die pijn doet. En als ze eens echt iets willen zeggen, het instant geheim van het leven bijvoorbeeld, komt er weer zo'n zin die ten slotte in zijn eigen echo stikt: Is it coffee? Whàt instant!? Come to the point! Een vraag, opgeblazen tot een kakofonie. Meer niet.

'Thìs is my Point', besluit Bargeld. Punt. Stilte.

Blixa Bargeld, onder andere ook gitarist en begeleider van Nick Cave, is de antiheld van de tweede avond van het Crossing Border Festival. De zaal waarin hij de taal aan flarden scheurt, zit barstensvol publiek. De andere twee zalen ook. De organisatie had niemand buiten willen laten staan en heeft daarom veertienhonderd man binnengelaten. Dat kan het Theater aan het Spui niet hebben. Het kookt van de mensendampen. De combinatie van literatuur en muziek, met daarbij namen als John Cale en Blixa Bargeld, trekt zóveel publiek dat de overdonderde organisatie nu al laat weten dat het festival volgend jaar misschien wel naar het Congresgebouw zal verhuizen.

In drie zalen doen de schrijvers, popkenners, dichters en musici een estafette. Een kwartiertje per voorleesbeurt, en wie van ver komt mag wat langer. Een stuk of twintig optredens op een avond. Dat wordt zappen en kiezen, wat bijna niet kan. Blixa Bargeld, of Désanne van Brederode èn Roel Bentz van den Berg? Of vijf minuten Désanne en dan Blixa? Of tussendoor even op en neer van Parkerzaal naar KPNzaal en terug? En een uur John Cale (niet missen!) kost je de Bedlam Rovers, Bobby Sichran en waarschijnlijk nog een stuk van Peter Hammill. Terwijl Ska-koning Laurel Aitken en daarna de Bedlam Rovers er in de VSB-zaal een dansfeest van maken, pendelt het volk heen en weer als op de Uitmarkt in Amsterdam, en luistert naar literatuur die vóór alles jong is, deze zaterdag. Met Bart Chabot misschien wel als de oudste deelnemer, naast Poppy Z. Brite, Joris Moens, Karin Spaink, Désanne van Brederode, Jaap Scholten, Ceren Taygun, Hans Sahar en Simon Armitage.

Een wild gezelschap dat alles doet dat past tussen het brute rauwkostproza van Hans Sahar ('. . .As er een onhandige stijve griet tege de wand pleurt met 'r dikke reet. . .') tot de gedichten van Simon Armitage, die zich voortdurend excuseert voor zijn scheldwoorden.

Blixa Bargeld heeft gelijk: woorden moeten hardop. De voorgelezen teksten dwarrelen neer. Het meeste verdwijnt meteen, soms schuurt en piept het even, als een nagel op een schoolbord - dat geeft niks, over vijf minuten komt weer een ander. Luisteren is lekker. En luisteren is veilig. Behalve als een optreden héél dichtbij komt. Op schoot, bijvoorbeeld, zodat je niet weg kunt glippen naar de bar.

Buiten staat nog een zaaltje: de caravan van het nieuwe tijdschrift Schrijver & Caravan. Ook dit zaaltje is barstensvol. Zeven man publiek, één schrijver, Pim Wiersinga, en twee meisjes, vluchtig gekleed in een laken.

Als Wiersinga is uitgelezen beginnen de meisjes klaaglijk te zingen: 'Ik wil jou in mijn leven.'

Ze kijken smachtend, hunkerend, huiverend want ze willen. O, wat willen ze. Alles willen ze, alle stukken van 'jou' met de luchtjes erbij. Mmmm! Dat zingen ze zachtjes, en ze zitten heel dichtbij en kijken of ze het menen. Het publiek zwijgt bedremmeld, bij zo'n intieme voorstelling.

Maar het heeft weinig reden om verlegen te zijn, want dit valt nog reuze mee. Gisteren deden ze een orgasme.

Toen las Ronald Giphart voor.

Gisteren, ja. Ook gemist.

Het Crossing Border Festival is vandaag, dinsdag en woensdag in Enschede, in Theater aan de Markt Concordia. Met optredens van o.a. Abraham Rodriguez, Paul Beatty, Arnon Grunberg, Ray Loriga (maandag), Karin Spaink, Ronald Giphart, Billy Childish (dinsdag) en Serge van Duinhoven, Desanne van Brederode, Rob van Erkelens en Bart Chabot (woensdag).

Meer over