Blanke bolster, rotte pit

Met Barings ontplofte de eerste mythe: die van de deftige Britse bank, onzinkbaar als de Titanic. Nu blaast de boosdoener een tweede mythe op met zijn autobiografie....

NICK Leeson moet zich redelijk goed thuisvoelen in de gevangenis. Veel verschil met de beursvloer is er eigenlijk niet. Op de Simex, de termijnbeurs van Singapore, verkocht de ene handelaar de andere wel eens een knal voor zijn kanis. In de Hoescht-gevangenis in Frankfurt, waar de effectenhandelaar ruim een half jaar na zijn arrestatie verbleef, rolden de gedetineerden ook regelmatig met elkaar over de vloer.

Uiteraard klaagt Leeson. Hij mist zijn vrouw, het is vaak koud in de cel en soms mag hij maar een uur per dag luchten. Maar hij heeft het gevoel dat hij nog als beste uit het debâcle is gekomen. Tenminste, Leeson zegt dat hij zich er 'beter bij moet voelen dan veel van zijn bazen, omdat hij boet voor zijn zonden'.

Precies een jaar na de val van Barings Bank als gevolg van de door Leeson veroorzaakte miljardenverliezen, publiceert de dader van al het kwaad zijn autobiografie. De Bom onder de Barings Bank heeft zijn eigen verhaal opgeschreven.

Niet onthullend, ook geen thriller, laat staan een spijtbetuiging. Eerder het tragikomische verhaal van een arbeidersjongen die aan het grote geld ruikt, te hard van stapel loopt en zijn mislukkingen weet te verdoezelen totdat de bom ontploft.

In Watford gaat de pas 20-jarige Leeson - beginnend administrateur bij de bank Morgan Stanley - in het weekeinde met zijn vrienden, bijna allemaal bouwvakkers, als een beest te keer. Er wordt gezopen, gebraakt en gevochten.

'Na het bezoek aan een voetbalwedstrijd trok onze groep naar een disco, waar we ons helemaal uitkleedden. Steve, een vriend van mij, had de lieve gewoonte om op elk leuk meisje af te stappen, zijn pik uit zijn broek te trekken en die zachtjes in haar hand te leggen.'

Leeson lukte het zowel uitslover als bink te zijn. Door de week keurig in overhemd en stropdas, in het weekeinde een agressieve dronkaard.

In juni 1989 nam Leeson ontslag bij Morgan Stanley en meldde zich bij Barings. 'Daar had ik een gesprek met een aardige, rustige man die John Guy heette en mij een baan aanbood.'

Hier kreeg hij zijn grote kans. Hij moest administratief orde op zaken stellen in het kantoor in Indonesië. Hier had Barings voor honderd miljoen pond aandelen gekocht voor cliënten, die weigerden de stukken af te nemen en te betalen nadat de beurs van Jakarta was ingestort.

'Tien maanden lang werkte ik in een bedompte, raamloze kelder en zocht de aandelen uit.'

In de avonduren zocht Leeson in Jakarta de plaatsen op die op Watford leken. 'We speelden er winnaar-gaat-door. Heel vaak speelde ik tot drie uur in de ochtend.'

Na zes maanden krijgt hij hulp uit Londen. Een van de assistentes is Lisa Sims, het meisje met wie hij later trouwt. 'Tegen kerst 1990 hadden we Barings' totale verplichtingen in Jakarta teruggebracht tot tien miljoen pond.' Toen hij in maart 1991 in Engeland terugkeerde, werd Leeson beschouwd als deskundige op administratief gebied. 'Ik had geduld en uithoudingsvermogen.'

In maart 1992 krijgt Leeson te horen dat hij als handelaar naar Singapore mag. Hier moet hij voor Barings op de termijn- en optiebeurs Simex een handelsnis inrichten. 'Toen ik voor het eerst een voet op de beurs zette, kon ik het geld letterlijk ruiken en zien. Het zweefde in de lucht, vlak voor me, onzichtbaar, maar met een optimale lading in afwachting van de inslag.'

Leeson handelt in termijncontracten op de Japanse aandelenindex, zogenoemde Nikkei-futures. De handel wordt geregisseerd vanuit Tokyo.

Het gaat niet altijd goed. Het team onder leiding van Leeson slaat de ene flater na de andere. Er wordt gekocht als verkocht moet worden, orderbriefjes worden verkeerd ingevuld en opdrachten niet of verkeerd begrepen. De fouten worden weggemoffeld op een aparte rekening, nummer 88888. 'Tot het einde van 1992 boekte ik er dertig grote fouten op.'

Barings heeft als grote cliënt het op de Bahama's gevestigde European Trust and Banking, na Georges Soros de grootste termijnhandelaar ter wereld. Leeson kan de opgedragen orders - soms een kwart van de totale dagomzet van Simex - niet aan. Als zijn cliënt wil kopen, dan gaat hij eerst op grote schaal luidkeels verkopen om de Nikkei te drukken in de hoop dat de orders later tegen een goedkopere prijs kunnen worden uitgevoerd. Maar de lokale handelaren doorzien hem en luizen hem erin.

De stress wordt Leeson en de andere Barings-handelaren al heel snel te veel. 'Ieder van ons verdiende mogelijk 200 duizend pond per jaar, was rijker dan de meeste mensen droomden en was bezig getallen te kopen en te verkopen.' Er wordt twaalf uur in het etmaal gewerkt en twaalf uur gefeest. Een meisje dat op de beursbadge met de initialen SPS loopt, wordt 'Super Pijper Specialist' genoemd. Een van de handelaren weegt begin 1992 43 kilo. Een jaar later is hij ruim 70 kilo. Zijn maatje op de vloer, George Seow, had het al snel puur slecht. 'Hij begon de greep op de werkelijkheid te verliezen. Iedere avond was hij aan het drinken en naaien en de volgende ochtend kwam hij, nog steeds bezopen, de beursvloer op, stinkend naar verschraald bier en goedkope parfum.'

Werden er eerst nog fouten van tien- of twintigduizend pond gemaakt, in 1993 loopt de schade per fout op tot tonnen en miljoenen per keer.

Leeson heeft geld nodig om aan de margin-verplichtingen van de beurs te voldoen. Telkens moet 10 procent van de onderliggende waarde van de contracten op 88888 als borg worden gestort. Dat moet voor een deel in yens. Leeson gaat opties schrijven om yens binnen te krijgen. 'Als ik deze baan wilde behouden, moest ik de verliezen verbergen.'

Accountants of administrateurs van Barings die een kijkje komen nemen, werden zoveel mogelijk geweerd. 'We voerden ze mee naar toplessbars. Gisteravond had ik gelijk met hem opgedronken. Toen had ik hem een drankje voorgezet waarbij je een glas Drambuie in een glas bier giet, zodat het naar de bodem zakt. Je drinkt het koude bier en treft dan opeens de warme Drambuie die als een dieptebom in je hoofd ontploft. Ik had hem tenslotte achtergelaten met twee meisjes op schoot.'

EIND 1993 is het verlies voor Leeson op de geheime rekening 88888 opgelopen tot 23 miljoen dollar. 'In tegenspraak tot wat Peter Baring (de bestuursvoorzitter-red.) zei, was geld verdienen eigenlijk verschrikkelijk moeilijk en ik moest risico's nemen om het verloren geld terug te verdienen.'

De stress verergert. Leeson eet vijf kilo snoep per dag. 'Mijn reputatie over mijn snoepzucht wordt alleen overtroffen door mijn reputatie dat ik op papieren bonnen kauwde als ik geen snoep had. Mijn nagels waren tot aan het vlees afgebeten en begonnen aan de randjes rood te worden. Mijn vingertoppen begonnen als een geamputeerde arm rond te groeien.'

Het verlies groeit tot 80 miljoen pond. 'Ze noemen het 'balls in the mouth'. Maar 'ballen in je bek' beschreef gewoonlijk 3 of 5 miljoen pond verlies. Dat had ik al zo ver achter mij gelaten, dat ik het bijna niet meer als werkelijkheid aanvoelde.'

In de herfst van 1994 belandt Leeson voor de eerste keer in de cel. Tijdens een drinkgelag in Boat Quay - na een dag waarop een van de Barings-handelaren iemand van de concurrentie op de vloer heeft afgetuigd - ziet Leeson samen met een aantal handelaren enkele meisjes langs komen.

'Ze wierpen ons een verachtelijke blik toe.' De handelaren keerden de meisjes de rug toe en lieten hun broek zakken. 'In Watford was zoiets heel gewoon.' In Singapore niet.

Eind 1994 reist Leeson voor Barings naar Japan, Londen en de VS. Opnieuw hangt hij de beest uit. Op de Reuters-schermen in de hotels ziet hij dat zijn verlies toeneemt. 'De Nikkei daalde en ik had geen rekenmachine nodig om te weten dat ik een fortuin kwijt was.'

In de VS is hij weer de held van Barings. 'Nick Leeson, de man die jullie wel kennen, staat aan het hoofd van onze operaties in Singapore. Jullie moeten als Nick gaan denken en in zijn voetstappen treden', zo introduceert een Barings-directeur hem.

Met de kerst is Leeson terug in Londen. Hij speelt met de gedachte te vluchten, niet meer naar Singapore terug te keren. Natuurlijk gaan we terug', snauwde Lisa. 'In februari komt je bonus. Je bent van god verlaten als je die laat zitten.'

Ook Lisa heeft hij nooit verteld dat hij grote verliezen heeft gemaakt. Hij gaat terug. Het wordt erger. Hij verdubbelt opnieuw de inzet. Op 20 januari 1995 koopt hij tienduizend futures om de Japanse beursindex omhoog te manipuleren. Als de index onderuit gaat, heeft hij opnieuw tien miljard yen verloren 'Een hele regel vol nullen.'

Leeson begint documenten te vervalsen en het lukt hem de accountants van Coopers & Lybrand om de tuin te leiden. 'Ik was stomverbaasd dat niemand me tegenhield. Iedereen in Londen wist dat ik de cijfers verzon.'

Als maandag 30 januari de Nikkei 300 punten stijgt, denkt Leeson dat het spel nog niet verloren is. Een paar dagen later belt zijn directeur Ron Baker uit Londen hem op. Hij laat Leeson weten dat hij een salarisbonus krijgt van 450 duizend pond. 'Hoor eens, je moet je positie verkleinen', zei Ron. 'Die oude taarten in Londen maken zich bezorgd.'

Het gekke was dat men besefte dat de bedragen groot waren, maar er niet zo angstig voor was. In februari had ik ruim 500 miljoen pond aan gelden opgeslokt, terwijl het aandelenkapitaal van Barings krap 470 miljoen pond bedroeg.'

Maandag 13 februari stort de Nikkei opnieuw in. Het spel lijkt voorbij. 'Ik rekende niet meer uit wanneer ik zou worden opgepakt of hoe ik zou kunnen ontsnappen. Ik koesterde nog maar één hoop: die ene komende dag, morgen, te overleven.' Leeson feest alleen nog en vreet zich iedere morgen vol met snoep dat hij er via groen braaksel weer uitgooit.

Donderdag stort de markt opnieuw in. Leeson belt 's middags zijn vrouw Lisa. 'Hoi, alles goed?' klonk het licht en luchtig. Jezus. Ik kromp in elkaar. Ze wist niets. Niet het minste en geringste. Ze was zelfs niet op de hoogte van de eerste kleine fout van 20 duizend pond.

'Ik ben onderweg en kom je oppikken.' Leeson zet zijn zaktelefoon uit en slaat op de vlucht.

Nick Leeson: De Bom onder de Barings Bank.

Bruna; ¿ 34,90.

ISBN 90 299 8281 5.

Meer over