Blakende belofte

De een lonkt met stukjes fruit in een flesje, terwijl de ander hamert op de heilzame werking van de granaatappel – ja, reeds de oude Egyptenaren werden er beter van....

In het schap van de koelverse fruitsappen bij Albert Heijn lonken tientallen kleurige flesjes naar de vertwijfelde consument. ‘Mango & passion, met vitaminen A, C en D’, fluistert VitaDay van Coolbest. ‘Bevordert een evenwichtige darmflora. Ondersteunt de weerstand!’

‘Intense fruitsensatie’, kreunt Tropicana FruitShot. ‘Een bijzondere combinatie van vruchten, zonder toegevoegde suikers en zonder kunstmatige toevoegingen.’

‘Ondersteunt je natuurlijke weerstand’, lispelt KnorrVie, een klein flesje met banaan, kiwi en pompoen erin. ‘50% van je dagelijkse behoefte aan groente en fruit in één flesje.’

En een witte hippe fles van Adez: ‘Wij bij Adez geloven dat je sterk moet zijn om het meeste uit je leven te halen. Daarom hebben wij een handig flesje gemaakt met vruchtensappen en soja gecombineerd met vitaminen en mineralen die je dagelijks helpen je lichaam sterk te houden.’

Het is druk in het schap van de koelverse fruitsappen. Iets te druk, zegt Alica Dekker, hoofd marketing bij Hero Nederland:’Ik denk wel dat er de komende jaren een paar merken verdwijnen.’ Ze lacht liefjes: ‘En daar zitten wij niet bij.’

Hero is een van oorsprong Zwitsers familiebedrijf, met sinds 1914 een Nederlandse vestiging in Breda. Het Hero-terrein is twaalf hectare groot; overblijfsel van vroeger, toen de fabriek tussen de landerijen lag vanwaar de boeren met paard en wagen hun groenten en fruit kwamen brengen. Nu komt het fruit overal vandaan – ananas uit Thailand, zwarte bessen uit Zeeland – en komt groente het bedrijf niet meer in. Hero draait de laatste jaren alleen nog maar op fruit, en heeft door die keuze zijn omzet zien verdubbelen. Want fruit in flesjes is in.

In 2004 introduceerde Hero Nederland Fruit2Day, een flesje sap gemaakt van twee soorten vruchten (mango/perzik, sinaasappel/kiwi, ananas/banaan) met stukjes fruit erin. Het product werd nadrukkelijk gepresenteerd als alternatief voor twee gewone porties fruit, de dagelijkse hoeveelheid die het Voedingscentrum in Den Haag aanbeveelt. Fruit2day was meteen een groot succes. ‘Fruit2day heeft eigenlijk die hele categorie van koelverse fruitsappen een boost gegeven’, zegt Alica Dekker. ‘Het was een totaal nieuw concept dat tot veel kopieën heeft geleid.’ Tot vorig jaar groeide de omzet hard, dit jaar trad voor het eerst stagnatie op. Dekker: ‘Die hele markt is een beetje doodgegooid door alle reclame en nieuwe merken. De mensen zien door de bomen het bos niet meer.’

Het idee voor Fruit2Day ontstond in 2003 tijdens een een brainstormsessie met vijf mensen, onder wie Hans Roelofs van de afdeling productontwikkeling. Roelofs: ‘We zoeken altijd naar iets nieuws en we keken of er een fruitcombinatie te bedenken was die nog niet bestond. We hadden een matrix gemaakt met fruit in allerlei vormen, en daar kwam uit dat de combinatie vloeistof met stukjes er nog niet was.’

Lekker in de mond

Lekker in de mond
‘Stukjes fruit drinken: het klonk als een beetje een raar idee. Toen zijn we gaan experimenteren. Aan het begin mankeerde er van alles aan: de stukjes waren te groot, het waren er te veel, ze waren te zuur. Je krijgt eerst een hele lijst van alles wat niet kan, en uiteindelijk kom je tot wat wel kan. Nu zijn de stukjes fruit ongeveer 6 bij 6 milimeter. Dat voelt lekker in de mond.’ Op de combinatie vloeistof met stukjes fruit werd vervolgens het hele concept van twee stuks fruit gebouwd. Zo bestaat het flesje uit twee ovalen bolletjes, die elk een fruitsoort laten zien. De naam Fruit2day is tijdens een test bedacht door een consument van wie niemand de naam meer weet.

Lekker in de mond
In de fabriekshal van Hero in Breda vliegen lege, schoongemaakte flesjes in hoog tempo door een speciaal voor Fruit2day gebouwde machine die ze vult, dichtmaakt en van een etiket en een dopje voorziet, en vanuit Breda distribueert naar onder meer Spanje. Omdat het hele proces zich in een gesloten, steriele ruimte afspeelt, hoeven geen conserveringsmiddelen te worden toegevoegd. Nard Clabbers, nutrition & healthmanager: ‘Conserveringsmiddelen zijn geen enge stoffen, maar de consument vindt het prettiger als ze er niet in zitten. Dus zitten ze er niet in. Het product wordt gepasteuriseerd – dan is alles wat bederf zou kunnen veroorzaken dood – en komt daarna nergens meer mee in aanraking.’

Lekker in de mond
In het najaar wordt een nieuwe Fruit2Day-combinatie gelanceerd, braam/zwarte bes. Mét een grote campagne waarbij het product aan zoveel mogelijk mensen gratis wordt uitgedeeld. Nard Clabbers: ‘Als mensen het eenmaal hebben geproefd, zijn ze om. We beloven ook niet meer dan erin zit: je dagelijkse portie fruit in één flesje. Dat staat erop, en dat is precies wat het is. We hebben een heel leuk verhaal te vertellen en dat hoeven we niet mooier te maken dan het is.’

Lekker in de mond
Koelverse vruchtensappen zitten in de lift. ‘Het is de snelst groeiende markt, dat gaat echt met dubbele cijfers’, zegt Arjanneke Teeuw van nieuwkomer Healthy People. Ze richtte het bedrijf twee en een half jaar geleden op omdat ze ‘op een positieve manier’ iets met voeding wilde doen. Teeuw: ‘Ik kom zelf uit de voedingsmiddelenindustrie en ik vond dat voeding vaak heel negatief benaderd werd: als iets waar je dik en ongezond van wordt. Terwijl voeding heel belangrijk voor je is en er ook allerlei gezonde dingen te vinden zijn.’ De keuze viel op gezonde sappen.

Lekker in de mond
Toen haar man voor zijn werk naar Amerika ging, vroeg Teeuw hem een ‘tas met nieuwe, gezonde dingen’ mee te nemen. ‘In die tas zat een flesje granaatappelsap; het smaakte niet geweldig, maar het was wel enorm gezond. In granaatappel zitten namelijk heel veel antioxidanten. Daar heeft iedereen nu wel van gehoord, maar toen was dat nog iets heel nieuws.’ Voor wie er nog steeds niet van heeft gehoord: antioxidanten ‘vangen’ vrije zuurstofradicalen. Die komen vrij bij bepaalde biochemische, door zon, roken en veroudering gestimuleerde biochemische reacties.

Lekker in de mond
Op de site van Healthy People wordt de granaatappel, die aangevuld met frambozensap wél lekker smaakt, bejubeld als vrucht die al in de oudheid symbool stond voor gezondheid. ‘In het oude China werd het sap beschouwd als geconcentreerde levenskracht die onsterfelijkheid kon bewerkstelligen. Ook de Egyptenaren waren op de hoogte van de gezonde eigenschappen van de granaatappel.’

Gojibes uit de Himalaya

Gojibes uit de Himalaya
Healthy People doet voorts de ‘golden kiwi’ in zijn pakken (‘een echte vitamine C-bom die daarnaast vitamine E, foliumzuur en zink bevat’), acaï-bessen uit het Amazonegebied en de gojibes uit de Himalaya.

Gojibes uit de Himalaya
Het bedrijf heeft in Nederland zeven mensen in dienst. De productie van de sappen heeft plaats in Duitsland. Reclame maakt Healthy People niet. Teeuw: ‘We stoppen alles in de kwaliteit van het product. Consumenten ontdekken ons wel in het schap. En ze vinden ons leuk omdat we maatschappelijk verantwoord bezig zijn, en omdat we een klein bedrijf zijn. We willen per se zelfstandig blijven.’

Gojibes uit de Himalaya
Waarom zuigen mensen fruit via een flesje naar binnen en pellen ze niet gewoon een banaantje? Martijn Katan, hoogleraar voedingsleer aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, vermoedt dat dat komt doordat consumenten a. steeds iets leuks en nieuws willen, en b. doordat ze de wetenschappelijk lijkende verhalen die rond de fruitflesjes worden verteld, serieus nemen. Katan: ‘Mensen geloven wat op etiketten staat. Ze denken: als het niet klopte, zou de regering wel ingrijpen. En ik vind het een heel mooi idee dat mensen vertrouwen hebben in de overheid, maar de overheid vindt consumenten oud en wijs genoeg om het zelf uit te zoeken. Er wordt minder op ons gepast dan vroeger.’

Nooit iets concreets

Nooit iets concreets
Natuurlijk, er is een Voedsel en Warenautoriteit. Katan: ‘Maar die mensen zijn overbelast, die kunnen niet alles in de gaten houden. Ja, als je op een etiket vermeldt: ‘het is wetenschappelijk bewezen dat dit drankje kanker geneest’, dan krijg je misschien wel last met ze. Maar anders niet.’ De populariteit van de sapjes past in de trend van gezondheidsvoedsel, ooit een nichemarkt, nu een hoofdmarkt. Katan: ‘Het is begonnen in Japan, met drankjes die ‘het functioneren van je lichaam verbeteren’. Om dat soort kreten gaat het. Nooit iets concreets als: ‘hiermee komt u van uw hoofdpijn af’.’

Nooit iets concreets
Hoe gezond is vers vruchtensap nu echt? Heel gezond, zegt Bertine Philipsen, voedingsdeskundige bij Hero Nederland. ‘Onze afdeling research and development heeft daar met de universiteit van Maastricht uitgebreid onderzoek naar gedaan. In Nederland betreft tachtig procent van de fruitconsumptie appels, bananen en sinaasappels. Maar niet alle fruitsoorten bevatten dezelfde gezonde stoffen. In onze sappen zitten ook kiwi’s, frambozen, zwarte bes. Als je voldoende varieert, krijg je veel meer gezonde stoffen binnen dan wanneer je alleen die appel eet – zoals antioxidanten.’

Nooit iets concreets
Martijn Katan: ‘Ik ben een scepticus. Wij als voedingsdeskundigen zijn niet in staat goed te traceren wat er precies voor opmerkelijke stoffen in fruit zitten, daar bestaat geen consensus over. Naar antioxidanten is veel en uitputtend onderzoek gedaan en het pakt steevast teleurstellend uit.

Nooit iets concreets
‘Ik denk wel dat het verstandiger is een appel te eten dan een Mars, maar dat is meer omdat een Mars meer calorieën bevat. Ik geloof niet zo in de wonderbaarlijke eigenschappen van fruit. Het verband dat je ziet tussen fruitconsumptie en gezondheid heeft, denk ik, ook te maken met het feit dat het een bepaald type mensen is dat fruit eet en het aan hun kinderen geeft. Dat zijn mensen die niet te vet eten, niet alleen vlees eten maar ook eens een stukje vis nemen, die genoeg bewegen en niet roken.’

Nooit iets concreets
Waait de trend vanzelf over? Katan: ‘Als de economie instort, is gezondheidsvoedsel geen blijverdje, maar anders wel. We zitten nu eenmaal met een bevolking die geld zat heeft en die zijn materiële problemen heeft opgelost. Wat rest zijn zorgen over je gezondheid, je uiterlijk en hoe je je voelt.’

Meer over