BKR licht 15 miljoen doopcelen per jaar

Bureau Krediet Registratie houdt van elke Nederlander met een lening een dossier bij. In de strijd tegen schuldproblemen zou het BKR nu ook betalingsachterstanden moeten gaan turven....

Door Douwe Douwes

Een bord bij de ingang wijst bezoekers de weg. 'Inzage eigen gegevens': rechtsaf. Mensen die willen weten welke schulden van hen zijn geregistreerd, kunnen zich aan de balie in Tiel melden. Hier is gevestigd het Bureau Krediet Registratie, het befaamde - en beruchte - BKR, bewaker van de kredietgegevens van iedere particulier in Nederland die geld heeft geleend.

In een onopvallend wit gebouw in een buitenwijk van het provinciestadje in de Betuwe houden de honderd BKR-medewerkers de leningen, creditcards en credit-standen van meer dan de helft van de Nederlandse bevolking bij.

Elke Nederlander die een lening bij een bank aanvraagt, kan er op rekenen dat de bank navraag over zijn kredietwaardigheid doet bij het BKR. Heeft de klant nog meer leningen lopen, en betaalt hij zijn rente en aflossingen wel op tijd? Er is maar één manier om niet in de enorme databank van het BKR terecht te komen. Dat is door geen enkele lening af te sluiten.

'Wij zijn één van de informatiebronnen van de aanbieders van geld', zegt directeur Joop Lobstein van het BKR. 'In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, zijn wij niet degenen die beslissen of een krediet al dan niet wordt toegekend. Dat doet de bank zelf, wij leveren alleen informatie.'

Het BKR werd 38 jaar geleden door de banken opgericht. Medio jaren zestig werd consumptief krediet populair in Nederland. De bankenwereld besloot tot oprichting van een centrale instelling die de kredietgegevens van alle Nederlanders zou beheren. Handig voor de banken, die dan bij één loket terecht konden om de kredietwaardigheid van een aanvrager te toetsen. 'Maar het BKR dient ook om de risico's bij consumenten te verkleinen', stelt Lobstein. 'Want onze informatie behoedt hen voor overkreditering.'

Het BKR houdt gegevens bij over kredieten, zoals persoonlijke leningen, noteert creditstanden op betaalrekeningen en registreert creditcards. Hypotheken vallen buiten het gamma, tenzij de lener zijn termijnen niet betaalt. Ook dan volgt een aantekening in het BKR-dossier. Gegevens over een krediet worden bewaard tot vijf jaar na afloop van een contract. Consumenten hoeven dus niet bang te zijn dat stokoude leningen nog een rol spelen bij het al dan niet toekennen van een krediet.

Elk jaar worden ongeveer 1 miljoen nieuwe contracten bij het BKR ingeschreven. Circa 15 miljoen keer per jaar vragen de 250 aangesloten instellingen informatie op omdat ze een aanvraag willen toetsen. Dat kost de aangesloten banken - elke instelling met een bankvergunning is volgens de wet verplicht ook aangesloten bij het BKR - 42 eurocent per keer. Van dat geld bedruipt de organisatie zich.

De consument die zijn BKR-dossier wil inzien, is heel wat meer kwijt. Hij kan daartoe een formulier invullen bij zijn eigen bank, of naar Tiel rijden en zich aan de balie melden. Een telefoontje vooraf wordt aanbevolen.

Voor 4,50 euro krijgt hij dan te horen wat er allemaal in zijn dossier is opgenomen. Daarnaast kan hij navragen welke instellingen in de afgelopen maanden navraag naar zijn dossier hebben gedaan.

'Als daaruit blijkt dat een aangesloten instelling die de consument niet kent, inzage heeft gevraagd, gaan we daar justificatie vragen', zegt Lobstein. 'En als blijkt dat die instelling daar niets te zoeken had, volgt al snel een zware boete.' Lobstein verzekert overigens dat dit laatste zelden voorkomt.

In 2001 - het meest recente jaar waarover het BKR cijfers beschikbaar heeft - vroegen Nederlanders in totaal 52 duizend keer om inzage in hun eigen dossier. 'Een deel van de mensen doet het gewoon uit nieuwsgierigheid', stelt Lobstein, 'een ander deel doet het omdat een lening is afgewezen'.

Afgelopen week kwam het BKR in het nieuws toen bekend werd dat de ministeries van Sociale Zaken en Financiën een nieuwe rol voor het BKR in gedachten hebben. Voortaan, zo is het voorstel, moet het bureau naast gegevens over verstrekte leningen ook informatie gaan bijhouden over betalingsachterstanden. Mensen die te laat zijn met de betaling van bijvoorbeeld de huur of gas, water en licht, zouden ook een aantekening in Tiel moeten krijgen.

Op die manier kunnen aanbieders van kredieten een beter beeld krijgen van de financiële positie van potentiële klanten, is het idee, en dat zou het aantal 'problematische schulden' moeten terugbrengen. Steeds meer Nederlanders blijken namelijk in de problemen te komen omdat ze zich te diep in de schulden hebben gestoken.

Voor het BKR is het geen nieuwe discussie. 'Toen dit voor het eerst ging spelen, in 2001, heb ik drie dingen gevraagd', vertelt Lobstein. 'Ten eerste, om welke schulden gaat het precies? Verder: wie mag de gegevens gebruiken en waarvoor? En ten derde: wat vindt het College Bescherming Persoonsgegevens hiervan?'

Inmiddels hebben de Tieler kredietbewakers zitting genomen in een werkgroep, samen met de ministeries van Sociale Zaken, Justitie en Financiën en organisaties uit de schuldhulpverlening. De werkgroep moet deze zomer nog adviseren over het of en hoe van een uitgebreide registratie van betalingsachterstanden. Maar over de wenselijkheid daarvan wil het BKR niets zeggen. 'Vanuit onze expertise kunnen we advies geven over hoe je zoiets kunt aanpakken. Gegevens verzamelen en verspreiden, dat is onze rol', zegt Lobstein. 'Of het ook wenselijk is, daar gaat de politiek over.'

Of het BKR een rol gaat spelen bij een striktere controle op schulden is dus nog niet duidelijk. Maar dat is ook niet de cruciale vraag bij het terugdringen van problematische schulden, vindt Pauline van den Brandhof, woordvoerster van de Consumentenbond. 'Het wachten is op de nieuwe Wet financiële dienstverlening, en de zorgplicht die daarin voor aanbieders van kredieten wordt geregeld.'

Die wet wordt naar verwachting volgend jaar van kracht. Van den Brandhof: 'Als het BKR geschikt is om de gegevens te verzamelen waarmee die zorgplicht wordt vergemakkelijkt, zijn wij daar natuurlijk niet op tegen. Het BKR is een instrument. Maar de wetgeving is vele malen belangrijker.'

Meer over