profielBjörn Seibert (41)

Björn Seibert, de sanctieman van Brussel, is de juiste man op de juiste plek

Ook critici loven het karakter van de 41-jarige kabinetschef van Ursula von der Leyen: benaderbaar, zachtaardig, ja, zelfs lief. Seibert is expert in veiligheidsvraagstukken en spil van de Europese sancties tegen Rusland. ‘Ongelooflijk ook dat hij nog steeds overeind staat.’

Marc Peeperkorn
Björn Seibert (r) in gesprek met Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen, tijdens een zitting van het Europees Parlement. Beeld Getty Images
Björn Seibert (r) in gesprek met Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen, tijdens een zitting van het Europees Parlement.Beeld Getty Images

Predestinatie bestaat, anders zat Björn Seibert nu niet op de dertiende verdieping van het Berlaymontgebouw in Brussel, het hoofdkantoor van de Europese Commissie. Als iemand voorbestemd was om in voorjaar 2022 namens de EU samen met de Amerikanen het ene na het andere sanctiepakket tegen Rusland in elkaar te zetten, is het de 41-jarige kabinetschef van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. ‘Zijn onverstoorbaarheid is allesreddend’, zegt een collega-topambtenaar.

De juiste persoon, op de juiste positie, op het juiste moment, Seibert ziet het zelf ook. De Duitser studeerde politicologie in de VS, doceerde jarenlang over veiligheidsvraagstukken bij gerenommeerde instituten als Harvard en het MIT, werkte vervolgens zes jaar bij het Duitse ministerie van Defensie onder Von der Leyen als minister, ging met haar mee naar Brussel en heeft – als een van de heel weinigen – haar oor.

Dat alles maakt hem de spil van de zwaarste strafmaatregelen ooit die de EU tegen een land heeft afgevaardigd. Woensdag volgde het zesde pakket – inclusief een olieboycot – in nog geen drie maanden. De sanctieman van Brussel, al is Seibert de laatste om dat uit te dragen. De antiheld, wordt hij genoemd. Een collega-ambtenaar: ‘Hij heeft absoluut niet de behoefte om ‘Ik ben de baas’ te brullen.’

Vermalen tussen politieke intriges

Bij de start van zijn Brusselse baan in 2019 – als kabinetschef is hij de hoogste politieke ambtenaar van de Commissie – voorspellen Duitse media ramp- en tegenspoed: Seibert heeft nul Europese ervaring, kent niemand in de Brusselse bubbel, hij zal stuklopen op ambtelijke weerstand, vermalen worden door de politieke intriges in het Berlaymont. Niets blijkt minder waar.

Ondanks de coronapandemie, die nog geen honderd dagen na haar start ook de Commissie-Von der Leyen tot Zoom en Teams veroordeelt, zuigt Seibert in een razend tempo alle dossiers in zich op. ‘Ongekend hoeveel informatie die man kan verstouwen’, zeggen kabinetschefs van andere commissarissen. ‘Ongelooflijk ook dat hij nog steeds overeind staat.’

Zijn eerste ervaring met de Biden-regering voorspelt weinig goeds. Brussel klopt in het voorjaar van 2021 aan bij Washington voor hulp en samenwerking bij de productie van vaccins. ‘Kom maar terug als we hier iedereen ingeënt hebben’, luidt het antwoord. America First.

Seibert besluit dat eerst het vertrouwen hersteld moet worden en de onder Trump (en diens voorgangers) opgestapelde blokkades geslecht: het al zeventien jaar slepende gevecht over subsidies aan Boeing en Airbus; de Amerikaanse importtarieven voor Europees staal; en het conflict over de veiligheid van persoonlijke data. Wonderwel slaagt hij daarin met zijn team.

In november ontmoet Von der Leyen de Amerikaanse president Biden in Washington. Die komt vers uit een briefing met zijn veiligheidsadviseurs en toont zich diep bezorgd over de Russische troepenopbouw in Belarus en aan de grens met Oekraïne. Zeer tegen de gewoonte in deelt Biden de uiterst vertrouwelijke info met zijn Brusselse gesprekspartners.

Dat is aan Seibert goed besteed. Gepokt en gemazeld in veiligheidsvraagstukken beseft hij als geen ander de ernst van de situatie. ‘De info van veiligheidsdiensten is verpakt in geheimtaal. Seibert kent die code’, zegt een collega-ambtenaar.

Ongewoon ook is het bezoek dat de CIA-baas diezelfde maand aan Brussel brengt. Hij maakt een aparte tussenstop na een bezoek aan Oost-Europa. De boodschap van de Amerikanen: ‘Er is een oorlog op komst.’

Coûte que coûte tweespalt voorkomen

Wat volgt zijn maanden van steeds intensiever overleg tussen naaste medewerkers van Biden en Seibert met zijn staf. Daarvoor worden speciale beveiligde verbindingen opgezet in de kelder van het Berlaymont. Wat beide zijden coûte que coûte willen voorkomen, is tweespalt in het Westen als Poetin Oekraïne binnenvalt. ‘Het ging om meer dan sancties’, zou Daleep Singh, een veiligheidsadviseur van Biden, later zeggen. ‘Het ging om de principiële vraag: kunnen we leveren? Is democratie sterker dan autocratie? Dat moesten we aantonen.’

Seibert en Singh bellen elkaar minstens twee keer per dag: ’s ochtends vroeg om zes uur Amerikaanse tijd als Singh net wakker is en rond middernacht Europese tijd als Seibert toch nog aan het werk is. De man werkt 24/7, weten zijn collega’s. Een dag nadat zijn dochtertje is geboren, zit hij alweer in het vliegtuig naar India.

Seibert wil dat de EU eigen accenten in de sancties kan leggen en niet gedwongen wordt met de VS mee te gaan. Niet alleen omdat Oekraïne grenst aan de EU, maar ook omdat de Europese export naar Rusland 80 miljard euro per jaar bedraagt, die van de VS naar Rusland 4 miljard euro.

Het resultaat is een vergaande afstemming en soepele samenwerking bij de sanctiepakketten. ‘Onderschat nooit het belang van vertrouwen’, aldus Singh die Seibert een ‘echte vriend noemt.’ Wat helpt is dat Seibert de Amerikaanse omgangsvormen door en door kent. Hij loopt zelf ook het liefst op sneakers, van Asics. Op bezoek bij Macron in het Elysée hield hij ze aan, hij had een paar nette schoenen vergeten. Hij glimlacht nog steeds om de misprijzende blikken van de Franse ambtelijke entourage.

Critici vinden dat Seibert te voorzichtig opereert, en te veel naar Berlijn luistert. De olieboycot had in het derde sanctiepakket gemoeten, niet pas in het zesde. Daarin had het verbod op Russisch gas moeten komen. ‘Seibert legt de lat steeds zo laag dat alle lidstaten eroverheen kunnen stappen. Hij maakt het de EU-landen te makkelijk’, stelt een van de critici.

Seibert kent de kritiek. Hij kent echter ook als geen ander de gevoeligheden en uiteenlopende belangen van de lidstaten. En zonder unanimiteit onder de 27, geen sancties. Typisch Seibert is dat hij de sanctievoorstellen vooraf bespreekt met kleine clubjes EU-ambassadeurs. Die zetten dan druk op de grootste dwarsliggers waardoor hij niet de volle laag krijgt. ‘Een truc die ik aan mijn boekje ‘strategisch opereren’ heb toegevoegd’, zegt een diplomaat.

- Seibert is als kabinetschef van Von der Leyen haar voornaamste politieke adviseur. Hij vergezelt haar bij vrijwel alle bezoeken en vergaderingen. Hij heeft de politieke leiding van het wekelijkse overleg met de kabinetschefs van alle commissarissen, waar de Commissiebesluiten worden voorbereid. Verder bereidt hij de benoemingen voor van topposities bij de Commissie. Hij overlegt regelmatig met EU-ambassadeurs van de lidstaten over prangende, politieke problemen, alsook met de de staf van EU-president Michel.

- De kabinetschef van de Commissievoorzitter is zelden geliefd. Hij of zij wordt op zijn best gezien als lastige poortwachter, maar meestal is het oordeel negatiever: een bijtgrage bulldog die anderen bij zijn baas weghoudt. Des te opmerkelijker zijn de meningen over Seibert, ook van zijn critici: benaderbaar, zachtaardig, ja, zelfs lief.

Dit verhaal is gebaseerd op gesprekken met zeven mensen die Seibert van nabij kennen. Vanwege hun posities zijn de citaten geanonimiseerd.

Meer over