Nieuws

Bijna een eeuw was er amper een elft in Nederland, vandaag worden er tachtigduizend uitgezet in de Waal

Vanaf dinsdagmiddag is de Waal tachtigduizend kleine elften rijker. De hoop is dat een paar van deze trekvisjes het gaan redden, want in de Nederlandse rivieren is er nauwelijks nog een elft te vinden. Ook met andere trekvissen, zoals de zalm en de steur, gaat het slecht. Heeft het zin om ze uit te zetten?

Een gevangen elft wordt gemeten. Dinsdagmiddag zijn er tachtigduizend elften uitgezet in de Waal. Beeld ANP
Een gevangen elft wordt gemeten. Dinsdagmiddag zijn er tachtigduizend elften uitgezet in de Waal.Beeld ANP

De vis wordt geboren in de bovenlopen van rivieren, trekt op jeugdige leeftijd naar zee en keert dan, als volwassene van ongeveer een halve meter, de rivieren weer op om te paaien. Door overbevissing, watervervuiling en het verdwijnen van grindrijke paaigronden kreeg de ooit talrijke vis het zwaar. Blokkades die de trek bemoeilijken, zoals sluizen en dammen, deden de rest.

Tot enkele jaren geleden gold de elft zelfs als plaatselijk uitgestorven, al belandde soms nog een exemplaar in Nederlandse rivieren.

Natuurorganisaties proberen de aantallen van trekvissen als de elft – maar ook die van de zalm, rivierprik en steur – weer op te krikken. Zo worden de Haringvlietsluizen in Zuid-Holland af en toe op een kier gezet. Vistrappen zorgen ervoor dat trekvissen stuwen, dammen en sluizen kunnen passeren. Daarnaast is de waterkwaliteit de laatste decennia sterk verbeterd.

En nu worden dus tachtigduizend vislarven uitgezet in de Waal. De initiatiefnemer is de Groen Blauw Rijn Alliantie, waarbij onder meer Rijkswaterstaat en natuur- en visserijorganisaties zijn aangesloten.

Moeizaam proces

Tiert de zilverkleurige vis straks weer welig in de Nederlandse wateren? Dat valt nog te bezien, zegt ecoloog Jacco van Rijssel, die de Nederlandse visstanden onderzoekt bij Wageningen Marine Research. Als de recente pogingen om trekvissen terug naar Nederland te halen hem iets hebben geleerd, dan is het hoe slecht begrepen en moeizaam dit proces is.

Voor zover Van Rijssel weet, is het voor het eerst dat er in Nederland elften worden uitgezet, maar in Duitsland zijn er al miljoenen uitgezet. ‘Misschien hadden we zonder die uitzettingen geen enkele elft meer waargenomen, desondanks blijft het tot nu toe bij uiterst sporadische vangsten.’

Nederlandse zalm

Bij de zalm worden vergelijkbare tactieken toegepast, zegt Van Rijssel. ‘Ieder jaar worden miljoenen uitgezet. Er worden jaarlijks maar enkele honderden zalmen op paaiplekken in Duitsland gezien. Als je zou stoppen met uitzetten, mag je ervan uitgaan dat we helemaal geen zalm meer zouden hebben.’

Dat duidt erop dat de omstandigheden voor veel trekvissen nog altijd ontoereikend zijn. In dat geval heeft het uitzetten van vissen volgens hem maar beperkt zin. Welke factoren de doorslag geven, weten we nog niet, en dat maakt lastig beleid maken. Ondanks alle goede bedoelingen gaat het nog altijd slecht met de meeste trekvissoorten, zegt hij.

Wel is het juist bij zeldzame vissen moeilijk om veranderingen in de visstand op te merken, zegt hij, simpelweg omdat je er per jaar zo weinig ziet. Samen met enkele collega’s gaat Van Rijssel vanaf deze maand registreren welke trekvissoorten vissers rond de Haringvlietsluizen bijvangen. Als het meezit, zitten daar vanaf volgend jaar de elften bij die vandaag in de Waal worden losgelaten.

Meer over