'Bij mij is Redford oude man'

Producent Pieter Jan Brugge, Nederlander te Hollywood, maakt zijn regiedebuut met 'The Clearing'. 'Amerikanen willen geen Robert Redford met rimpels.'..

Robert Redford. Voor Pieter Jan Brugge (49) was het beeld helder:

hij en geen ander moest de hoofdrol spelen in zijn eerste speelfilmregie The Clearing.

'In het ideale geval vallen rol en acteur samen. Dat was ook zo in dit geval: Redford heeft het grootste deel van zijn carri achter zich liggen. Hij is in de fase van het terugkijken beland. Net als het personage dat hij speelt. Een schatrijke zakenman die wordt ontvoerd, en door die omstandigheid wordt gedwongen zijn leven te overdenken.'

Toen hij Redford benaderde, voelde Brugge hij werkte als producent van Heat (met Al Pacino en Robert de Niro), The Pelican Brief (met Denzel Washington), Bulworth (Warren Beatty), en The Insider (Russell Crowe) regelmatig met grote namen samen 'een jongenachtige opwinding' over zich heen komen. Wat ging hij, die als middelbare scholier in Deventer geen genoeg kon krijgen van Butch Cassidy and the Sundance Kid, de grote ster precies vertellen? Waarom zou uitgerekend de Sundance Kid zijn opwachting maken in Pieter Jan Brugge's regiedebuut?

'Ik liet weten dat ik hem als acteur wilde hebben, en niet als de icoon. Ik wilde een man op leeftijd hebben, met alles wat daarbij hoort, ook de rimpels. Dat hoort hij niet vaak. Zijn interesse was gewekt.'

Het duurde bijna een jaar voordat de definitieve bevestiging kwam. Intussen had Brugge wel al Helen Mirren 'zij zegde haar medewerking meteen toe' binnen boord, in de rol van Redfords echtgenote. 'Dat heeft zeker geholpen.'

The Clearing is gebaseerd op de ontvoering van zakenman Gerrit Jan Heijn, die door zijn gijzelnemer Ferdie E. op de allereerste dag werd vermoord. In de film wordt de industrieel Wayne Hayes (Redford) bij de uitrit van zijn villa tegengehouden door een man (Willem Dafoe). Hij zegt een oud-werknemer te zijn. De man overhandigt hem een enveloppe met foto's van zijn vrouw, gemaakt vanuit de bosjes rondom hun huis. Nog voordat Hayes kan reageren, springt de ontvoerder in de auto, en dwingt hem met een pistool richting bos te rijden.

De ontvoering is niet het hoofdmotief van The Clearing, benadrukt Brugge. De implicaties van de verdwijning d gaat het over. Het plotselinge gemis, dat zijn echtgenote en kinderen ertoe dwingt over hun relatie met hun man en vader na te denken, en over hoe ze in het leven staan.

Het plan om The Clearing te maken ontstond in de periode die volgde na het verlies van zijn ouders de onverwachte dood van Brugge's schoonvader, regisseur Alan J. Pakula (All the President's Men, Sophie's Choice), die in 1998 bij een auto-ongeluk om het leven kwam. 'Mijn film gaat over hoe de tijd ineens tot stilstand komt. Hoe mensen op zo'n moment in een vaculanden, en zich helemaal vanaf nul moeten herpakken.'

In The Clearing lopen twee tijdslijnen door elkaar. Brugge schakelt heen en weer tussen de dag in het bos, waar Wayne Hayes en zijn ontvoerder met elkaar in gesprek raken, en de reacties op zijn afwezigheid aan het thuisfront, waar onuitgesproken kwesties boven water komen. Lange tijd wordt de suggestie gewekt dat die twee werelden in de tijd parallel aan elkaar lopen, maar gaandeweg blijkt er een gat te gapen tussen de opgefokte wandeling door het bos en het proces van onderhandelen en afwachten dat bij Wayne thuis plaatsvindt.

Door voor deze keuze te opteren, die de bioscoopbezoeker misleidt en valse hoop schenkt, neemt Brugge afstand van de herkenbare patronen die het thrillergenre aankleven. Zijn film is dan ook veel meer in Europa geworteld dan in Amerika, zegt hij. Dat heeft Brugge, die in de jaren tachtig, enkele jaren na zijn studie aan de Filmacademie, naar de Verenigde Staten verhuisde, zelf ook verrast. Hij is 'na al die jaren' toch op grote culturele verschillen gebotst.

'Het probleem is dat er almaar minder ruimte komt voor films die iets anders brengen dan een razzle-dazzle-plot. De nuance is aan steeds minder mensen besteed. Die ontwikkeling is al jaren aan de gang, maar de laatste tijd gaat het heel erg hard. Alles moet tot hapklare brokken worden teruggebracht. Tot actie, oneliners en knallen.'

Met The Clearing schept Brugge een somber portret van de Amerikaanse maatschappij. Arnold, de ontvoerder van Wayne Hayes, is geen doorgedraaide schurk. Hij is veeleer een slachtoffer van het kapitalistische systeem, en beseft wel degelijk waar de grens tussen goed en kwaad loopt.

'Hij zit zonder werk, moest met zijn vrouw zijn intrek nemen in het huis van zijn schoonvader. Alles is hem door de vingers geglipt. Die man is in zijn trots gekrenkt. Met de ontvoering haalt hij zijn gram. Het is zijn afrekening met de American Dream.'

In de Amerikaanse bioscopen heeft The Clearing inmiddels de helft van de kosten (12 miljoen dollar) opgebracht, terwijl de film door studio Fox Searchlight midden in de zomer werd uitgebracht, als stoppertje tussen enkele grote kaskrakers.

Brugge: 'De film gaat in Europa zeker winst maken, dat lijdt geen twijfel. Voor veel Amerikanen is dit blijkbaar erg ingewikkeld. Die willen de rimpels van Robert Redford helemaal niet zien. In hun ogen heeft een held geen rimpels.'

Meer over