'Bij kroonjuwelen Paars is het alle hens aan dek'

'Het worden spannende tijden in de Eerste Kamer', voorspelde premier Kok dinsdag in de Eerste Kamer, waar VVD-senator Wiegel nog geen maand geleden zijn kabinet in een crisis had gestort....

Slechts 38 van de 75 zetels in de senaat zijn nog van coalitiepartijen (PvdA, VVD en D66) en bij voorstellen waar het bijvoorbeeld om 'kroonjuwelen' van het kabinet draait, is het dus 'alle hens aan dek', zoals Kok memoreerde.

Op 6 juli staan de vorming van Twentestad en een belangrijke besparing op de studiefinanciering op de rol. Kok: 'Ik heb al gehoord dat alle verloven zijn ingetrokken, dat u alleen gepaard met de oppositie op vakantie kunt gaan.'

Kok had een debat van ernstiger signatuur met de senaat over zijn optreden in de Nacht van Wiegel. De naamgever zelf was overigens niet aanwezig. Door Wiegels tegenstem strandde het voorstel voor invoering van een raadgevend referendum. Kok zei die nacht, zo citeerde hij zichzelf gisteren, dat door verwerping van het voorstel 'de ruimte voor het kabinet om het werk voort te zetten zeer beperkt zou worden'. Dat werd gezien als een chique omzeiling van het machtswoord, dat in de Eerste Kamer niet door een premier gesproken zou mogen worden.

De vraag die gisteren in de senaat voorlag: had Kok met dat bijna-machtswoord niet toch ongeoorloofde politieke druk uitgeoefend op de senatoren, die geacht worden daar zonder last of ruggespraak te opereren.

En daaraan verbonden: kunnen partijen verlangen dat hun Eerste-Kamerfracties zich gebonden achten aan een regeerakkoord, dat gesloten is door de Tweede-Kamerfracties ?

Kok maakte duidelijk dat hij die nacht bewust het 'machtswoord' niet had gebruikt. VVD-fractieleider Ginjaar liet weten het ook niet zo geïnterpreteerd te hebben: 'Het was geen woord te veel en ook geen woord te weinig.'

Daartoe uitgedaagd door GroenLinks-senator De Boer maakte Kok duidelijk dat hij ook in de Eerste Kamer in uiterste nood de kabinetskwestie zou stellen. 'Het zal van de omstandigheden afhangen.'

De premier was even duidelijk in het antwoord op de vraag of fracties zich in de Eerste Kamer aan een regeerakkoord gebonden moeten achten. 'Hier zitten toch geen 75 onafhankelijken. Het zijn toch mensen van politieke bewegingen. Verwijzing naar een regeerakkoord is helemaal niet verboden. Fracties kunnen toch zelf nagaan of ze voor een politieke binding met de missie van een kabinet willen kiezen. Zo politiek bent u toch wel?'

D66-senator Schuyer was het met hem eens: 'Er is in dit land toch niet te regeren als je niet een aantal fundamentele politieke afspraken vastlegt.'

Zelfs VVD'er Ginjaar sloot zich in de rij aan: 'Geen echte binding, maar wel een binding met de partij waar wij uit voortkomen.'

Meer over