‘Bij een verhard klimaat past daadkracht’

Hij twijfelt niet: er is sprake van radicalisering onder moslimjongeren, er wordt geknutseld op zolderkamers. ‘Maar het is geen gerichte dreiging’, zegt Donner....

Dat hij, Piet Hein Donner als telg uit een gereformeerde geslacht, onlangs tot ‘politicus van het jaar’ werd uitverkozen, doet hem zuinig opmerken: ‘In mijn familie is een uitverkiezing een zaak van genade, niet van verdienste.’

Piet Hein Donner, minister van Justitie en afgelopen zondag te gast in de debatreeks de Volkskrant op zondag in de Rode Hoed te Amsterdam, maakte van de gelegenheid gebruik tal van maatschappelijke vraagstukken te relativeren.

Hij beschouwde de criminaliteit, het moslimfundamentalisme, de terreurdreiging en hij sprak over zijn eigen, strenge maatregelen, die volgens sommige critici ‘de bijl leggen aan de wortel van de rechtsstaat’.

Donner erkende dat sommige wetten de vrijheden van burgers drastisch inperken. Maar tot al te zware conclusies kan dit niet leiden. Retorisch: ‘Als ik de wet wijzig en de voorlopige hechtenis van zes naar veertien dagen verleng, zet ik dan de bijl aan de wortel van de rechtsstaat?’

Het klimaat in Nederland is nu eenmaal verhard, meende de minister. Daar past daadkracht bij.

De vraag is wat proportioneel is. Komt de terreurdreiging in Nederland van Al Qa’ida? Of wordt er met wat al te jeugdig enthousiasme wat ‘geknutseld op zolderkamers’? Donner, ernstig: ‘Het is een foute veronderstelling dat een homogeen beeld bestaat van de terreurdreiging.’

Er wórdt geknutseld op zolderkamers, er ís sprake van radicalisering onder moslimjongeren en er bestaat die grote, internationale dreiging. Nederland heeft reden genoeg bezorgd te zijn. Donner: ‘Tegelijkertijd is het zo dat weliswaar sprake is van substantiële, maar niet van gerichte dreiging.’

Hij uitte zijn bezorgdheid over generalisaties in de discussie over moslimfundamentalisme. Bevolkingsgroepen komen daardoor feller tegenover elkaar te staan.

‘Sinds de moord op Van Gogh is de wijze waarop over de islam wordt gediscussieerd niet verbeterd’, aldus de minister. ‘De meerderheid van de moslims wil niets met terrorisme te maken hebben.’ Dé moslim bestaat niet. Turken en Marokkanen hebben een hele andere geloofsbeleving. ‘Toen in de jaren zeventig Nederlandse jongeren sympathiseerden met de RAF, werden socialisten of communisten daarop toch ook niet als groep aangekeken?’

Nederland dient zich te realiseren dat de samenleving voorgoed is veranderd. De islam kent hier een groeiende aanhang, terwijl het kerkbezoek almaar verder terugloopt. ‘Moslims zijn hier, dat is een gegeven waarmee we zullen moeten leren leven. Wij zijn geen natie van christelijke dominantie.’

Wat Piet Hein Donner over twee jaar gaat doen, bleef gisteren onduidelijk. Ambieert hij een volgende termijn? Bekend is dat hij als kabinetsformateur voorstander was van een coalitie van CDA en PvdA. Maakt hij straks deel uit van het eerste kabinet-Bos? Donner: ‘Ik ben in dit soort zaken gewoon nooit langer dan een dag vooruit te kijken.’

Meer over