Analysenieuwe lijsttrekker PvdA

Bij de PvdA is de zoektocht naar een nieuwe lijsttrekker begonnen: wie neemt de handschoen op?

De kans is groot dat de PvdA voor het eerst een vrouw als lijsttrekker krijgt. Khadija Arib en Lilianne Ploumen zijn als eerste in beeld. Mochten zij ervan afzien, dan is het de vraag of de populaire Ahmed Aboutaleb zijn geliefde Rotterdam wil inruilen voor het Binnenhof.

Khadija Arib is als nummer twee op de PvdA-lijst de eerst aangewezene om lijsttrekker te worden. Maar zij heeft vooral ambities voorzitter van de Tweede Kamer te blijven. Beeld  Bart Maat / ANP
Khadija Arib is als nummer twee op de PvdA-lijst de eerst aangewezene om lijsttrekker te worden. Maar zij heeft vooral ambities voorzitter van de Tweede Kamer te blijven.Beeld Bart Maat / ANP

Twee maanden voor de verkiezingen je lijsttrekker vervangen: de PvdA staat voor een enorme uitdaging. Iedere mogelijke kandidaat heeft nog maar een paar weken om zijn kennis van algemene politieke zaken zover op te schroeven dat routiniers als Mark Rutte, Geert Wilders en Jesse Klaver in de belangrijke tv-debatten geen gehakt van hem maken. Of van haar, want de kans is het grootst dat de PvdA voor het eerst in de partijgeschiedenis een vrouw bovenaan het stembiljet krijgt.

Veel genoemd donderdag: Khadija Arib, de nummer twee op de kieslijst en alleen al daarom als eerste in beeld. Velen in de partij zien in de populaire Kamervoorzitter bovendien een stemmentrekker. Als Arib haar vinger opsteekt, kan de partij moeilijk om haar heen. De voornaamste vraag is of ze de ambitie heeft. Arib staat niet te boek als een dossiervreter of een fervent debater. Haar glansrol op het Binnenhof vond ze pas op de voorzittersstoel van de Tweede Kamer, boven de partijen. Ze koos in het najaar ook alleen voor een plek op de kandidatenlijst omdat ze hoopt nog een periode als Kamervoorzitter mee te pakken.

Ploumen heeft handen vrij

Veel minder twijfels zijn er over de ambities van de volgende op de lijst: Lilianne Ploumen, donderdag onmiddellijk tot dienstdoend fractievoorzitter gekozen in afwachting van een nieuwe partijleider. Zo is de pikorde. Er zijn in de huidige lichting niet veel PvdA’ers met meer politieke ervaring of een groter netwerk in de partij. Al in 2007 werd ze partijvoorzitter, daarna vijf jaar minister in Rutte II, doorgaans met goede rapporten. Op Buitenlandse handel zat ze bovendien ver genoeg verwijderd van het sociaal-economische beleid van Diederik Samsom en Lodewijk Asscher dat onder de voormalige PvdA-kiezers zo’n wrange smaak heeft nagelaten. Veel meer dan Asscher heeft ze de handen vrij om met het geheel vernieuwde verkiezingsprogramma de campagne in te gaan tegen het huidige kabinet.

Lilianne Ploumen maakt ook een grote kans en zou wel de ambitie hebben PvdA-leider te worden.  Beeld Bart Maat / ANP
Lilianne Ploumen maakt ook een grote kans en zou wel de ambitie hebben PvdA-leider te worden.Beeld Bart Maat / ANP

Uit verkiezingsonderzoeken is intussen bekend dat er nog twee andere kandidaten rondlopen die bij de kiezers hoger staan aangeschreven. Voordat de coronacrisis toesloeg bleek uit onderzoek van I&O Research dat niet Lodewijk Asscher, Jesse Klaver of Lilian Marijnissen de populairste kandidaten waren op de linkerflank, maar de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb en Europees commissaris Frans Timmermans. Vooral die laatste heeft intern een ijzersterke positie na het ‘wonder van Timmermans’ bij de Europese verkiezingen van 2019 – de enige keer in de afgelopen negen jaar dat de PvdA weer even mocht hopen op een heropleving als belangrijke bestuurspartij.

Outsider Aboutaleb

Vooralsnog is het niet aan de orde. Vanuit Brussel klonk dinsdag dat Timmermans zijn partij heeft laten weten dat hij niet beschikbaar is. Aboutaleb wilde niet speculeren, maar in zijn omgeving werd benadrukt dat hij zich zeer op zijn plek voelt in Rotterdam. Voor beiden geldt sowieso dat ze pas in beeld komen als Arib en Ploumen uit zichzelf bedanken en er plotseling een groot beroep moet worden gedaan op een outsider om de partij te redden uit deze hoge nood. Arib liet zich donderdag nog niet in haar papieren kijken: ‘Eerst even verwerken dat een heel fijne collega nu eigenlijk gedwongen is afgetreden.’ Ploumen sloot zich daarbij aan.

De Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb is onder alle linkse kiezers, van SP tot PvdA, de populairste politicus. Beeld Jeroen Jumelet / ANP
De Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb is onder alle linkse kiezers, van SP tot PvdA, de populairste politicus.Beeld Jeroen Jumelet / ANP

Wie het ook wordt: de uitdaging is groot, maar enig houvast is er wel: in de PvdA mogen ze nog graag vertellen over Wouter Bos, die in 2002 ook pas twee maanden voor de verkiezingen de nieuwe lijsttrekker werd en in die korte tijd liefst 19 zetels winst pakte en bijna premier werd. Eén overtuigend tv-optreden kan in een Nederlandse verkiezingscampagne genoeg zijn.

Wanneer er duidelijkheid komt, is nog ongewis. Het partijbestuur is inmiddels bijeen geweest, maar voorzitter Nelleke Vedelaar liet donderdag nog weinig los: ‘Het is kort voor de verkiezingen, er staat ons veel te doen.’ Het partijcongres van aanstaande zaterdag, waar Asscher eigenlijk officieel als lijsttrekker zou worden aangewezen, is tot nader order uitgesteld.

Op 1 februari moeten alle partijen hun kieslijsten inleveren bij de Kiesraad.

Meer over