Big Brother in Rusland

Endemol zit sinds kort ook in Rusland. Dat komt mooi uit, want de Russische tv-zenders snakken naar goed tv-amusement. Derk Sauer: 'Kijkcijfers worden steeds belangrijker.'..

Door Corine de Vries

De Russen kunnen volgend jaar hun eigen Ivans en Svetlana's uit het Big Brother-huis stemmen. En een Russische Rijdende Rechter zal dit najaar op tv zijn oordeel vellen over burenruzies en familievetes. Sinds 1 juni heeft het amusementsbedrijf Endemol een kantoor in Moskou, in samenwerking met Derk Sauer, de Nederlandse directeur van de Russische uitgeverij Independent Media, die voor 20 procent in het project is gestapt.

Endemol Moskou heeft een Russische directeur die verantwoordelijk is voor de bedrijfsvoering: Leonid Zagalsky, tv-producent die onder meer Sesamstraat naar Rusland bracht. 'De amusementsmarkt in Rusland is onderontwikkeld', zegt hij tijdens een gesprek in het kantoor van Sauer. 'Onze zenders zijn op zoek naar kijkcijferknallers. Endemol kan die bieden, zo is al in 22 landen gebleken. Als je de programma's aanpast aan de Russische cultuur, kun je hier hetzelfde effect bereiken.'

Rusland heeft veel goede tv-producenten, meent Zagalsky, maar het ontbreekt ze aan creativiteit. De populairste spelshow in Rusland is al vijftien jaar het Rad van Fortuin en ook de traditionele, statische kennisquizzen trekken veel kijkers. 'De afgelopen jaren hebben mijn collega's zich vooral ontwikkeld in het maken van langlopende dramaseries, die veel arbeid en denkwerk vergen. Sommige daarvan zijn prachtig en breken internationaal door. Maar de zenders zoeken nu nieuwe uitdagingen. Voor goed amusement heb je duur materiaal, gecompliceerde technologie en ervaren mensen nodig.'

'De beslissing van Endemol juist nu hier te beginnen is perfect', valt Sauer hem bij. 'We zijn pas twee maanden geleden begonnen en hebben al een aantal programma's verkocht.' Het prille succes van Endemol Moskou verklaart Sauer door de razendsnel groeiende Russische advertentiemarkt. 'Er stroomt ontzettend veel geld naar de Russische tv-zenders. Kijkcijfers worden steeds belangrijker en de zenders worden snel professioneler. De tijden dat heel Rusland smulde van Mexicaanse soaps zijn voorbij, net als de tijden dat politieke programma's de hoogste kijkcijfers haalden. De Russen staan te springen om goed amusement.'

Rusland is een aantrekkelijke markt voor Endemol. Het gigantische land heeft 145 miljoen inwoners, die in verhouding tot het Westen op maar weinig kanalen kunnen afstemmen. Er zijn zes landelijke kanalen en de meeste regio's hebben een of twee lokale zenders.

John de Mol heeft Sauer persoonlijk benaderd met het verzoek om hulp bij het opzetten van een kantoor in Moskou. Sauer is al veertien jaar ondernemer in Rusland, uitgever van de Engelstalige Moscow Times, de Russische zakenkrant Vedimosti en talloze glossy tijdschriften, waaronder Cosmopolitan, Men's Health, Yes en Good Housekeeping.

Televisie is een nieuwe markt voor hem. 'Met de inhoud zal ik me dan ook niet bemoeien, ik heb mijn eigen bedrijf. Independent Media heeft Endemol vooral ondersteund bij de oprichting. Daarnaast zullen wij helpen bij de financiering en met de juridische kant van de zaak. En er zijn overlappingen. Wij gaan een tijdschrift uitgeven bij Endemols Sterrenfabriek, dat hier al drie seizoenen draait. Bij Big Brother zijn we ook zoiets van plan. Het is nu heel trendy om tv te combineren met gedrukte en interactieve media.'

Zagalsky: 'Derk is te bescheiden. Zijn bijdrage is onbetaalbaar. Hij heeft een goede naam, iedereen kent hem. In Rusland draait alles om contacten en leiderschap. Het is erg moeilijk hier een klein bedrijf te zijn, daarom is de back-up van een grotere broer essentieel.'

Endemol Rusland heeft zes medewerkers in vaste dienst. Het bedrijf zal met alle zenders gaan samenwerken. Sauer: 'De meeste kanalen hebben hun eigen productiemaatschappijen, maar wij zijn volledig onafhankelijk.' Endemol zal soms zelf programma's produceren en soms in coproductie, zegt Zagalsky, die zelf de productie van De Rijdende Rechter zal doen. 'Maar we verkopen ook uitzendrechten en formats aan de zenders. Ik ben al ver met de onderhandelingen over Masterplan. Big Diet en Big Brother Vip zijn al verkocht en we willen veel spelshows introduceren.'

Een van de specialiteiten van Endemol Rusland zullen interactieve programma's zijn. Zagalsky: 'Rusland heeft de 20ste eeuw overgeslagen en is met een grote sprong in de 21ste eeuw beland. Onze samenleving leent zich daarom bij uitstek voor interactiviteit. Het vaste telefoonnetwerk functioneert hier rampzalig, terwijl de mobiele telefonie booming is. Nu al hebben 26 miljoen Russen een mobieltje.'

In Nederland was Big Brother een controversieel programma. Hoe zal dat zijn voor de Russen op wier Sovjet-verleden de Big Brother van George Orwell was gebaseerd?

Zagalsky: 'Het zal een populair programma zijn, waar iedereen het over heeft. Maar ik verwacht niet dat de Russen het aanstootgevend zullen vinden. Onze cultuur is het prototype van George Orwells boek. De mensen werden 24 uur per dag in de gaten gehouden en dat gebeurt nog steeds. Dat is hier dus niet zo bijzonder.

'Wat Big Brother voor de Russen aantrekkelijk maakt, is dat ze door het sleutelgat mogen gluren. Het geeft een gevoel van macht dat je kunt kijken naar de intieme momenten in het leven van anderen. Hoe mensen hun tanden poetsen, de liefde bedrijven en ruziemaken. Wij zijn overigens al druk bezig een andere naam voor het programma te bedenken. Het begrip Big Brother van George Orwell zegt Russen niets.'

Is het niet een beetje triest dat de hele wereld wordt overspoeld door een McDonald's-achtige amusementscultuur? Zagalsky: 'Kun je de regen tegenhouden? Alles wordt bepaald door kijkcijfers en kosten. Zo werkt de markt in de hele wereld. Dus ook in Rusland.' Sauer: 'Ik vind dat een typische westerse vraag, gesteld door mensen die alles hebben. Voor veel Russen is McDonald's een chic restaurant, dat ze af en toe nog kunnen betalen ook. En als de Russen naar Big Brother willen kijken, moeten wij daar dan voor gaan liggen omdat ze zelf zo'n prachtige cultuur hebben?'

Meer over