Biedt 'Bezet-beweging' vakbond een kans?

Om te voorkomen dat de FNV een bejaardensoos wordt, zouden Van der Kolk en Jongerius naar de 'Bezet-beweging' moeten kijken.

Oud-voorzitter Arie Groenevelt (84) van de Industriebond FNV vertelde onlangs dat de vakbeweging zich te veel heeft geïsoleerd in het debat over maatschappelijke noden. Niemand van de bond keert zich tegen de bezuinigingen van dit kabinet of zegt iets over de eurocrisis die tot een economische ramp dreigt uit te groeien. Dat de vakbond een bejaardensoos wordt, is begrijpelijk als ze zich alleen met een pensioenruzie profileert.

Nadat begin jaren zeventig de rode familie - het NVV, de PvdA en de VARA - uit elkaar viel, hield de FNV vast aan een linkse maatschappelijke visie. Pas toen oud-vakbondsbestuurder Kok in 1994 premier werd en de neo-liberalen de dienst gingen uitmaken in Den Haag is de vakbeweging een pure belangenbehartiger of sociale ANWB geworden, die behalve linkse stemmers ook rechts Nederland wilde vertegenwoordigen. Met het aantreden van Lodewijk de Waal in 1997 werd dit ook in de grondslagen vastgelegd. Maar de jonge rechtse generatie bleek liever individueel dan collectief voor de rechten te vechten.

Nu voelen veel jongeren machteloosheid en wenden ze zich weer tot een collectief. In de zogenoemde Bezet-beweging die voor Wall Street staat en nu ook in Nederland vorm krijgt, zou de bond iets van de oude ideologische bevlogenheid kunnen terugvinden. Zo zou de vakbeweging zich samen met die jongeren kunnen keren tegen de wereldwijde denivellering. De grote-geld-elite in Nederland ontwijkt dankzij de vele vluchtwegen net zo gemakkelijk de fiscus als de Buffetts in de VS. Dat zou door een mondiale aanpak van belastingontwijking onmogelijk moeten worden gemaakt. Pak, zogezegd de Kaaiman- en Kanaaleilanden net zo hard aan als Libië en Irak.

Niet alle eisen van de 'Bezet Wall Street' kunnen zo naar Nederland worden overgeheveld. Nederland hoeft geen Glass Steagall Act - de scheiding van commerciële banken met zakenbanken - her in tevoeren. De Nederlandsche Bank is in handen van de overheid en niet zoals de Federal Reserve verkocht aan de banken. Ook de doodstraf is hier al lang afgeschaft. Maar kapitalistische uitwassen als bonussen en zelfverrijking zijn ook een hardnekkig Nederlands probleem geworden. De nationalisatie van het bankwezen - voordat belastingbetalers moeten opdraaien voor miljardenverliezen - zou jonge vakbondsleden kunnen aanspreken.

De eisen van de Bezet-beweging zijn vaag. Maar dat waren die van de studenten in mei 1968 ook. Toen schaarden de vakbonden zich in Parijs meteen achter de studentenopstand en wisten ze perfect in te spelen op de nieuwe tijdgeest. Misschien zouden Jongerius en Van der Kolk zaterdag eens gearmd naar het Beursplein moeten lopen.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

undefined

Meer over