'Bibi' Netanyahu blaakt nog van zelfvertrouwen

Het einde van de regering-Netanyahu hoeft niet het einde te betekenen van 'Bibi's' politieke carrière. De tegenkandidaten staan te trappelen om de macht over te nemen, maar de premier heeft nog vele troeven in handen....

THEO KOELE

Van onze correspondent

Theo Koelé

TEL AVIV

'Hebben ze Saddam te pakken?', vraagt een man achter de tapkast in een Israëlisch café. 'Nee, het is gedaan met Bibi', antwoordt een klant. Een Israëlische krant tekende het praatje op nadat de Knesset met veel kabaal de weg had vrijgemaakt voor vervroegde verkiezingen.

'Bibi' is premier Benjamin Netanyahu, die maandag met lede ogen moest toezien hoe het parlement zijn ambtstermijn bekortte. Waarmee echter nog geen einde hoeft te komen aan de politieke loopbaan van de gewiekste premier.

Sinds Netanyahu in 1996 aantrad, is zijn politieke ondergang vele malen voorspeld. Hij overleefde niettemin de ene na de andere crisis. Hij blaakt nog van zelfvertrouwen. Over recente opiniepeilingen, die er niet goed voor hem uitzien, zei hij gisteren: 'Weet u hoeveel peilingen mij al hebben afgeschreven?' Berichten over partijvrienden die hem de rug zullen toekeren - de spreekwoordelijke ratten die het zinkende schip verlaten - deed hij al even laconiek af: 'Ach, al die fantasieën en al die ambities van al die mensen...'

Maar de eerste prominente partijgenoot met aanspraken op het premierschap heeft zich al gemeld. Dan Meridor, ex-minister van Financiën, presenteerde zich gisteren als onafhankelijke kandidaat. Meridor staat in Netanyahu's Likud-partij te boek als rebel, sinds hij in 1997 zijn portefeuille neerlegde. Volgens sommige berichten wil hij optrekken met generaal Amnon Lipkin-Shahak, een voor de kiezers grote onbekende, die nochtans in opiniepeilingen boven Netanyahu uittorent. Ook is samenwerking denkbaar met Roni Milo, de ex-burgemeester van Tel Aviv die zich eerder al aandiende als kandidaat-premier namens een centrumpartij-in-oprichting. Hetgeen nog een mooie botsing van ego's te zien kan geven.

Iets soortgelijks staat te gebeuren bínnen de Likud-partij. Menig minister en parlementslid denkt het te kunnen opnemen tegen Netanyahu als partijleider/lijsttrekker. Uzi Landau, de invloedrijke voorzitter van de Knessetcommissie voor Buitenlandse Zaken en Defensie, zei gisteren dat hij zich wel wil 'opofferen', als het partijbelang dat vergt.

Ter rechterzijde van Likud zou een partij in de maak zijn rond Tekuma (Wedergeboorte), een groep kolonisten. Zij zijn woedend over de overdracht van delen van het Heilige Land aan de 'terrorist' Arafat. Netanyahu heeft het bij hen verbruid, ook al heeft hij het Wye-akkoord met de Palestijnen 'bevroren'. Daarover ontstond gisteren overigens onduidelijkheid. Netanyahu's woordvoerder zei dat het vredesproces niet hoeft te lijden onder de verkiezingsstrijd.

Een potentiële leider van een nieuwe ultra-rechtse partij is Benny Begin, zoon van de voormalige premier, en afvallig Likudnik. Hij maakte deze week in de Knesset Netanyahu het spreken onmogelijk met woede-uitbarstingen.

Een schier eindeloze rij van al dan niet vermeende uitdagers van Netanyahu paradeert in de media. Versplintering van rechts kan hem in de kaart spelen. Bovendien heeft hij als fungerend premier een paar troeven in handen. Het hangt in hoge mate van hem af op welke datum de verkiezingen worden gehouden. Als dat al in het eerste kwartaal van 1999 gebeurt, kan hij zich de gevreesde Shahak van het lijf houden. De man-in-uniform kan zich dan niet opwerpen als tegenstrever. Zet hij een punt achter zijn militaire carrière, dan wacht Shahak een 'afkoelingsperiode' van honderd dagen, waarin hij geen politieke activiteiten mag ontplooien.

Verkiezingen op korte termijn zouden ook een probleem vormen voor Ehud Olmert, de Likud-burgemeester van Jeruzalem, wiens belangstelling voor het premierschap alom bekend is. Hij is onlangs herkozen, en zal van kiezersbedrog beticht worden als hij zich nu in de landspolitiek begeeft.

Verkiezingen in het late voorjaar of de vroege zomer hebben voor Netanyahu het nadeel dat zijn nachtmerrie, de stichting van een Palestijnse staat in mei, werkelijkheid dreigt te worden. Een lange aanloop naar verkiezingen kan er ook toe leiden dat de nu nog amorfe groep tegenstrevers zich goed weet te organiseren. Ultra-rechts pocht over steenrijke buitenlandse financiers. Oppositieleider Ehud Barak laat zich al omringen door Amerikaanse adviseurs, onder wie James Carville, de flamboyante strateeg die Bill Clinton in het Witte Huis hielp.

Meer over