Bezuinigingskoorts slaat toe in Brazilië

In overheidsdienst zijn en je eigen salaris fors verhogen is normaal in Brazilië. Met drie, vier jaar terugwerkende kracht? Ook geen probleem....

INEKE HOLTWIJK

Van onze correspondente

Ineke Holtwijk

RIO DE JANEIRO

De 27 rechters van het Braziliaanse Hooggerechtshof van Arbeidszaken (maandsalaris zeventienduizend gulden) moeten hun zelfbedachte extraatje terugstorten. Dat heeft het Federaal Hooggerechtshof dinsdag bepaald.

De loonsverhoging van de rechterlijke macht zou een paar maanden geleden vermoedelijk de media niet eens hebben gehaald. Maar nu is het een rel van formaat die al een week lang de voorpagina's deelt met berichten over het financiële noodpakket van het IMF en een nieuw bezuinigingspakket. De exorbitante loonsverhoging - sommige rechters zouden 40 procent meer krijgen - schaadt het imago van Brazilië, vindt de regering. Zij probeert de internationale financiële wereld er juist van te overtuigen dat zij efficiënt bezuinigt.

Voorwaarde voor de achttien miljard dollar die het IMF Brazilië heeft toegezegd, is dat de begroting (schuldenlast niet meegerekend) volgend jaar een overschot van 22 à 26 miljard real (36 miljard tot 43 miljard gulden) laat zien. Voor de crisis bedroeg het overschot op de lopende rekening ruim acht miljard real. Volgende week zal president Fernando Henrique Cardoso een pakket bezuinigingen en belastingverhogingen voor de komende drie jaar bekendmaken, waarmee hij hoopt de IMF-score te kunnen halen.

De waarheid is evenwel dat er al druk gesaneerd en gereorganiseerd wordt. Er zijn symbolische bezuinigingen zoals die op dienstreizen. Overheidsfunctionarissen, met uitzondering van het eerste echelon, mogen niet meer eerste klas vliegen. De president krijgt bij zijn inhuldiging straks geen glamourreceptie met duizenden genodigden, zoals vorige keer, maar een diner voor alleen presidenten uit Latijns-Amerika.

Er is paal en perk gesteld aan automatische salarisverhogingen, in Brazilië door de decennialange hoge inflatie een gewoonte. Na het schandaal met de rechters heeft de regering deze week een maximumsalaris van 17.800 gulden voorgesteld.

Om het goede voorbeeld te geven, heeft het ministerie van financiën vorige week verder per onmiddellijk vierhonderd adviesbanen geschrapt en kantoren in de regio gesloten. De Centrale Bank, maar ook Serpro, het gigantische rekencentrum van het ministerie, moeten nog voor het einde van het jaar respectievelijk 20 en 10 procent korten op hun begroting.

Het zijn bezuinigingen die bovenop die van september komen. Toen moesten alle ministeries zonder onderscheid 20 procent schrappen uit hun lopende begroting. Ook de kraan naar deelstaten, gemeenten en staatsbedrijven werd half dicht gedraaid: die kregen 1,5 miljard real minder.

De regering probeert ook de handelsbalans te verbeteren. Vorige week voerde het land nieuwe regels in die de invoer van tal van producten (in totaal elf miljard dollar op de handelsbalans) bemoeilijken. Het gaat om een lange lijst van producten, van shampoo tot kunstmest, van brandblusapparatuur tot elektronica, van sportartikelen (met uitzondering van golfballetjes) tot graan, drank en autoruiten.

De grote vraag is of dit protectionisme in goede aarde valt bij de World Trade Organisation. Een woordvoerder van buitenlandse zaken gaf vorige week toe bang te zijn voor problemen. De buurlanden, waarmee Brazilië de Mercosur vormt, hebben al geklaagd. Overigens had Brazilië in september voor het eerst weer een handelsoverschot. Om de productie van eigen bodem op te voeren, heeft de regering verder oprichting van een 'superministerie' van productie aangekondigd.

In afwachting van meer leningen - volgens de Wall Street Journal voelen buitenlandse banken er weinig voor - heeft de regering de nieuwe eigenaren van staatsbedrijven, zoals Telecom Italia een voorschot gevraagd op hun betaling en overweegt zij obligaties uit te geven voor nog te privatiseren ondernemingen. Aan voorschotten zou ze zo tien miljard dollar kunnen binnenhalen. Deze maand komt ook overigens de twee miljard dollar binnen die ABN Amro moet betalen voor de overname van Banco Real. Dat zal zeer welkom zijn.

Meer over