Nieuws

Bewind Soedan draagt oud-dictator Bashir over aan Internationaal Strafhof wegens misdaden in Darfur

De overgangsregering in Soedan heeft er woensdag mee ingestemd oud-president Omar al-Bashir uit te leveren aan het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag.

Oud-president Omar al-Bashir in een kooi tijdens zijn rechtszaak in Khartoem. Hij staat terecht wegens corruptie, maar wordt nu uitgeleverd aan het Internationaal Strafhof wegens zijn vermeende betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen.  Beeld AFP
Oud-president Omar al-Bashir in een kooi tijdens zijn rechtszaak in Khartoem. Hij staat terecht wegens corruptie, maar wordt nu uitgeleverd aan het Internationaal Strafhof wegens zijn vermeende betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen.Beeld AFP

Bashir wordt verantwoordelijk gehouden voor genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid ten tijde van de oorlog in Darfur, die tussen 2003 en 2008 aan 300 duizend burgers het leven heeft gekost en er ruim 2,5 miljoen op de vlucht joeg.

De voorgenomen uitlevering betekent een grote overwinning voor het ICC en vooral ook voor de nieuwe openbaar aanklager, Karim Khan, die dit dinsdag in de Soedanese hoofdstad Khartoem met de regering overeen zou zijn gekomen.

Tegen Bashir werd al in 2009 een eerste arrestatiebevel uitgevaardigd, toen hij nog aan de macht was. Khans voorganger Fatou Bensouda heeft zich jaren vastgebeten in het dossier en nog deze zomer vroeg zij bij haar afscheid opnieuw om zijn uitlevering.

In 2019 werd Bashir na dertig jaar dictatuur van de troon gestoten bij een volksopstand. De nieuwe overgangsregering van burgers en militairen die moet toezien op een soepele machtsoverdracht richting vrije verkiezingen – mogelijk volgend jaar – beloofde al eerder hem uit te zullen leveren aan Den Haag. Maar de regering wilde Bashir eerst ook in Soedan strafrechtelijk vervolgen voor corruptie en voor het gewelddadige optreden van zijn strijdkrachten tijdens de burgeropstand in 2019. Minister van Buitenlandse Zaken Mariam al-Mahdi zou nu volgens staatsmedia hebben bevestigd dat het kabinet ‘de gezochte functionarissen wil overdragen aan het ICC’. Ook twee andere verdachten worden uitgeleverd: oud-gouverneur en veiligheidschef Ahmed Haroun en voormalig minister van Defensie Abdel Rahim Mohamed Hussein.

Staatsgreep

Dat de drie verdachten naar Den Haag worden gevlogen, is nog niet helemaal zeker. Behalve het kabinet moet ook de zogeheten ‘soevereine raad’ toestemming geven. De raad heeft nog niet officieel bevestigd wat er is afgesproken met Khan tijdens zijn bezoek aan Khartoem. Vicevoorzitter van de soevereine raad is generaal Mohamed Hamdan Dagalo, die zelf verantwoordelijk wordt gehouden voor geweldplegingen tijdens de burgeropstand door de zogeheten Rapid Support Forces (RSP) – een paramilitaire militie die voortkomt uit de Janjaweed, beruchte gewapende Arabische milities. Dagalo bevestigde echter de ‘bereidheid van de raad om samen te werken met het ICC’ om gerechtigheid voor de slachtoffers in Darfur te zoeken.

De nu 77-jarige Bashir pleegde in 1989 een militaire staatsgreep en bleef tientallen jaren als autoritair leider aan de macht. In 2003 greep Bashir hard in toen etnische Afrikanen, die zich gemarginaliseerd voelden, tegen zijn Arabisch georiënteerde regering in opstand kwamen.

Bashir gaf de Janjaweed de vrije hand om de protesten de kop in te drukken. De milities, die al van oudsher met de ‘Afrikaanse’ nomadische bevolking in conflict waren om toegang tot vruchtbare grond, maakten zich in Darfur schuldig aan gruwelijke slachtpartijen, plunderingen en verkrachtingen.

Het strafhof houdt ook twee andere rebellenleiders verantwoordelijk voor de misdaden in Darfur: Abdulla Banda, die spoorloos is, en de voormalige Janjaweedcommandant Ali Muhammad Ali Abd al-Rahman, alias Ali Kushayb. De laatste gaf zichzelf vorig jaar al over aan het strafhof, dat in juli bevestigde dat hij als eerste zal worden berecht. Hij wordt voor 31 misdaden aangeklaagd, waaronder moord, verkrachting en marteling.

Meer over