Bewaking staatshoofden en regeringsleiders is 'logistieke nachtmerrie' Vijf minuten spreken voor 50 jaar VN

Hij is er al een dag of wat, een wat oudere man die zwijgend maar met vastberaden tred het diplomatieke kwartier van New York City doorkruist....

TIM OVERDIEK

Van onze medewerker

Tim Overdiek

NEW YORK

Het eenmansprotest vormt een iel stemmetje vergeleken met de orkaan aan woorden en demonstraties die het bezoek aan de Verenigde Naties van meer dan 180 wereldleiders sinds gisterochtend in New York heeft losgemaakt. Sinds zondagmorgen krijgt elk staatshoofd of regeringsleider vijf minuten de tijd om een verbale bijdrage te leveren aan de viering van vijftig jaar VN.

'Een hooggestemde nietszeggendheid', oordeelt de Nederlandse VN-ambassadeur N. Biegman over de parade der politieke prominenten. Hij kan zich niet voorstellen 'dat er iets substantieels' uit de ultra-korte speeches naar voren zal komen. Maar goed, de 185 lidstaten zijn in de VN elkaars gelijken, althans in theorie, dus krijgt iedereen het voetlicht.

Een kwestie van internationale beleefdheid, tenzij een spreker het in zijn hoofd haalt de regels aan de laars te lappen. Met enige, niet geheel ongegronde, vrees werd bijvoorbeeld de toespraak van de Cubaanse president Fidel Castro tegemoet gezien. Tweemaal eerder was Amerika's vijand op bezoek bij de VN. In 1960 trok hij viereneenhalf uur uit voor zijn rede, in 1979 had Castro nog altijd twee uur nodig om het belang van communistisch Cuba op de wereldkaart duidelijk te maken. Nu was hij met zeven minuten op schema.

Castro is er niet populairder op geworden. Integendeel. Ofschoon de Democratische regering van Clinton voorzichtige toenaderingspogingen onderneemt met de bedoeling het lot van de onderdrukte bevolking te verzachten, poogt het door de Republikeinen gedomineerde Congres er alles aan te doen Castro politiek uit te schakelen.

De Republikeinse senator en presidentskandidaat Phil Gramm had het volgende in gedachten: 'Direct na landing in de handboeien slaan.' De Cubaanse leider is tot woensdag 'welkom' in New York, en mag zich tot dan binnen een straal van 25 mijl rond UN Plaza 1 begeven.

Burgemeester Giuliani heeft hem, evenals PLO-leider Arafat, niet uitgenodigd voor het diner dat hij zaterdagavond aanbood aan het grootste gezelschap wereldleiders dat ooit op één plek is samengekomen. 'Castro is een moordenaar, schender van mensenrechten, die ik niet wens te ontvangen', verdedigde Giuliani zijn standpunt. Ook Clinton behield diplomatieke afstand door Castro niet te inviteren voor de borrel die hij gisteren in de public library hield.

Hoewel de staatsiefoto zondagmorgen inderdaad een historische prent opleverde, is het werkelijke belang van de bijeenkomst louter achter de schermen zichtbaar. Daar vinden de bilateraaltjes plaats, gelegenheidsontmoetingen tussen staatshoofden die de stand van zaken doorspreken.

Zo zal premier Kok na het afsteken van zijn speech, gistermiddag, de rest van zijn verblijf benutten om onder meer een aantal collega's uit het Midden-Oosten en Azië te ontmoeten. Clinton treft zijn ambtgenoten uit China, Jiang Zemin, en uit Rusland Boris Jeltsin.

Dit soort beladen ontmoetingen dwingt de politie vanzelfsprekend tot extra waakzaamheid. Van de circa zestig bekende demonstraties in Manhattan, de anti-Israël-man meegerekend, is meer dan de helft op Cuba gericht.

Zowel voor- als tegenstanders houden de politie in de directe omgeving van het gebouw van de VN alert. Onder de opponenten van Castro is diens dochter Alina Fernandez Revuelta, die haar geboorteland twee jaar geleden ontvluchtte en nu bij Atlanta woont.

'Een logistieke nachtmerrie', zegt politiechef Louis Anemone over de veiligheidsoperatie. Behalve de inzet van het eigen politiekorps zijn meer dan drieduizend extra politiemannen in New York neergestreken. De geheime dienst en de FBI coördineren de verplaatsingen van de delegaties die over de gehele stad verspreid zitten. Elk staatshoofd verdient en krijgt de vereiste bewaking plus escorte op afroep, en Manhattan oogt sinds gisteren dan ook als een pandemonium van blokkades en opstoppingen.

Burgemeester Giuliani vergeet dezer dagen met plezier dat een aantal VN-vertegenwoordigers er de afgelopen jaren een zooitje van heeft gemaakt door hun diplomatieke onschendbaarheid aan te wenden wanneer het aankwam op het betalen van restaurantrekeningen, huren en parkeerbonnen. De totale schuld aan de stad New York bedraagt negen miljoen dollar.

De zakenman Giuliani hanteert andere cijfers. 'De komende vijf dagen zal naar schatting tussen de dertig en veertig miljoen dollar worden gespendeerd in New York.' Een afgelopen week gepresenteerde studie maakte duidelijk dat op jaarbasis 3,3 miljard dollar in de stad wordt gepompt door de industrie die VN heet.

Dat de vijftigjarige volkerenorganisatie welgeteld een even grote schuld heeft en dus praktisch bankroet is, is een pijnlijk feit waaraan Giuliani, en ongetwijfeld met hem de hoge gasten, de komende dagen het liefst niet denken.

Meer over