Nieuws

Beunhaas, bakker, minister, klojo: Dikke Van Dale gaat genderneutrale woorden voortaan aanduiden met (x)

In het dagelijks leven had men natuurlijk altijd al een non-binaire bakker, voetballer of minister tegen het lijf kunnen lopen, maar vanaf dit jaar verwijzen die woorden ook officieel naar alle mogelijke genders. De Dikke van Dale, het belangrijkste woordenboek van de Nederlandse taal, voorziet in de nieuwste versie bijna 15 duizend woorden naast een (m) en een (v) ook van een genderneutrale (x).

Hessel von Piekartz
De Dikke Van Dale. Beeld Studio Joost Grootens
De Dikke Van Dale.Beeld Studio Joost Grootens

De genderinclusieve aanpassing van de Van Dale heeft te maken met maatschappelijke veranderingen, zegt Ton den Boon, hoofdredacteur van het woordenboek. ‘We registreren alle veranderingen in de taal en de afgelopen vijf à zes jaar zien we dat bepaalde woorden steeds vaker worden gebruikt worden voor zowel mannelijke, vrouwelijke als non-binaire personen. Zo gauw we dat constateren, moeten we daar iets mee doen in de Van Dale.’

De keuze voor de x is volgens Den Boon vooral praktisch. ‘We hadden er ook voor kunnen kiezen om helemaal geen aanduiding meer te noteren, dat zou in principe hetzelfde hebben betekend’, zegt de hoofdredacteur. ‘Maar woordenboeken zijn onderhevig aan interpretatie, dus weglaten kan leiden tot onzekerheid en onduidelijkheid. De onduidelijke fase zijn we als het gaat om non-binaire aanduidingen wel voorbij.’

De genderneutrale aanduiding wordt overigens ook toegevoegd aan minder in het oog springende woorden zoals beunhaas, beul, havenbaron, streber en klojo. In principe gaat het om alle de-woorden die naar een persoon verwijzen en niet meteen naar één specifiek geslacht.

Maatschappelijke verschuivingen

De Van Dale voert vaker veranderingen door vanwege maatschappelijke verschuivingen. In de jaren negentig werden meerdere woorden voorzien van een duidelijke vrouwelijke betekenis naast de mannelijke die al langer bestond. Den Boon: ‘Zo is bij het woord ridder toen een voorbeeldzin geplaatst: zij is tot ridder geslagen.’

De huidige genderaanpassing gaat een stuk verder, de grammatica van het woord verandert namelijk ook. Zoiets wordt alleen gedaan als een verandering structureel en duurzaam is, benadrukt Den Boon. ‘Op het moment dat je iets in de Dikke van Dale verandert, verander je het nooit meer terug. We kunnen zeker zeggen dat dit een definitieve aanpassing is.’

Daarom zijn woorden die voor het overgrote deel van de mensen nog wel verwijzen naar een biologisch geslacht nog niet voorzien van een x. ‘Een woord als vader is voor veel mensen nog uitsluitend mannelijk’, zegt Den Boon. ‘Al kan daar ook discussie over komen, het wordt nu ook al incidenteel gebruikt voor non-binaire personen. Het kan zomaar zijn dat het over tien of twintig jaar anders is.’

Naast de toevoeging van de x, staan ook duizenden nieuwe woorden in de nieuwe editie, die maart dit jaar uitkomt. Daartussen staan recente woorden uit de coronacrisis, zoals anderhalvemetersamenleving en covid. Woorden als prikspijt (het woord van het jaar 2021) of boosterbehoefte staan nog niet in de nieuwe editie. Van den Boon: ‘Dat zijn nou typisch van die woorden waarvan we de duurzaamheid nog moeten meemaken, de nieuwe editie komt daarvoor te vroeg.’