KLOPT DIT WEL?

Betekent minder zout 30.000 minder hartinfarcten?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: betekent minder zout tienduizenden minder hartinfarcten en beroertes?

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Wel eens een zoutarm dieet geprobeerd? Dat is ingewikkelder dan simpel het zoutvaatje laten staan. Bewerkte voedingsmiddelen zijn goed voor zo'n 80 procent van onze zoutconsumptie, die met gemiddeld 9 gram per dag een stuk hoger ligt dan het aanbevolen maximum van 6. En dat is ongezond, want een teveel aan zout kan een verhoogde bloeddruk veroorzaken, wat weer de kans op hart- en vaatziekten vergroot; samen met beroertes goed voor de hoogste ziektelast in Nederland.

Het ligt dus in de lijn der verwachting dat het minderen van de zoutconsumptie leed voorkomt. Marieke Hendriksen berekende in haar promotieonderzoek aan Wageningen UR dat een halvering van het zoutgehalte in voedingsmiddelen de komende twintig jaar zo'n 30 duizend hartinfarcten en 53 duizend beroertes kan schelen. Tienduizenden ziektegevallen minder, dat is genoeg voor een mooie nieuwskop, vonden onder andere NOS en NU.nl. Hoe komt zo'n schatting tot stand? En klopt het wel?

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Na het berekenen van de effecten van zoutverlaging op de bloeddruk op basis van eerder wetenschappelijk onderzoek, berekende Hendriksen met behulp van het RIVM Chronische Ziekten Model het effect van die verlaagde bloeddruk op de ziektelast. Een exacte wetenschap is dat niet. Voor de goede orde werden de uitkomsten van zeven rekenmodellen met elkaar vergeleken. Die lagen wat uiteen, hoewel de gezondheidswinst door zoutverlaging in alle gevallen overeind bleef. Het is dan ook meer bedoeld als een indicatie van de effectgrootte, zegt RIVM-statisticus en promotor van het onderzoek Hendriek Boshuizen: 'Zijn het er 2 of 20 duizend?'

Rekenkundig klopt het, bevestigt Diederick Grobbee, hoogleraar Klinische Epidemiologie aan het Utrecht UMC. 'De werkelijkheid zal weerbarstiger zijn, maar het gaat wel degelijk om grote aantallen.' Uit tientallen trial-onderzoeken komt volgens hem een vrij consistent beeld naar voren: minder zout leidt tot een minder hoge bloeddruk. En dus tot minder zieken.

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Maar Jan Staessen, hoofd van Hypertensie en Cardiovasculaire Epidemiologie aan KU Leuven, acht dit positieve effect verre van bewezen: 'Men kan studies bij geselecteerde vrijwilligers of patiënten die gedurende korte tijd aan extreme zoutinname worden blootgesteld, niet extrapoleren naar de algemene bevolking.' Staessen en andere onderzoekers vonden juist dat cardiovasculaire sterfte het hoogst was bij personen die het minste zout binnenkregen: minder dan 6 gram per dag, de officieel voorgeschreven hoeveelheid.

'De afgelopen 25 jaar is bijna geen onderwerp op het gebied van voeding en hart- en vaatziekten zo bediscussieerd als zout', weet Grobbee.

Maar die tienduizenden hartinfarcten en beroertes dan? 'Overall, is het bewezen dat zout de bloeddruk verhoogd en dat een te hoge bloeddruk een belangrijke risicofactor is voor hart- en vaatziekten', zegt universitair docent Voeding en Gezondheid aan de Universiteit Leiden en Erasmus UMC Jessica Kiefte. 'Echter, de exacte contributie van zoutbeperking op het voorkomen van hart- en vaatziekten is lastig goed te kwantificeren en studies laten hierover wisselende resultaten zien.'

Hoewel de meeste wetenschappers - maar niet allemaal - het erover eens zijn dat minder zout goed is voor de gezondheid, is het exacte aantal minder hartinfacten bij een bepaalde zoutvermindering lastig te geven. Vandaar dat we die schatting beoordelen als 'niet te checken'.

Aanvullingen en verbeteringen: In bovenstaande rubriek slaat het eindoordeel 'Niet te checken / Onvoldoende bewijs' alleen op de exacte daling van het aantal hartinfarcten bij een halvering van het zoutgehalte in voedingsmiddelen.

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock
null Beeld .
Beeld .
Meer over