Betaling OM voor getuigenis wekt verbazing

Politici en rechtsgeleerden zetten vraagtekens bij de overeenkomst van het Haagse Openbaar Ministerie (OM) met een getuige in de strafzaak tegen de van cocaïnehandel verdachte Colombiaan A.C....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

D66-Kamerlid B. Dittrich denkt dat de deal 'het strafrecht en de waarheidsvinding geweld aandoet'. PvdA-kamerlid G. van Oven vreest 'Amerikaanse toestanden' als justitie geld gaat betalen voor getuigeverklaringen.

Getuige E.V. (28), die onlangs een gevangenisstraf uitzat wegens drugshandel, verklaarde tegenover rechercheurs van het Kernteam Haaglanden/Hollands Midden over de betrokkenheid van Q.C. bij twee cocaïnetransporten naar Nederland. Dat moet hij voor de rechter herhalen.

Uit een brief van officier van justitie G. Haverkate van 13 februari jongstleden aan de getuige in spe: 'U hebt aangegeven bereid te zijn over deze feiten naar waarheid te verklaren in de strafzaak tegen Q.C. (...) U hebt evenwel aangegeven - als gevolg van de dreiging die uitgaat van Q.C., althans van de organisatie waartoe hij behoort - voor het afleggen van deze verklaring een vergoeding te willen ontvangen.'

Het Haagse OM kreeg toestemming voor betaling van het (hogere) college van procureurs-generaal en van de Centrale Toetsingscommissie (CTC), een beraad binnen het OM dat oordeelt over gebruik van bijzondere opsporingsmethoden. In de overeenkomst, ondertekend door hoofdofficier van justitie S. van Gend, belooft V. te getuigen bij rechter-commissaris, rechtbank en gerechtshof.

Het OM zal hem daarvoor 25 duizend gulden betalen. Van Gend: 'Dit bedrag dient mede ter dekking van de eventuele kosten voor door u te treffen maatregelen ten behoeve van uw persoonlijke veiligheid.'

Volgens de Haagse persofficier van justitie S. Horstink-von Meijenfeldt gaat het om een beloningsvariant zoals is toegestaan binnen de OM-richtlijn Deals met criminelen. Horstink: 'De richtlijn noemt strafvermindering als mogelijke tegenprestatie, maar ook geldelijke beloningen. Het gaat dus niet om iets nieuws.'

Kamerlid Dittrich vreest echter dat de kroongetuigeregeling uit de hand aan het lopen is. 'Getuigen zullen alleen nog voor geld voor de rechter willen komen. Beveiligen is bovendien een taak van de overheid. Dat kun je niet afkopen.'

De advocaten E. Deen en G. Spong, raadslieden van Q.C. noemen de overeenkomst 'ontoelaatbaar'. Zij spreken over het 'kopen' van een getuige. Spong: 'De overeenkomst is bovendien gesloten zonder bijstand van een raadsman. De positie van V. is daardoor uitermate zwak geworden. Hij doet bijvoorbeeld afstand van elk recht om in de toekomst nog een vergoeding van kosten te vragen. Dat betekent dat eventuele extra bescherming voor zijn eigen rekening komt.'

Rechtsgeleerden hebben eveneens kritiek. Prof.dr. A. 't Hart, getuigedeskundige in de Hakkelaar-zaak, vindt dat de deals met criminelen 'tegenwoordig heel erg ver gaan'. 'Hoe onderhandel je over de hoogte van zo'n bedrag? Daar zal de markt zijn werking doen. Wat zal de rechtbank denken van de betrouwbaarheid van een getuige na zo'n beloning? En wie wil nog zonder beloning voldoen aan zijn wettelijke verplichting tot getuigen? En heeft de overheid niet altijd een verantwoordelijkheid voor de veiligheid van een getuige? Je ziet dat een grof middel als de kroongetuige steeds nieuwe problemen oproept.'

Prof.dr. Tak, die eveneens optrad in de Hakkelaar-zaak, ziet het ruimer: 'Dit kan, ook volgens de richtlijn Deals met criminelen. Het past ook in de ontwikkeling van het strafrecht. Het worden Amerikaanse toestanden in Nederland. Het heeft alleen maar lang geduurd voor het zover was. Als de rechter en de advocaten de deal maar kunnen toetsen, is er niets aan de hand. Over de voorwaarden van deze deal heb echter ik mijn twijfels. Als staat kun je beveiliging niet afkopen.'

Meer over