Opinie

Bespaar Amsterdam een kandidatuur voor de Spelen van 2028

De Spelen zijn geen brenger van welvaart, maar zadelen een gastland vooral voor jaren met een zware schuldenlast op. De belastingbetaler mag dan dokken voor het feestje van de sportbobo's, zoals Brazilië nu ervaart.

De olympische vlam in Rio de Janeiro. Beeld epa
De olympische vlam in Rio de Janeiro.Beeld epa

Naarmate Nederland meer gouden medailles in Rio binnensleepte en daarmee de verwachtingen zelfs overtrof, heeft zich de aandacht in de media voor de Olympische Spelen steeds meer tot de sportprestaties sec verengd. Grotendeels verdwenen was de aandacht voor de dubieuze context, waarbinnen zij plaats vinden. Dat was te voorzien: ook al is sport in hoge mate politiek, zodra 'onze' Oranjehelden aantreden, wil men dat politieke karakter niet meer zien en er het eigen feestje van nationale glorie niet meer door laten verpesten.

Maar hoe onbevangen heeft u echt naar een en ander kunnen kijken, gezien wat eraan is voorafgegaan? Zijn alle wedstrijden inderdaad wel 'eerlijk' verlopen? Wat zijn exacte sportprestaties, waar tienden van seconden het verschil tussen gouden winst en stille aftocht kunnen uitmaken, nog precies waard nu gebleken is dat in vrijwel elke tak van sport het dopingvirus welig tiert?

Al in 1993 verscheen in de Volkskrant een rake spotprent van Jos Collignon die, naar aanleiding van een vorig dopingschandaal de uitslag van de fameuze 100 meter voor mannen weergaf: 1.Efedrine, 2.Gonadotofrine, 3.Clenbuterol. De prent lijkt, gezien de algehele diskwalificatie van de Russische atletiekploeg, niets aan actualiteit te hebben ingeboet. Wanneer zijn wij getuige van buitengewone fysieke prestaties - en wanneer van buitengewone farmaceutische? De grens lijkt steeds moeilijker te trekken.

De Russische ontsporing heeft daarbij één ding geleerd: ook de beste controle is niet waterdicht, en blijkt zelfs - als de staat zich erachter schaart, of dit met het oog op politiek prestige zelf faciliteert en organiseert - tot massaal en systematisch bedrog te hebben geleid.

Erepodia

Ik herinner mij voorts dat ooit eens bij een wielerwedstrijd achteraf, met terugwerkende kracht, zoveel deelnemers die bovenaan in het klassement geëindigd waren eigenlijk alsnog gediskwalificeerd hadden moeten worden dat het goud terecht zou komen bij iemand die toen ergens als nummer tien geëindigd was. Met alle direct na afloop ten onrechte geëerden vallen intussen hele erepodia te vullen.

Maar als we op het moment zelf niet meer weten wat we zien, verliezen de Olympische Spelen en soortgelijke sportmanifestaties natuurlijk hun geloofwaardigheid. Wie wil nog naar de 100 meter voor mannen kijken als na een tijdje inderdaad de uitslag 1.Efedrine, 2.Gonadotofrine en 3.Clenbuterol blijkt?

Om nu te zeggen dat het IOC alles uit de kast heeft getrokken om dat voor de toekomst te voorkomen: nou nee. Vanwege het grote misbaar dat Poetins Rusland bij een (nagenoeg) algehele uitsluiting dreigde te maken, lieten de centrale olympische autoriteiten - o zo dapper - de beslissing aan de afzonderlijke sportbonden over, met voorspelbaar resultaat.

Ja, de Paralympische Spelen - daar mag geen Rus naar toe. Het IPC sloot 8 augustus Rusland wegens het dopingschandaal categorisch van deelname uit. Inderdaad heel moedig: alsof je een oplichter de hoofdprijs niet durft te weigeren, maar zegt dat hij dankzij zijn wangedrag voor de troostprijs natuurlijk niet in aanmerking komt. Want bij alle respect voor de prestaties op de Paralympics: die leggen politiek-propagandistisch natuurlijk niet hetzelfde gewicht in de schaal.

Grootheidswaanzinnigen

Want ja: sport is politiek - misschien nog niet zozeer in Nederland, ofschoon dit zich dan óók tot in regeringskring in een oranje roes wentelt. In dictaturen - en zo mogen we Poetins Rusland langzaamaan wel noemen - hechten machthebbers zoveel belang aan een imponerende medaillereeks, dat daartoe ook onsportieve methoden uit de kast worden gehaald. Dat was al zo tijdens de Sovjet-Unie.

Het IOC heeft het niet op een frontale botsing met Moskou durven laten aankomen, ofschoon daar alle aanleiding voor bestond. Maar dat voor het IOC andere zaken zwaarder tellen dan objectiviteit en sportiviteit, is ook al anderszins gebleken: uit het toewijzingsbeleid, waarbij - net als bij de FIFA - vriendjespolitiek en corruptie de boventoon voeren. Hoe had men anders op het idiote idee kunnen komen om de Winterspelen van 2014 te organiseren in een zomerbadplaats?

Nu is zo'n keuze voor het IOC vaak wel beperkt, omdat fatsoenlijke landen wat minder snel geneigd zijn aan de soms absurde voorwaarden van het IOC te voldoen. Voorwaarden die niet los staan van het steeds megalomaner karakter. Het creëren van een tijdelijke staat binnen de staat met allerlei speciale voorrechten die schuren met de rechtsstaat, op de eerste plaats voor het IOC-bestuur zelf: daartoe is een autocratie, waar protesten tegen hardhandige onteigening van woningen om bouwgrond voor stadions te krijgen makkelijker kunnen worden neergeslagen, sneller geneigd dan een democratie.

Zulke landen zijn over het algemeen ook wat sneller bereid om zich voor een prestigeproject als de Olympische Spelen diep in de schulden te steken, en daartoe de modale burger zwaar te belasten: het nadeel van dat laatste weegt voor de regeerders niet op tegen het voordeel zélf in de schijnwerpers te staan.

Want vergis u niet, tegen alle door de olympische propagandisten verkondigde fabeltjes in: de Spelen zijn geen brenger van welvaart, maar zadelen een gastland vooral voor jaren met een zware schuldenlast op. De belastingbetaler mag dan dokken voor het feestje van de sportbobo's, zoals Brazilië nu ervaart.

Dus laat één ding voor de Nederlandse regering duidelijk zijn: bespaar Amsterdam een kandidatuur voor de Spelen van 2028. Zo niet, dan zetten we weer Saar Boerlage in. Die is inmiddels wel vierentachtig, maar loopt dan beslist opnieuw de grootheidswaanzinnigen er allemaal weer moeiteloos uit. Hun laatste plaats is dan evengoed als bij de Nederlandse kandidatuur voor 1992 gegarandeerd.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus.

Meer over