Beschermers in het nauw

DE NEDERLANDSE VN-militairen bij Srebrenica en met hen de Verenigde Naties in Bosnië staan te kijk. Wat betreft mankracht en bewapening zijn ze niet in staat de burgers in dit 'veilige gebied' afdoende te beschermen....

Het jongste offensief van de Bosnische Serviërs tegen Srebrenica heeft de Nederlanders genoopt de ene na de andere uitkijkpost prijs te geven. Dertig Nederlandse militairen bevinden zich in handen van de strijdkrachten van Karadzic en Mladic. Die hebben dit keer vast preventief blauwhelmen in gijzeling genomen en niet pas achteraf als repressaille voor NAVO-luchtacties.

Dutchbat en de VN staan voor het inmiddels al beruchte dilemma: optreden, vanuit de lucht of met de nieuwe snelle reactiemacht, met alle risico's van dien voor de VN-gijzelaars. Of niets doen, in contact treden met partijen ter plaatse en hopen dat de zaak met een sisser afloopt. Er is nog een derde optie voor de Nederlandse VN-militairen: zo snel mogelijk weg uit Srebrenica.

Ook dat is minder eenvoudig dan het klinkt. Alleen al het verlaten van de bestookte observatieposten door de Nederlanders leidde tot een woedende reactie van de Bosnische regeringstroepen in Srebrenica. Moslim-militairen schoten op de 'deserterende' Nederlanders, waarbij een soldaat sneuvelde.

De regering in Sarajevo heeft dit impliciet erkend en heeft haar spijt hierover betuigd. Of de Bosnische politici hun militairen en de burgers van Srebrenica in de hand kunnen houden, als de Nederlanders zouden weggaan, blijft de vraag.

De Nederlandse VN-militairen bevinden zich letterlijk tussen twee vuren. Ze nemen een bufferpositie in tussen de mensen in Srebrenica (burgers, vluchtelingen, regeringsmilitairen) aan de ene kant en de Bosnisch-Servische belegeraars aan de andere. Over hun hoofden heen hebben de Bosnische Serviërs Srebrenica beschoten en daar circa tien doden en vele gewonden gemaakt.

De absurde werkelijkheid is dat de Nederlandse VN'ers, samen met de bevolking van een Bosnisch stadje, zijn overgeleverd aan de genade van de Servische belegeraars. Als ze die impasse willen doorbreken door te vertrekken, vinden die belegeraars dat waarschijnlijk best. Maar de ingezetenen van Srebrenica die ze willen en moeten, maar niet echt kùnnen beschermen, zullen zich dan tegen hen keren.

Het enige dat er voorlopig opzit is om via afspraken te proberen te bereiken dat geen der partijen de blauwhelmen tot schietschijf maakt. In deze pijnlijke en vernederende toestand is er één troost; puur door hun aanwezigheid verhinderen de blauwhelmen nog steeds de val van Srebrenica en behoeden ze tienduizenden mensen voor verdrijving of de dood.

Meer over