Berlijn overweegt herstel beeldenpromenade

BERLIJN Als eerbetoon aan zijn voorvaderen liet de Duitse keizer Wilhelm II (1888-1918) in 1901 een promenade in het hart van Berlijn aanleggen die werd geflankeerd door 32 (later 35) marmeren beeldengroepen van illustere markgraven, keurvorsten, koningen en keizers....

Sander van Walsum

Wilhelm streefde met de 750 meter lange Siegesallee artistieke en pedagogische doelen na. Hij maakte er zijn bezwaren mee kenbaar tegen de moderne kunstenaars die zich naar zijn oordeel ‘verlustigden’ aan ellende en lelijkheid. En hij hoopte de bevolking vertrouwd te maken met het ‘glorieuze nationale verleden’.

Aan de Berlijners waren zijn goede bedoelingen echter niet besteed. Zij degradeerden de Siegesallee tot Poppenallee of Zee van Marmora. Nadat een aantal beelden door vandalen was beschadigd, werd – heel gevat – de naam Neue Invalidenstrasse geïntroduceerd.

Op voorspraak van Hitlers opperplanoloog Albert Speer werden de beelden in 1938 verplaatst naar de Grosse Sternallee (thans Strasse des 17. Juni). De Geallieerden overwogen in 1945 ze te vernietigen, maar gaven uiteindelijk de voorkeur aan een minder radicale vorm van geschiedszuivering: ze werden overgebracht naar de tuin van Slot Bellevue – de huidige ambtszetel van de bondspresident. In 1954 werden ze er in arrenmoede ter aarde besteld.

Vierentwintig jaar later werden ze weer opgegraven in het kader van de actie ‘Red de monumenten!’. Sindsdien is een vroeger pomphuis van het Berlijnse waterleidingbedrijf hun onderkomen. Dit vroeg-industriële monument is echter in zwang geraakt als locatie voor recepties en lezingen. Het zal daarom worden verkocht aan een particuliere exploitant.

De beelden – eigendom van Berlijn – zullen dus opnieuw moeten verhuizen. Mogelijk zullen ze naar de citadel van Spandau worden vervoerd, maar er gaan ook (invloedrijke) stemmen op voor een laatste tocht naar de plaats van herkomst. Volgens de 32-jarige Georg Friedrich prins van Pruisen, de chef van het Huis Hohenzollern, kan Duitsland zich een zo ontspannen omgang met het keizerlijk verleden inmiddels wel veroorloven. Een hoge ambtenaar van de Berlijnse monumentenzorg wil de ooit versmade Siegesallee in elk geval ten dele laten herstellen.

Sander van Walsum

Meer over