Berlijn loopt uit voor Barack Obama

De Berlijnse rede van de Amerikaanse presidentskandidaat Barack Obama, donderdagavond bij de Siegessäule, trok ruim 200 duizend belangstellenden.

Van onze correspondent Sander van Walsum

Ze kwamen om getuige te zijn van een historisch moment. Om een nog onbezoedelde held te kunnen vereren. Om, na jaren van transatlantische kilte, eindelijk weer eens onbekommerd met een Amerikaanse vlag te kunnen zwaaien. Of om te ervaren dat politiek wel degelijk opwindend kan zijn.

Kennedy sprak in 1963 enkele duizenden Berlijners toe – meer kon het plein voor het raadhuis Schöneberg, de zetel van het West-Berlijnse stadsbestuur, niet bevatten. Anders dan Obama, mocht Ronald Reagan in 1987 als staatshoofd wél bij de Brandenburger Tor spreken.

Historische oproep
Maar van zijn historische oproep – ‘Mister Gorbatsjov, tear down this wall!’ – was slechts een select gezelschap getuige. Elders in Berlijn waren punkers en ‘Chaoten’ in felle straatgevechten met de politie verwikkeld. Clintons bezoek in 1994 werd weliswaar niet door deze Berlijnse folklore ontwricht, maar zijn rede is volledig in de vergetelheid geraakt.

Video (tekst loopt hieronder door):

]]>

Vanaf het moment waarop de Duitse politici waren uitgeruzied over de vraag op welke historische plaats Obama zou mogen spreken, werd druk gespeculeerd over de inhoud van zijn toespraak. Burgemeester Klaus Wowereit (SPD) hoopte dat hij een concreet plan voor de terugtrekking van de Amerikaanse troepen uit Irak zou aankondigen. Milieuactivisten hoopten dat Obama de groene revolutie in zijn land zou uitroepen. Politici van CDU en FDP hoopten op een publiekelijke reanimering van de Duits-Amerikaanse vriendschap.

Maar de vraag was vooral: gaat hij een zin uitspreken die – zoals ‘Ich bin ein Berliner’ – in het collectief geheugen zal worden opgeslagen? Brengt hij de menigte in vervoering? Arrangeert hij een ontmoeting met de geschiedenis?

Retorische prestatie
De verwachtingen onder zijn toehoorders zijn hoog gespannen. ‘Ik denk dat hij door de mensenmassa tot een grote retorische prestatie zal worden opgezweept’, zegt Rachel Moore uit Boston. ‘Ik verwacht niets minder dan een oneliner in de trant van I have a dream’, zegt Günther Buskow uit Brandenburg. ‘Ik hoop heel warm van binnen te worden’, zegt een oudere Berlijnse die er tijdens het Kennedy-bezoek in ’63 ook al bij was.

Obama heeft beslist geprobeerd hun ter wille te zijn. Hij herinnerde aan de epische strijd voor de vrijheid die in Berlijn is gestreden. Hij sprak over de gevaren en de kansen van de globalisering. Hij hamerde op de lotsverbondenheid tussen Europa en de Verenigde Staten, maar zei dat de vriendschap ook plichten met zich meebracht. Hij betreurde de averij die het natuurlijke bondgenootschap de laatste jaren heeft opgelopen, maar hield daarvoor niet alleen de Verenigde Staten verantwoordelijk. Hij gaf toe dat de Amerikaanse regering fouten heeft gemaakt, maar betoonde ook zijn vaderlandsliefde.

Applaus oogstte hij vooral met uitspraken waaruit zijn ecologisch bewustzijn, zijn tolerantie en zijn solidariteit met de minder bedeelden spraken. Maar de zin met eeuwigheidswaarde werd niet uitgesproken.

‘Als Bob Geldof hier had gestaan, was je hier dezelfde mensen tegengekomen en hadden ze op dezelfde manier gereageerd’, zegt columnist/polemist Henryk M. Broder als het laatste applaus heeft weerklonken. ‘Mensen hebben nu eenmaal behoefte aan idolen. Laten we blij zijn dat het in dit geval Obama is.’

Website Obama: de toespraak in Berlijn

(Reuters) Beeld
(Reuters)
Meer over