Berlijn komt critici tegemoet met publicatie

Van de 1.406 gevonden kunstwerken zijn er nu 25 te zien. De Duitse rege-ring wil reputatieschade voorkomen.

AMSTERDAM - De Duitse autoriteiten hebben dinsdag de afbeeldingen van 25 kunstwerken op internet gezet die vorig jaar bij Cornelius Gurlitt in München in beslag zijn genomen. Diens vader, Hildebrand Gurlitt, was tijdens de Tweede Wereldoorlog kunsthandelaar voor het naziregime. Over de 25 werken bestaat volgens de Duitse autoriteiten het 'redelijke vermoeden' dat ze bij Joden zijn geroofd.

Met de publicatie lijkt de regering in Berlijn tegemoet te komen aan de lawine van kritiek dat er te weinig informatie was gegeven over de spectaculaire vondst. In het appartement van Cornelius Gurlitt waren 1.406 werken aangetroffen, onder meer van de hand van Chagall, Matisse en Picasso.

Van deze verzameling zijn er volgens de Duitse regering 590 werken mogelijk door Joden onder dwang verkocht of achtergelaten. Bij nog eens 380 objecten zou het om entartete Kunst gaan: werken van levende kunstenaars die door de nazi's waren geconfisqueerd. Deze werden in veel gevallen verkocht aan vier kunsthandelaren voor doorverkoop aan het buitenland. Hildebrand Gurlitt was een van hen.

Joodse organisaties, Amerikaanse diplomaten en roofkunstexperts eisten de afgelopen week dat de verzameling zo snel mogelijk wordt geopenbaard, temeer daar mogelijk rechthebbenden op kunstwerken uit deze collectie een hoge leeftijd hebben. Justitie in Duitsland had alleen een persconferentie gegeven waarop tien werken kort werden getoond. Toen was ook duidelijk geworden dat slechts één kunsthistoricus de herkomst van de 1.406 werken onderzoekt. Inmiddels zijn zes experts van het Centrum voor Herkomstonderzoek uit Berlijn op de zaak gezet. De Duitse regering belooft in een persbericht dat de lijst op internet 'doorlopend zal worden geactualiseerd'.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Guido Westerwelle, had maandag gewaarschuwd dat de reputatie van zijn land in het buitenland schade zou ondervinden als de bij Gurlitt aangetroffen kunstwerken niet sneller werden geopenbaard. 'We moeten de gevoeligheden rond dit thema in de wereld niet onderschatten', zei Westerwelle. 'We moeten oppassen dat we niet het vertrouwen verspelen dat in decennia is opgebouwd. Het sleutelwoord is transparantie.'

De 25 kunstwerken werden maandagavond laat op de internetsite van Lost Art gepubliceerd, een Duitse overheidsinstelling die roofkunst inventariseert. De website, lostart.de, was dinsdag zo goed als onbereikbaar, vermoedelijk als gevolg van grote belangstelling. Commentaar over de keuze van de gepubliceerde kunstwerken kon niet worden gevraagd omdat de instelling telefonisch onbereikbaar was.

Van 6 van de 25 werken was al bekend dat ze in het appartement van Gurlitt waren aangetroffen. Onder de andere 19 werken is een schilderij van Honoré Daumier, een pentekening van Eugène Delacroix, een tekening van Auguste Rodin en een tekening van Théodore Rousseau.

Volgens Robert-Jan te Rijdt, conservator tekeningen in het Rijksmuseum Amsterdam, zijn deze 19de-eeuwse werken 'zeker niet de beste van deze kunstenaars als je naar hun oeuvre kijkt'. De tekening van Rodin bijvoorbeeld noemt hij zwak. 'Er zijn veel mooiere werken op papier van hem bekend. Hij kan spectaculair met lichte lijnen en kleuren werken. Dit werk is matig, als het al van hem is.' Ook de Rousseau noemt hij een 'moeilijke tekening', voor zover hij het van deze afbeeldingen kan beoordelen. 'De staat lijkt niet al te best.'

Enkele werken hebben een gestempeld signatuur, waardoor minder makkelijk is vast te stellen of het om een origineel gaat. Te Rijdt vindt de 20ste-eeuwse werken die maandag werden onthuld veel sterker, zoals de aquarellen van Hans Christoph, Otto Dix en Conrad Felixmüller.

De inval in het appartement van Cornelius Gurlitt vond anderhalf jaar geleden plaats nadat bij een grenscontrole was gebleken dat hij 9.000 euro op zak had. De Duitse douane dacht zwart geld op het spoor te zijn, maar trof bij een inval in zijn appartement een kunstschat aan.

undefined

Meer over