Beloningsbeleid na ophef op orde gebracht

Na twee explosieve jaren zijn de topinkomens vorig jaar 'gewoon' fors gestegen. Volgens deskundige Jeroen Kirch komt dat door professionelere beloning....

En wéér zijn de 'bazen' fors uitgelopen op hun personeel; de topmanagers zijn er in 2001 weliswaar niet langer drie of vier keer meer op vooruit gegaan dan de doorsnee-werknemer, maar met 8,5 procent toch nog dubbel zoveel. Gaat dat niet een keer wringen?

'Je moet onderscheid maken tussen de multinationals en kleinere bedrijven met pakweg 100 miljoen omzet', nuanceert beloningsdeskundige Jeroen Kirch van Hay Group. 'Bij die laatste groep gaat het niet zo hard. Bij de AEX-bedrijven is 45 procent van de bestuurders buitenlands. Zo importeren we het buitenlandse honoreringsbeleid. Alhoewel je vaak ziet dat de buitenlandse bestuurder meer verdient dan de Nederlandse bestuursvoorzitter.'

Na de euforische jaren 1999 en 2000 moeten de bestuurders een stapje terug doen; de winsten vallen tegen, er wordt bezuinigd en de aandelenkoersen dalen. Volgens Kirch hadden de inkomens in de topjaren vanwege de recordwinsten nog harder kunnen stijgen, en valt de terugval wel mee nu het tegenzit. '8,5 Procent is gemiddeld. Het is niet weinig en niet veel.'

De economische terugval is niet alleen een probleem voor de bestuurders, maar ook voor de commissarissen die hun beloning vaststellen. De dalende resultaten leiden tot intensieve discussies in de bestuurskamers. 'Bestuurders en commissarissen spelen het spel van de prestaties', stelt Kirch. 'Het kan zijn dat de bonus gebaseerd is op 15 procent winstgroei per aandeel. Afspraak is afspraak, vindt de commissaris, maar hij weet ook dat die 15 procent in het huidige klimaat niet reëel is. Dan wordt het pakweg 12 procent. Want als je zeker weet dat je geen snoepje krijgt van je moeder, is de middag bij voorbaat al bedorven.'

Zelfs bij de sterk dalende koersen van de laatste tijd kunnen opties nog steeds heel aantrekkelijk zijn, bewijzen diverse bestuurders dit jaar. Als de beurskoers door slechte resultaten is gehalveerd, kunnen oude, voor een kwárt van de huidige beurskoers uitgegeven opties nog steeds prima worden verzilverd. Mede om dit soort 'gratis staatsloten' te voorkomen, werken bedrijven volgens Kirch aan een mix van aandelen en opties, gekoppeld aan de prestaties van een groep vergelijkbare ondernemingen. 'Als jouw winst is gedaald, terwijl de concurrentie in de rode cijfers is beland, heb je het toch goed gedaan. Zo wordt niet de uitslag van de wedstrijd bepalend, maar de stand in de competitie.'

De maatschappelijke opwinding over de explosief stijgende topinkomens - geregeld gepaard gaand met oproepen tot loonmatiging voor de werknemers - lijkt zijn werk langzaam maar zeker te doen. Volgens Kirch zijn de commissarissen dit deel van hun werk steeds serieuzer gaan nemen, en is het beloningsbeleid - 'op een paar cowboy-bedrijven na' - professioneler geworden.

Bovendien is openheid nabij: volgend jaar, in het jaarverslag over 2002, moeten beursgenoteerde bedrijven per individuele bestuurder het exacte inkomen melden: basissalaris, bonus, pensioenbijdrages, optiewinsten en aandelenbezit. Ook moet worden uitgelegd welk beloningsbeleid tot die bedragen heeft geleid. In Groot-Brittannië bleek die openheid eerder alleen maar prijsopdrijvend te werken, omdat managers met de lijst in de hand meer gingen eisen. Kirch gaat ervan uit dat de openheid ook in Nederland in elk geval geen matigend effect zal hebben. 'De snoepjes komen toch in de etalage te liggen.'

Maar het wordt nog een graadje erger voor de topmanagers: in de nabije toekomst krijgen aandeelhouders het recht het beloningsbeleid goed- of af te keuren. Dat zal commissarissen nog meer stimuleren een goed verhaal te hebben, anders staan ze op de aandeelhoudersvergaderingen met de mond vol tanden. Kirch: 'Vage bezweringen kunnen de stemming daar behoorlijk vergallen.'

De 25 best verdienende bestuurders in 2001

Meer over