Belgische minister haalt uit naar Nederland: NVWA wist vorig jaar al van fipronilbesmetting

De Belgische minister van Landbouw Denis Ducarme haalt in het fipronilschandaal zwaar uit naar Nederland. Volgens Ducarme trof de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in november 2016 al fipronil aan in eieren, zonder de buitenwereld hierover in te lichten. Het onderzoek naar de huidige fipronilbesmetting zou bovendien vertraging opgelopen hebben doordat de NVWA niet reageerde op vragen om informatie uit België.

Leen Vervaeke
De Belgische minister van Landbouw Denis Ducarme. Beeld afp
De Belgische minister van Landbouw Denis Ducarme.Beeld afp

De NVWA ontkent dat in november 2016 al aanwijzingen waren van de aanwezigheid van fipronil in eieren. In een reactie zegt het voedselagentschap enkel een anonieme tip te hebben gekregen over het illegaal gebruik van fipronil bij het schoonmaken van kippenstallen. 'Op dat moment waren er geen aanwijzingen voor acute risico's voor de voedselveiligheid', schrijft de instantie.

De afgelopen dagen kreeg het Belgische voedselagentschap FAVV veel kritiek uit het buitenland, omdat het de Europese Unie pas op 20 juli inlichtte over de aanwezigheid van fipronil in eieren, nadat op 2 juni de eerste besmetting was vastgesteld. Naar aanleiding van deze kritiek gaven minister Ducarme en FAVV-directeur Herman Dirickx vandaag uitleg tijdens een spoedzitting van een speciale parlementscommissie.

Volgens Dirickx was België niet verplicht de Europese Unie eerder in te lichten, omdat de toxicologische grenswaarde voor fipronil (0,72 mg) in officiële metingen niet overschreden werd. Toen op 20 juli duidelijk werd dat aan meerdere Europese landen fipronil geleverd was, besliste België de EU toch te alarmeren. Volgens minister Ducarme had België die buitenlandse leveringen vroeger op het spoor kunnen komen, als de Nederlandse voedselautoriteit NVWA beter had gecommuniceerd.

De minister zei 'per toeval' op memo's van de Nederlandse NVWA te zijn gestoten, waaruit blijkt dat in Nederland reeds eind november 2016 een fipronilbesmetting werd vastgesteld. 'Als die informatie gecommuniceerd was geweest, zou de waakzaamheid voor fipronil veel groter zou zijn geweest', aldus Ducarme. 'Maar we hadden die info niet.' In een brief van het ministerie van Volksgezondheid aan de Tweede Kamer wordt geen melding gemaakt van een fipronilbesmetting in 2016.

De Partij voor de Dieren (PvdD) wil dat de Tweede Kamer terugkomt van reces vanwege de uitlatingen van de Belgische minister. Tweede Kamerlid Esther Ouwehand van de PvdD stelt dat de 'ellende voorkomen had kunnen worden' en dat het kabinet de Tweede Kamer niet correct heeft geïnformeerd. Of er genoeg steun is om de Kamer terug te roepen, moet nog blijken.

De Belgische minister zei dat het onderzoek naar de bron en omvang van de fipronilbesmetting bemoeilijkt werd door een gebrek aan communicatie uit Nederland. Het Belgische FAVV vroeg vanaf half juni drie keer om informatie bij de NVWA over het Nederlandse stalontsmettingsbedrijf Chickfriend, waar de bron van de Belgische fipronilbesmetting zich mogelijk bevond. Op die drie verzoeken zou echter geen enkele reactie van de NVWA zijn gekomen.

Volgens de Belgische minister schoot de NVWA pas na het derde verzoek in actie, maar omdat toen een strafrechtelijk onderzoek naar Chickfriend werd ingesteld, werd nog steeds geen informatie met België uitgewisseld. Op 20 juli kreeg het FAVV de gevraagde informatie uiteindelijk via een Europees onderzoeksbevel in handen. Pas toen werd de omvang van het voedselschandaal duidelijk, en lichtte België de rest van de Europese Unie in.

Minister Ducarme noemde het gebrek aan informatie uit Nederland 'een groot probleem', en zei dit aangekaart te hebben bij de Nederlandse overheid en bij de Europese Commissie.

Alles wat je moet weten over het eierschandaal.

Hoe het begon
In een lading eieren van een eierbedrijf in Niklaas wordt op 2 juli Fipronil aangetroffen. Fipronil is een 'matig giftige' grondstof voor vlooien- en luizenmiddelen voor katten en honden. Een maand later waarschuwt de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (NVWA) consumenten eieren uit het Gelderse Eck en Wiel niet te eten.

De crisis in de pluimveesector escaleert vervolgens snel. Meerdere pluimveehouders moeten eieren vernietigen en kippen ruimen en willen die kosten op Chickfriend verhalen.

In Nederland en Duitsland verdwijnen eieren in rap tempo uit de schappen. En kippenboeren vrezen faillissement.

De onrust over het insecticide fipronil in kippeneieren is overdreven. Dat vinden drie hoogleraren. Zelfs als de besmette eieren al een jaar in omloop zijn, is dit volgens de hoogleraren geen groot probleem. En deze hoogleraar toxicologie vindt de regels rondom de besmette eieren 'te streng': 'pluimveehouders zijn de dupe'

Toch worden veel boeren getroffen. De schade loopt volgens hun brancheorganisaties 'in de miljoenen'.

Meer over