BELGIE ABSURDISTAN

BELGIE Absurdistan, was het thema. Wie zouden er eigenlijk níet komen om te verhalen over de manier waarop ze hier tussen de raderen van gezag en gerecht zijn gekraakt?...

Natuurlijk de ouders van de vermoorde of verdwenen kinderen. Jean Lambrecks, vader van Eefje, stond op de genodigdenlijst. Tiny Mast, moeder van Kim en Ken. Eric Geijsbregts, vader van Nathalie. De echtgenotes van procureur Bourlet en onderzoeksrechter Connerotte werden vermeld. Nee, zelf konden de wegens hun onderzoek naar kinderontvoerder Marc Dutroux bewierookte magistraten uit Neufchateau niet deelnemen. De schijn van partijdigheid is in Absurdistan immers snel gewekt. Connerotte werd 2,5 jaar geleden geschorst, toen hij een bordje spaghetti nuttigde op een benefietavond.

Meer namen? Flor van Noppen, de broer van de vermoorde vee-inspecteur Karel van Noppen. Adjudant Patrick de Baets, ondervrager van getuige X1, die gewag maakte van duivelse kinderseksnetwerken, geschorst wegens suggestieve verhoormethoden. En jawel, Paul van Buitenen, Europees ambtenaar, 'klokkenluider' over frauduleuze handelingen binnen de Europese Commissie, en geschorst.

Een wittere parade was nauwelijks denkbaar. Wit was na de te late ontdekking van de gruwelkelders van Marc Dutroux de kleur van het protest tegen het onvermogen van justitie en politiek in België wantoestanden overtuigend te lijf te gaan, wit waren de ballonnen in de manifestaties, wit was de mars in Brussel op 26 oktober 1996 met zo'n driehonderdduizend deelnemers, wit was het adjectief van de beweging die een nieuwe bestuurscultuur eiste.

Maar wie op een late namiddag, vorige week in Leuven, zijn entree maakte in een collegezaal van de Katholieke Universiteit Leuven, op zoek naar Absurdistan, kon maar tot één slotsom komen: wit is weg. Het halfrond bleef ijzingwekkend leeg.

Zelfs de genodigden lieten het massaal afweten, en de op twee handen te tellen gasten overtroffen in aantal ruimschoots de hoeveelheid belangstellenden. Van Buitenen was er wel. Julia van Muylder, moeder van de vermoorde Inez, ook. Er was één onaangekondigde gast: Regina Louf, alias X1, voortdurend met de mobiele telefoon aan het oor.

Het zou flauw zijn om op basis van de lege collegebankjes vast te stellen dat de Witte Beweging dood is. De organisatie voerde tal van redenen aan: gebrekkige aankondiging, files, ongelukkig tijdstip, maar vooral tegenwerking, touwtrekken over de lokatie; Absurdistan, ja.

Maar natuurlijk is er meer aan de hand. De witte comités - officieel zijn er nog vele tientallen - eroderen. Als ze betogen komen er nog hooguit enkele honderden deelnemers opdagen. Paul Marchal, vader van de vermoorde An en vlak na Dutroux korte tijd een van de vaandeldragers van de Witte Beweging, scoort met zijn nieuwe politieke partij PNPb in de peilingen net iets boven de één procent. Hij haalt nog alleen de publiciteit met interne ruzies. Van kwaadheid is al lang geen sprake meer. Onderzoeksrechter Langlois, die nog steeds bezig is met de ontrafeling van de misdaden van Dutroux, gaf een Parijse expert onlangs de opdracht om na te gaan of de man die het land in collectieve rouw en woede dompelde, daadwerkelijk de meisjes Julie en Mélissa heeft verkracht. Het autopsierapport van Mélissa maakt melding van een anale verwonding van twaalf centimeter. Drie Belgische deskundigen hadden dit vastgesteld. Maar de opdracht aan de Parijse dokter veroorzaakte nog geen rimpeling in de vijver. Twee jaar eerder zou een golf van verbijstering over het land zijn gespoeld.

Voor het doodbloeden van de beweging zijn veel redenen aan te voeren. Het publiek is murw; de gesuggereerde en maar al te vaak onbewezen schandalen, schandaaltjes en doofpotten moe. Anderen zijn teleurgesteld dat beloofde vernieuwingen en sancties tegen falende functionarissen achterwege zijn gebleven. Zelfs de enige straf die in de zaak-Dutroux werd uitgedeeld, is pas opgeschort. Rijkswachter Renee Michaux verloor zijn rang en wat salaris omdat hij de kelder van Julie en Mélissa over het hoofd had gezien. Volgens de Raad van State was Michaux slachtoffer van een hetze.

Gino en Carine Russo, de ouders van Mélissa, voerden in Humo een andere verklaring aan. 'De Belgische realiteit is zo deprimerend en lelijk dat veel mensen het comfort van de onwetendheid verkiezen.' De Witte Beweging heeft ook geen gezicht gekregen. Marchal heeft vrijwel alle krediet verspeeld. De Russo's hadden een rol kunnen spelen, maar ze willen zich niet in de politieke arena begeven.

Maar met even veel gezag valt te beweren dat het juist de bestaande politiek is geweest, die de beweging de wind uit de zeilen heeft genomen. Politie en justitie worden verregaand hervormd. Tal van takken worden geïntegreerd, commissies zien er op toe dat politieke benoemingen voortaan taboe zijn, nabestaanden van slachtoffers hebben meer rechten gekregen. Of het hele pakket werkt, weet nog niemand. Voorlopig zijn de hervormingen nog alleen zichtbaar in de vorm van demonstrerende politiefunctionarissen die aantasting van de arbeidsvoorwaarden vrezen. Inderdaad, een heel vertrouwd protest. Absurdistan ligt weer ver weg.

Het handjevol politici - uit de oppositie - in de lege collegezaal van Leuven probeerde er nog iets van te maken. Laat je horen, stel je weerbaar op. Breek de stilte, is de naam van samenwerkingsplatform dat de bijeenkomst mede organiseerde. Maar één jaar nadat Dutroux een rijkswachter omver duwde en even de benen kon nemen, klinkt de stilte vooral in de eigen gelederen van de Witte Beweging.

Meer over