Belgen razend op justitie na dood meisjes

De gruwelijke dood van de Waalse meisjes Julie en Mélissa heeft niet alleen een golf van afschuw en woede onder de bevolking losgemaakt, maar ook zware kritiek ontketend op de Belgische justitie....

Van onze correspondent

Peter de Graaf

BRUSSEL

Hoofdverdachte Dutroux was al eerder veroordeeld voor de verkrachting van vijf tienermeisjes, maar kwam in 1992 vervroegd vrij. Die coulantie van de toenmalige minister van Justitie Wathelet, tegen het advies van het parket in, wekt nu onbegrip en verontwaardiging.

Ook het justitieel onderzoek naar de verdwijning van Julie en Mélissa is onderhevig aan zware kritiek. De ouders zijn vooral verbitterd dat het Luikse gerecht hun al in november meedeelde dat ze moesten aanvaarden dat hun dochters dood waren. Het onderzoek werd op een laag pitje gezet. Julie en Mélissa waren toen echter nog in leven.

Pijnlijk is ook dat de gerechtelijke diensten vorig jaar tot tweemaal toe huiszoeking verrichtten in het 'horrorhuis' van Dutroux in Marcinelle. De meisjes werden daar maandenlang vastgehouden in een verborgen ruimte achter een kast. De ouders vragen zich onder meer af waarom de speurders toen al geen infraroodapparatuur hebben gebruikt om hun dochters op te sporen.

Minister van Justitie De Clerck gaf gisteren toe dat het gerecht fouten heeft gemaakt. Vooral de begeleiding van Dutroux na diens vrijlating in 1992 deugde van geen kant. De afspraak was dat de werkloze staalarbeider intensief zou worden begeleid door een sociaal werker van de reclassering en een psychiater. Tussen beide specialisten was echter geen enkel contact. Daardoor kon Dutroux zijn begeleiders een rad voor ogen draaien.

'Heeft ex-minister Wathelet nog wel een rustig geweten?', vragen de ouders van Julie en Mélissa zich verbitterd af. Op een brug in hun woonplaats Grâce-Hollogne hebben inwoners een spandoek gehangen met dezelfde vraag: 'Slaapt u nog wel lekker, meneer Wathelet?'

Wathelet zette in 1992 zijn handtekening onder de vervroegde vrijlating van Dutroux. De voormalige minister van Justitie, tegenwoordig rechter bij het Europees Hof van Justitie, ging daarmee voorbij aan het negatieve advies van het parket.

Dutroux was in 1986 gearresteerd voor de ontvoering en verkrachting van vijf tienermeisjes in de streek rond Charleroi. In 1989 werd hij veroordeeld tot 13,5 jaar gevangenisstraf. Maar de meervoudige pedofiele verkrachter gedroeg zich achter de tralies voorbeeldig. In 1991 genoot Dutroux strafvermindering bij de viering van Boudewijns veertigjarig koningschap en een jaar later kwam hij al vrij.

De gruwelijke gevolgen raakten dezer dagen bekend. Dutroux heeft inmiddels toegegeven het afgelopen jaar zes meisjes te hebben ontvoerd, in samenwerking met enkele handlangers. Leatitia en Sabine werden vorige week levend bevrijd uit de woning van Dutroux in Marcinelle. De lijken van Julie en Mélissa werden zaterdag opgegraven in de tuin van een ander huis van Dutroux in Sars-la-Buissière. Over het lot van Eefje en An, vorig jaar augustus ontvoerd in Oostende, tast justitie nog in het duister. Mogelijk zijn ze nog in leven en werken ze ergens als prostituee.

De vraag die menigeen in België zich stelt, is waarom Dutroux in 1992 vervroegd werd vrijgelaten. Het bestuur en het personeel van de gevangenis hadden weliswaar een positief advies gegeven, maar de procureur-generaal van het Bergense parket was tegen. Bij meervoudige verkrachters is het gevaar van recidive namelijk groot.

Volgens de critici bekommerde oud-minister Wathelet, die het laatste woord had, zich destijds vooral om de overvolle gevangenissen in België. Elke vervroegde vrijlating levert weer een cel op. In de magistratuur bestaat al lange tijd zware kritiek op de uitvoering van de wet-Lejeune inzake vervroegde invrijheidstelling. Veel juristen vinden het onverantwoord dat zware criminelen dankzij deze wet aanmerkelijk korter hoeven te brommen.

Wathelet, die met vakantie is in Italië, zegt zijn beslissing van destijds nu te betreuren. Maar de voormalige bewindsman meent dat hij binnen de wettelijke grenzen heeft gehandeld.

Minister De Clerck wil niet ingaan op de vraag of zijn voorganger een onvergeeflijke fout heeft gemaakt. Hij zei gisteren slechts dat 'het dossier formeel in orde was, maar dat de realiteit helaas anders was'. De Belgische minister beloofde wel het penitentiair beleid met spoed te wijzigen. In de toekomst zullen alleen magistraten kunnen beslissen over de vervroegde vrijlating van veroordeelden. 'Want wie ben ik als minister om te oordelen over gevangenen?', aldus De Clerck.

Maar ook het onderzoek naar de verdwijning van Julie en Mélissa roept vragen op, gaf De Clerck gisteren toe. Hij heeft de procureur in Luik om uitleg gevraagd. Het is uiteindelijk de slagkracht van het parket in Neufchâteau geweest die de gruweldaden aan het licht heeft gebracht.

Het Luikse gerecht ligt al geruime tijd onder vuur. De nabestaanden van de vijf jaar geleden vermoorde PS-politicus André Cools betichten de speurders aan de Maas van onkunde en zelfs bewuste afleidingstactieken.

Donderdag vindt in de Kamer van Volksvertegenwoordigers een spoeddebat plaats over de handelwijze van de Belgische justitie. De oppositie wil vooral duidelijkheid over de vraag waarom een veroordeelde van zware zedendelicten zo snel weer kon vrijkomen.

Meer over