Belegger wordt doe-het-zelver

Particuliere beleggers zijn op zichzelf aangewezen. Banken geven geen maatadviezen aan beleggers die met minder dan een halve ton vrij vermogen komen aanzetten....

Particuliere beleggers zijn moeilijk te plezieren. Wel klagen en wijzen als het misgaat, maar doof voor goedbedoelde maatregelen die ze tegen zichzelf en ondeugdelijke adviezen zouden moeten beschermen. De financi bijsluiter blijkt een flop want nauwelijks gelezen dan wel begrepen en ook het verplichte beleggingsprofiel wordt door beleggers vooral als een hindernis ervaren. Banken moeten in het kader van de aangescherpte zorgplicht van beleggende klanten een beleggingsprofiel op de plank hebben liggen. Wat kan en wil een belegger en hoe bereik je dat? Sparen, obligaties, aandelen, opties, of een beetje-en zo ja hoeveel van alles?

Het beleggingsprofiel moet zowel belegger als bank houvast bieden en zeperds voorkomen, maar helaas blijken beleggers eigenwijs. Maar liefst 41 procent van de beleggers belegt niet volgens zijn profiel, of weet niet eens dat hij er een heeft. Het blijkt er in de praktijk op neer te komen dat beleggers de invulling van hun profiel afraffelen om zo snel mogelijk, en weinig wijzer dan voorheen, de beursvloer op te kunnen stormen. Banken blijken er vrolijk aan mee te werken, want de recente schandalen, claims en zorgplicht indachtig, branden zij hun handen liever niet meer aan de kleintjes. Voor een gedegen vermogensadvies moet een klant al gauw een half miljoen euro meebrengen. De grootste groep beleggers (63 procent) met minder dan vijftigduizend euro vrij vermogen, is steeds meer op zichzelf aangewezen.

Voor een artikel in de Geldgids stuurde de Consumentenbond een legertje nepklanten met dertigduizend euro naar vijfendertig bankkantoren voor een beleggingsadvies. Slechts drie beleggingsadviseurs bleken over de benodigde papieren te beschikken en maar elf klanten kregen aan het einde van het gesprek daadwerkelijk een schriftelijk beleggingsprofiel mee naar huis. Bovendien bleken de adviseurs nauwelijks over kosten te praten en hun klanten aanzienlijk offensiever in te schalen dan de specialisten van de Consumentenbond dat eerder hadden gedaan. Beleggers werden in veel gevallen met te risicovolle en dure beleggingsproducten uit de huiscollectie naar huis gestuurd.

Door tegenvallende resultaten,

kosten en vermeende dubbele petten, hebben veel particuliere beleggers hun vertrouwen in beleggingsadviseurs en analisten verloren. Nog maar de helft van de beleggende huishoudens luistert naar een adviseur, zo vertelt Peter Zegwaart van Milward Brown, een bureau dat jaarlijks uitgebreid onderzoek doet naar particuliere beleggers. Opvallend genoeg blijken de technisch analisten ongevoelig voor de heersende vertrouwenscrisis. Beursgoeroes als Royce Tostrams en Bert van Arkel vinden met hun georaben kel over steunpunten en trendlijnen een groter gehoor dan enkele jaren geleden.

Met name de online beleggers worden steeds zelfvoorzienender in de informatie waarop ze hun aan-en verkoopbeslissingen baseren. Dankzij een keur aan beleggingssites als IEX, Beursgorilla, Euronext, en Belegger.nl, maar ook televisieprogramma's als RTLZ, teletekst, kranten en gespecialiseerde beleggersbladen, beschikken beleggers over meer en actuelere informatie dan ooit. Te veel, misschien, en wat dat betreft hebben de banken volgens Matthijs Kanis van beleggingssite Belegger.nl een kans laten liggen.

De digitale modules waarmee beleggers op de website van hun bank een profiel of modelportefeuille kunnen samenstellen, schieten ernstig tekort. De vragen zijn tot een minimum beperkt en roepen vaak meer vragen op dan ze beantwoorden. Zo worden de kleinste beleggers doorgaans direct richting een spaarrekening gedirigeerd en krijgen de meer vermogende beleggers huisfondsen tegenwoordig veelal uitgebreid met een kleine selectie concurrenten of exoten als Fidelity of Morgan Stanley voorgeschoteld. Beleggen in goedkope indexfondsen of trackers behoort zelden tot de mogelijkheden en beleggen in individuele aandelen wordt bij minder dan een ton vrij vermogen vaak standaard afgeraden. Geen wonder dat de eigenwijze beleggers de module afraffelen en op oude voet voortgaan.

Helaas blijken vooral kwetsbare, laagopgeleide, kleine beleggers het hardnekkigst in het negeren van hun beleggingsprofiel en de door de bank geleverde bijsluiters. Slimmere en completere modules zijn volgens Kanis mogelijk en nodig: 'Niet na een paar vragen alleen een verdeling tussen obligaties en aandelen geven, maar dat ook verdelen naar Europa, dan wel Azigroei versus cyclisch, small caps versus large caps, enzovoort. Betere vragen leiden tot betere antwoorden.'

Meer over