BELEDIGING

Het recht om te beledigen bestaat niet. ‘Dat is een wijdverspreid misverstand’, aldus hoogleraar informatierecht Egbert Dommering. ‘Men baseert zich op een uitspraak van het Europees Hof in Straatsburg, die iedereen het recht geeft meningen te verkondigen die ‘shock, disturb and offend’, schokken, verontrusten en – let op – aanstoot...

1902 De Hoge Raad oordeelt dat ‘kraai’ niet beledigend is.

1902 De Hoge Raad oordeelt dat ‘kraai’ niet beledigend is.
‘Kra kra. Je bent een kraai.’ Dat roepen bewoners van het Overijsselse Olst vaak naar een agent. Hij stapt naar de rechter maar verliest. De Hoge Raad vindt een uitlating die redelijkerwijs niet geschikt is om te beledigen niet strafbaar, ook al wordt die gebruikt met de bedoeling om te kwetsen.

1902 De Hoge Raad oordeelt dat ‘kraai’ niet beledigend is.
Of iets beledigend is (een aantasting van iemands eer en goede naam) is afhankelijk van hoe en waarom iets wordt gezegd.

2007 Gerechtshof veroordeelt man die agent ‘homo’ noemt.

2007 Gerechtshof veroordeelt man die agent ‘homo’ noemt.
Iemand roept homo naar een agent die hem bekeurt. Hij gaat bij de rechtbank vrijuit, omdat ‘homo’ op zichzelf niet beledigend zou zijn (‘vuile homo’ wel). Het hof oordeelt anders, omdat de verdachte erkent dat hij het beledigend bedoelde en omdat het woord in de praktijk denigrerend wordt gebruikt. Hij krijgt een boete van 200 euro (91 euro).

2007 Gerechtshof veroordeelt man die agent ‘homo’ noemt.
Wie een ambtenaar in functie uitscheldt, riskeert een celstraf van vier maanden (een maand meer dan voor ‘gewone’ belediging). ‘Ambtenaren worden beschermd, omdat ze dingen doen die agressie oproepen’, aldus hoogleraar Dommering. Overtreders worden vervolgd in het belang van het in stand houden van het gezag.

2007 Gerechtshof veroordeelt man die agent ‘homo’ noemt.
Een ‘gewone’ burger moet – in tegenstelling tot een ambtenaar – aangifte doen van belediging. Hij mag beslissen of het in zijn belang is de dader te vervolgen. Vaak is dat niet zo; een openbare rechtszaak kan (publicitaire) schade aanrichten.

2006 Rechtbank Utrecht acht ‘Rita moordenaar’ niet strafbaar.

2006 Rechtbank Utrecht acht ‘Rita moordenaar’ niet strafbaar.
Kort na de brand in een cellencomplex op Schiphol (2005, elf doden) neemt de politie een spandoek met de woorden ‘Rita moordenaar’ in beslag. Ten onrechte, stelt de rechtbank. De tekst is beledigend, maar kan niet los worden gezien van het publieke debat over het uitzettingsbeleid van minister Rita Verdonk voor Vreemdelingenzaken. Teksten op spandoeken zijn vaak ongenuanceerd; daarom is dit niet onnodig grievend.

2006 Rechtbank Utrecht acht ‘Rita moordenaar’ niet strafbaar.
In huiselijke kring is vrijwel alles toegestaan. Maar wie publiekelijk een ander kwetst (of weet dat een journalist hiervan kennis neemt) kan worden veroordeeld voor schending van ‘eer en goede naam’. Als hij met deze bedoeling een ander iets ergs in de schoenen schuift, kan er sprake zijn van smaad.

2006 Rechtbank veroordeelt opiniepeiler Maurice de Hond voor smaad.

2006 Rechtbank veroordeelt opiniepeiler Maurice de Hond voor smaad.
De Hond krijgt twee maanden voorwaardelijk voor het beschuldigen van ‘klusjesman’ Michaël de J. van de moord op Jacqueline Wittenberg in Deventer in 1999. Hij mag strijden voor de vrijlating van de veroordeelde Ernest Louwes, maar het is volgens het hof niet in het algemeen belang de reputatie te schaden van De J. De civiele rechter veroordeelt De Hond tot het betalen van schadevergoeding.

2006 Rechtbank veroordeelt opiniepeiler Maurice de Hond voor smaad.
Opzettelijke belediging van de koningin wordt het zwaarst bestraft, met maximaal vijf jaar cel.

1887 Ferdinand Domela Nieuwenhuis krijgt een half jaar cel vanwege majesteitsschennis.

1887 Ferdinand Domela Nieuwenhuis krijgt een half jaar cel vanwege majesteitsschennis.
De socialistische hoofdredacteur van het blad Recht voor Allen wordt bestraft voor een artikel over koning Willem III, die ‘zo weinig van zijn baantje maakt’.

1887 Ferdinand Domela Nieuwenhuis krijgt een half jaar cel vanwege majesteitsschennis.
Tot eind jaren zestig volgen diverse veroordelingen voor majesteitsschennis, eindigend met straffen voor spotprenten van prinses Beatrix (Playboymodel, drie weken celstraf) en koningin Juliana (prostituee, 200 gulden boete).

2007 Het Openbaar Ministerie oordeelt dat een T-shirt met ‘Beatrix is een hoer’ niet strafbaar is.

2007 Het Openbaar Ministerie oordeelt dat een T-shirt met ‘Beatrix is een hoer’ niet strafbaar is.
Kort na de veroordeling van een dakloze die tijdens een scheldpartij tegen agenten roept dat de koningin een hoer is, maken journalisten van internetmagazine Spunk een reportage. Ze vragen mensen op straat hun mening over T-shirts met ‘Beatrix is een hoer’ en ‘Alle moslims zijn geitenneukers’. De politie pakt ze op, maar het OM vervolgt hen niet. De teksten zijn beledigend, maar dat mag, omdat ze worden gebruikt om het publieke debat aan te jagen.

2007 Het Openbaar Ministerie oordeelt dat een T-shirt met ‘Beatrix is een hoer’ niet strafbaar is.
Buitenlandse staatshoofden worden ook beschermd. Nederlanders zijn veroordeeld voor belediging van leiders van ‘bevriende’ staten. Dat gold tot het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zelfs voor Adolf Hitler. De wet geldt sinds 1978 alleen nog als een staatshoofd officieel op bezoek is.

1967 Hoge Raad: ‘Johnson moordenaar’ is strafbaar.

1967 Hoge Raad: ‘Johnson moordenaar’ is strafbaar.
De Amerikaanse president Johnson mag niet worden beledigd tijdens demonstraties tegen de Vietnamoorlog. Actievoerders verzinnen een list; ‘Johnson molenaar’.

Meer over