Beledigen op internet is niet altijd beledigen

Internet is geen vrijplaats voor gedachten. Discriminatie, smaad en laster zijn ook in de virtuele wereld strafbaar. Alleen is de vervolging een probleem....

Ramon Schimmel

OP een discussieforum van de website van de Dierenscherming viel onlangs deze weinig subtiele tekst te lezen: 'Brinkhorst moet geruimd, hij moet verongelukken'. De tekst is inmiddels van de site verwijderd. Maar volgens mr. F. Janssens, gepromoveerd op het onderwerp belediging en werkzaam aan de Universiteit Groningen, is het geen beledigende zin. Politici moeten tegen een stootje kunnen, zegt hij. 'Hoge bomen vangen nu eenmaal veel wind.'

Bovendien, meent hij, ligt in de tekst een politieke boodschap besloten. 'Degene die het bericht in het discussieforum op de site postte, is het niet eens met het beleid van de minister. Het is gewoon een bijdrage, zij het een ongelukkige, aan het publieke debat over MKZ.'

Discriminatie op basis van ras, geloof, levensovertuiging en seksuele geaardheid is wel strafbaar. Evenals het uiten van scheldwoorden, concrete beschuldigingen (smaad) en beschuldigingen waarvan de dader weet dat het leugens zijn (laster). Dat geldt in het echte leven, maar ook op internet. Want de virtuele wereld is geen vrijplaats voor gedachten. Ook de wereld van de nullen en enen kent grenzen.

Openbaarmaking van beledigend materiaal is in Nederland strafbaar, met maximaal een jaar gevangenisstraf en tienduizend gulden boete. Het gaat daarbij om beledigende teksten gepubliceerd als redactionele content op sites en voor iedereen toegankelijke berichten in nieuwsgroepen of discussiefora.

In het buitenland, met name de Verenigde Staten, zijn veel hate sites te vinden: sites die homo's, buitenlanders, vrouwen of anderen beledigen. De bekendste hate sites zijn die van extreem rechts. De meeste racistische en antisemitsche uitlatingen zijn in de VS echter niet strafbaar. Ze worden beschermd door het First Amendment, het recht op vrijheid van meningsuiting.

In Nederland mag ook veel worden gezegd, Nederlanders zijn een tolerant volk, en ook hier is de vrijheid van meningsuiting een groot goed. Maar er zijn grenzen. Internetgebruikers moeten zich houden aan de wet. De vrijheid van meningsuiting kan het onderspit delven ten opzichte van andere, zwaarder wegende belangen, zoals het aantasten van iemands eer en goede naam.

Vandaar dat er op het Nederlandse deel van internet niet zoveel hate sites te vinden zijn. Sommige teksten op uiterst rechtse sites als die van de Nieuwe Nationale Partij en Voorpost Nederland zijn niet mild, maar een uitspraak als 'Nederland is vol' is volgens Janssens niet expliciet genoeg om van belediging te kunnen spreken.

Revisionisme, ontkenning van de holocaust en belediging van het koningshuis zijn wel strafbaar. Vorig jaar pakten Haagse agenten van de afdeling computercriminaliteit twee mannen op die in een disussieforum op de site www.denhaag.org koningin Beatrix onder meer een 'Teutoonse teef' hadden genoemd, Maxima een 'afgelikte boterham' en premier Kok een 'omhooggevallen Nijenrode-ei'. Verder werd de prinsen Claus en Bernard een nazi-verleden toegedicht.

Volgens Janssens hangt het vaak af van de context of een uitspraak al of niet beledigend is. 'Een raptekst waarin de politie wordt beledigd, is niet strafbaar. De tekst is een artistieke uiting en wordt beschermd door de vrijheid van expressie.' Teksten als 'alle homo's zijn dieven en moeten vermoord worden' zijn daarentegen zonder meer strafbaar. Voor homo's kun je ook vrouwen, gehandicapten of Surinamers invullen, zegt Janssens.

Grootste probleem bij belediging is de vervolging. Informatie uit het buitenland is niet te weren. Tegen het Nederlandstalige webforum Polinco (politiek incorrect), die vanuit de Verenigde Staten wordt gerund door de apartheidsactiviste Jennifer Logan, een Amerikaanse van Nederlandse komaf, valt niets te ondernemen. Internetproviders en het Meldpunt Discriminatie Internet kunnen alleen optreden binnen het Nederlandse deel van internet.

Meer over