Belastingontduikers in tegenaanval

Duizenden zwartspaarders zijn door de fiscus opgespoord dankzij een gestolen lijst met namen. Veel belastingontduikers vechten de aanslagen en boetes aan....

Door Douwe Douwes en Xander van Uffelen

De kwestie De Italiaan Antonino Costa steelt op 31 januari 1994 een lijst met duizenden rekeninghouders bij de Krediet Bank Luxemburg (KB Lux). De lijst staat op microfiches en bevat ook namen van Nederlandse spaarders. Zij gebruiken het Luxemburgse bankgeheim om geen belasting te betalen.

Antonino Costa en zijn handlangers pogen de lijst te verkopen. Ook de Nederlandse Belastingdienst krijgt begin 1995 de lijsten met namen van KB Lux te koop aangeboden, zo werd vorige week duidelijk. Maar na overleg met het ministerie van Financiën zag de fiscus ervan af zaken te doen met tipgever 'André'. De Belastingdienst kreeg de aangeboden lijst verder overigens niet te zien.

De lijsten met naar schatting tienduizend Nederlandse namen komen vijf jaar later via de Belgischeautoriteiten alsnog in Nederlandse handen. Op basis van de lijsten opent de Belastingdienst een jacht op de zwartspaarders. Zo'n zesduizend burgers krijgen een brief van de fiscus.

Over de herkomst van de bewuste lijsten bestaat veel onduidelijkheid. De zuiderburen hebben de microfiches in handen gekregen door een huiszoeking bij de invalide bovenbuurman van ene Jean-Pierre Leurquin. Leurquin is veearts, maar zou ook informant zijn van de Belgische politie. Hij zou de lijsten van Costa gekregen hebben. Een interne politiecommissie noemt de inval 'onbehoorlijk en ondoelmatig'. Leurquin is inmiddels overleden en kan geen opheldering meer verschaffen.

De strafzaak Alle zwartspaarders die op 31 januari 1994 meer dan 500 duizend gulden (225 duizend euro) op hun rekening bij KB Lux hadden staan, worden door officier Hendrik Dijkstra van justitie op de korrel genomen. De officier heeft ruim honderd zaken op de rol.

In Groningen behaalde het OM twee weken geleden een zege. De rechtbank meende dat de gezaaide twijfels over de herkomst van de gegevens, onvoldoende waren om een veroordeling in de weg te staan. De verdachte had bovendien zelf openheid van zaken gegeven, zodat geen twijfel bestond over de strafbare feiten. Advocaat Cees van der Maas gaat in hoger beroep tegen de uitspraak.

De Groningse uitspraak hoeft niet maatgevend te zijn, zegt Hans Peek van Hertoghs Advocaten. De rechtbank stelt dat er veel twijfels zijn over de herkomst van de gegevens, aldus Peek. 'Bij twijfel hoort de rechter vrij te spreken of actief te onderzoeken wat waar is. Dat is nog niet gebeurd. Nederland moet eisen dat België duidelijkheid geeft.' Zelf heeft Peek diverse getuigen opgeroepen om de feiten op tafel te krijgen. Vooral medewerkers van de Belastingdienst voelt hij aan de tand over de herkomst van de naamlijsten.

In de Groningse zaak was bovendien sprake van een bekende getuige, vult de Hilversumse advocaat Sam Bharatsingh aan. 'Wie altijd heeft gezwegen, is veel moeilijker te veroordelen. De vraag over de herkomst van de gegevens is in hun geval veel relevanter.'

De fiscale boete Duizenden zwartspaarders hebben van de fiscus een navordering en een boete gekregen. Zij hoeven in eerste instantie niet voor de rechtbank te verschijnen. Honderden zwartspaarders vechten de navordering echter aan door bezwaar in te dienen bij de Belastingdienst. De fiscus moet hier een reactie op geven. Bij een afwijzing kan de opgespoorde zwartspaarder alsnog naar de rechter.

Geen enkele fiscale zaak is tot nog toe voor de rechtbank verschenen. De Belastingdienst heeft een afspraak met Nauta Dutilh om eerst op een aantal kernvragen antwoord te krijgen. Het advocatenbureau heeft enkele weken geleden zijn bezwaarschrift ingediend. Advocaat Bharatsingh is al een stadium verder en heeft bij de Amsterdamse rechtbank een beroepschrift gedeponeerd.

In de fiscale procedures staan dezelfde vragen centraal als tijdens de strafzaken. De overwinning van de fiscus in de Groningse rechtzaak is ongunstig, erkent Arthur van Aalst van Nauta Dutilh. 'Dat helpt natuurlijk niet.' Hij benadrukt dat elke zaak apart staat en in Groningen niet op alle punten duidelijkheid is verschaft.

De inkeerregeling Naast zijn speurtocht naar zwartspaarders roept de fiscus belastingbetalers op uit eigen beweging alsnog hun belastingontduiking aan te geven. Wie zich vrijwillig meldt, hoeft alleen de navordering te betalen en blijft gevrijwaard van de boete. Inmiddels hebben circa achttienhonderd Nederlanders gebruik gemaakt van deze inkeerregeling. De zwartspaarders die op de lijst van KB Lux staan, kunnen geen gebruik maken van de inkeerregeling. De fiscus was hen immers al op het spoor.

Ook voor zwartspaarders van KB Lux lonkt echter een boetevrije navordering, meent Mark Hendriks van Jaegers & Soons Advocaten. Volgens de advocaat hoefde één van zijn cliënten onlangs geen boete te betalen. Hendriks deed expliciet beroep op de vrijwillige verbetering. 'De fiscus wekte de indruk bezig te zijn met een fishing expedition. In zo'n geval kun je nog inkeren.' De uitspraak is van belang voor alle andere zwartspaarders, stelt Hendriks. Een beslissing van een inspecteur schept sinds 1 januari 2003 immers een precedent.

Een recente publicatie in Fiscaal Up to Date over deze kwestie, leidde tot beroering bij het ministerie van Financiën. De staatssecretaris liet het belastingvakblad weten de zaak niet te kennen en noemde het geval 'onwaarschijnlijk'. Hendriks toog daarop naar een notaris om zijn bewijsstukken te laten inzien; hij wil de identiteit van zijn cliënt beschermen. De notaris bevestigt dat er een navordering zonder boete is afgegeven en een inspecteur zijn handtekening heeft gezet onder een verklaring dat het beroep op de inkeerregeling is erkend.

Klanten van KB Lux hoeven geen boete te betalen over andere spaarrekeningen die zijn opgegeven, zegt het ministerie van Financiën in een reactie. 'We kunnen alleen een boete opleggen over rekeningen die we al kenden. Voor onbekende rekeningen geldt wel de inkeerregeling', zegt woordvoerder Peter Lamers van Financiën. Het specifieke geval van advocaat Hendriks is niet bekend bij de projectleiding, aldus Lamers. 'We moeten dit geval en de verklaring van de notaris maar goed bekijken. Uiteraard gelden de regels van rechtsgelijkheid. Wellicht is hier sprake van een andere zaak.'

Meer over