Nieuws

Bekritiseerd Testen voor toegang ligt haast stil, de testbedrijven verdienen intussen miljoenen

Sinds het kabinet begin juli eerdere versoepelingen terugdraaide, staat het toegangstestsysteem op een laag pitje. Maar dat gold de afgelopen weken niet voor de inkomsten van de elf betrokken testbedrijven. Die bleven samen een miljoen euro per dag incasseren voor amper benutte testcapaciteit, inventariseerde de Volkskrant.

Nachtclub Bitterzoet in Amsterdam opent eind juni na ongeveer 1,5 jaar sluiting zijn deuren, bij de toegang wordt gecontroleerd op testbewijzen.  Beeld Joris van Gennip
Nachtclub Bitterzoet in Amsterdam opent eind juni na ongeveer 1,5 jaar sluiting zijn deuren, bij de toegang wordt gecontroleerd op testbewijzen.Beeld Joris van Gennip

Het kabinet haalde op 9 juli de teugels weer aan vanwege de opmars van de deltavariant en – ondanks verplichte entreetesten – diverse grote uitbraken in nachthoreca, tijdens studentenfeesten en op festivals. Testen voor toegang mag nu enkel nog ingezet worden bij evenementen met een vaste zitplaats, zoals sportwedstrijden.

Vorige week werden er daardoor nog slechts 68 duizend toegangstesten gedaan, tegen ruim een half miljoen in de eerste week van juli. Maar de elf door de Stichting Open Nederland ingehuurde commerciële testbedrijven bleven onverminderd flink verdienen. Zij worden namelijk niet betaald per verrichte test, maar voor beschikbaar gestelde capaciteit, ook als die niet gebruikt wordt.

Testbedrijven krijgen een vergoeding van 387 euro per dag per zogeheten ‘afnameplek’, geschikt voor tweehonderd tests per dag. De afgelopen twee weken waren er 1.100 van zulke afnameplekken, verdeeld over ruim 110 testlocaties. Voor bemande posten komen daar nog personeelskosten bij. Dat bracht de rekening op een miljoen euro per dag, voor een systeem dat 200 duizend tests aankon, maar er afgelopen twee weken slechts zo’n 12 duizend per dag uitvoerde.

Knarsend tot stilstand

De Stichting Open Nederland, die de toegangstesten in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid organiseert, laat weten de capaciteit sinds afgelopen maandag met de helft te hebben teruggebracht. Dit kon pas na twee weken, zegt Pier Eringa, voorman van de Stichting Open Nederland.

‘Natuurlijk is het zonde van het geld. We zijn piepend en knarsend tot stilstand gekomen. Maar we moeten de winkel open houden, ook als er eventjes weinig klanten zijn. Dat is de prijs de we betalen om wanneer het straks weer nodig is verzekerd te zijn van voldoende capaciteit. Het risico is te groot dat bedrijven zouden zeggen: we gaan iets anders doen. De brandweer betalen we ook niet per gebluste brand.’

Eringa vindt wel dat het tijd is om verschillende testsporen voor bijvoorbeeld toegang, reizen, werk en onderwijs samen te voegen, om efficiënter en flexibeler te kunnen werken. Nu zijn dat nog verschillende systemen die soms zelfs onder verschillende ministeries vallen. ‘Testen voor een evenement, vakantie of naar school gaan: voor de burger is het om het even.’

Superspreader

Op de hoge kosten van het toegangstestsysteem (500- tot 700 miljoen euro) kwam eerder al veel kritiek. Daar kwamen na de feest- en horeca-uitbraken inhoudelijke zorgen bovenop. Bij het Utrechtse festival Verknipt waren zeker 130 bezoekers aanwezig die achteraf gezien al besmet waren voor ze het terrein betraden, ondanks verplichte toegangstesten waarop strikt toezicht was. In een discotheek in Enschede besmette volgens een nieuwe analyse van de GGD Twente waarschijnlijk één superspreader, ondanks een negatief testbewijs, zo’n tweehonderd andere aanwezigen.

Vooral de lange geldigheid die testbewijzen hadden wordt gehekeld: 40 uur, meer dan de 24 uur die het OMT adviseerde en nu geldt. Eringa zegt dat die 24 uur uitvoerbaar is voor toegangstestbedrijven. ‘Maar het systeem wordt nooit helemaal waterdicht. Er zullen altijd risico’s blijven bestaan. Of die aanvaardbaar zijn, is een politieke afweging. Maar het alternatief is: de boel dicht.’

Wat in de nabije toekomst de rol van toegangstesten wordt en hoe het systeem kan worden verbeterd, wordt volgens een woordvoerder van het ministerie van VWS momenteel bekeken. Maandag neemt het kabinet een besluit over het lot van eendaagse festivals, meerdaagse festivals blijven tot 1 september verboden.

Demissionair minister Hugo de Jonge zei maandag te willen blijven werken met toegangstesten. ‘We zullen echt nog een tijdje nodig hebben om grote bijeenkomsten met elkaar veilig mogelijk te maken.’ Wel heeft het ministerie van VWS voor de maand september alweer ruim 117 miljoen opzij gelegd voor toegangstesten.

De man achter Testen voor toegang reageert

Lees hier ons hele interview met Pier Eringa van Stichting Open Nederland, de man achter Testen voor toegang.

Meer over