Bejaarden verdringen baby's

We staan aan het begin van de 'Zilveren Eeuw'. Voor het eerst in de geschiedenis van de mensheid zullen er minder kleuters dan grijsaards op de wereld zijn....

We leven langer dan ooit tevoren en krijgen steeds minder kinderen. Niets nieuws, zou je zeggen, maar als The Economist de demografische ontwikkelingen nog eens op een rijtje zet, zijn de perspectieven voor de komende eeuw op zijn minst intrigerend. Een paar cijfers: Japan heeft over vijftig jaar een miljoen inwoners van 100 jaar en ouder. Het aantal 100-jarigen in de VS zal in 2050 twee keer zo groot zijn als de huidige bevolking van de stad Washington. Japan telde veertig jaar geleden elf mensen die ouder waren dan 105, inmiddels zijn het er meer dan duizend.

De opmars van de (hoog)bejaarde gaat gepaard met de terugtocht van de baby, vooral in de rijke landen. In Europa en Japan zijn de geboortecijfers al een kwart eeuw te laag om de mensen die sterven te vervangen. Ook landen die nu (nog) niet tot het rijke deel van de wereld worden gerekend, staat een val van de geboortecijfers te wachten. Landen als BraziliIran en Turkije zullen binnen vijftien jaar te weinig geboorten tellen om de sterfte te compenseren. In China is dit, als gevolg van de -kindpolitiek al enige tijd het geval.

De gevolgen van deze trends zijn bekend, maar daarom niet minder verontrustend: een slinkende groep werkenden moet opdraaien voor de oudedagsvoorzieningen van een steeds grotere groep. Volgens The Economist hebben regeringen gepensioneerden meer beloofd dan zij kunnen waarmaken. Het is daarom onontkoombaar dat mensen langer blijven werken en zichzelf verzekeren om een groter deel van de kosten van gezondheidszorg op zich te nemen.

Toch is het blad niet pessimistisch. Als straks de babyboomers massaal met pensioen gaan, moeten werkgevers vervangende werkkrachten zien te vinden. Omdat dit niet altijd zal lukken, zullen zij worden gedwongen flexibele banen aan te bieden die het voor ouderen aantrekkelijk maken om langer door te werken. Het pensioen van de toekomst zal een mengeling zijn van tuinieren, reizen en flexibel werken.

We worden niet alleen ouder, maar ook rijker en gezonder. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat mensen die langer leven niet langduriger kampen met gezondheidsproblemen dan anderen. Langer leven hoeft geen leven met meer ziekte te zijn. Steeds meer mensen van 80 of 90 hebben een goede gezondheid. Maar dit gaat vooral op voor hogere sociale klassen. Mensen uit lagere sociale groepen leven korter en hebben vaker last van lichamelijke en geestelijke kwalen.

Steeds minder kinderen, maar als er een op komst is, wil de (Europese) moeder zoveel mogelijk controle over de geboorte. Steeds meer vrouwen verlangen een keizersnede of verdoving, ook als er geen medische noodzaak is, schrijft Time. In Nederland is het gebruik van verdoving tijdens de bevalling tussen 1995 en 2002 met bijna 30 procent toegenomen. Toch blijft ook de 'natuurlijke bevalling' in trek. Duitsland telt vele centra voor 'actieve geboorte', dat wil zeggen zonder medisch ingrepen. Vrouwen willen kunnen kiezen hoe hun bevalling zal verlopen. Heel begrijpelijk, maar al die uiteenlopende verlangens dreigen onbetaalbaar te worden, concludeert Time.

Meer over