Nieuws

Beijing legt abortus aan banden: na eenkindpolitiek moeten Chinese gezinnen nu juist groter

De Chinese regering legt abortus aan banden. Het aantal zwangerschappen dat na veertien weken om ‘niet-medische redenen’ wordt afgebroken, moet dringend omlaag. Dat heeft de Chinese overheid maandag bekendgemaakt.

Zwangere vrouwen doen fitnessoefeningen in de Chinese stad Shijiazhuang. Beijing moedigt zwangerschappen weer aan. Beeld Getty
Zwangere vrouwen doen fitnessoefeningen in de Chinese stad Shijiazhuang. Beijing moedigt zwangerschappen weer aan.Beeld Getty

De officiële reden van de abortusbeperking is de gezondheid van Chinese vrouwen, die ondergaan relatief vaak een abortus als ‘voorbehoedsmiddel’. Ieder jaar worden in Chinese ziekenhuizen gemiddeld 10 miljoen zwangerschappen afgebroken. Dat is slechts het topje van de ijsberg; door illegale klinieken in gebieden met weinig medische voorzieningen en online verhandelde abortuspillen ligt het werkelijke aantal voortijdig beëindigde zwangerschappen waarschijnlijk veel hoger.

In 2018 wezen de gezondheidsautoriteiten al op de risico’s van het regelmatig ondergaan van een abortus. De roep om strenger toezicht is een signaal dat de Chinese staat bereid is de demografische crisis te tackelen met dwingender maatregelen dan alleen babysubsidies, betere regelingen voor zwangerschapsverlof en ander aanmoedigingsbeleid.

Na drie decennia het strengste geboortebeleid ter wereld te hebben gevoerd, is het geboortecijfer in China zo laag dat het snel vergrijzende land straks arbeidskrachten tekortkomt. Ondanks hervormingen lopen Chinese ouders nog niet warm voor grotere gezinnen.

Te duur

Een kind grootbrengen is zo duur, dat ouders zich geen tweede baby kunnen veroorloven, laat staan een derde. Volgens socioloog Ma Chunhua van de Nankai Universiteit is een gezin gemiddeld 25.266 euro kwijt tot aan het eindexamen. In de grote steden ligt dat bedrag vier keer zo hoog.

In 2016 stapte China af van het eenkindpolitiek door getrouwde koppels twee kinderen toe te staan. Na een kleine geboortegolf van 17,8 miljoen baby’s in 2016 daalde het geboortecijfer tot een historisch dieptepunt van 12 miljoen geboorten in 2020, het laagste aantal in vijftig jaar.

Chinese provincies hebben veel zelfstandigheid bij de uitvoering van het bevolkingsbeleid: het belangrijkste is dat ze hun quota halen. In 2018 probeerden ze met stimuleringsbeleid het geboortecijfer op te krikken. Zo hebben bijna alle provincies de mogelijkheden voor zwangerschapsverlof verruimd. Sommige steden kennen babysubsidies, zo geeft Xiantao in de provincie Hubei 66 euro voor een eerste kind en ruim 92 euro voor een tweede. Andere gebieden maken huisvesting, medische zorg, onderwijs en kinderopvang goedkoper.

Kliklijnen

Als een wortel niet helpt, kan de staat die altijd nog combineren met een stok. De provincie Jiangxi houdt al vanaf 2016 strenger toezicht op abortus met behulp van kliklijnen om vrouwen met abortusplannen aan te geven en de verplichting de medische noodzaak te bewijzen met handtekeningen van drie artsen.

President Xi Jinping is niet vies van meer staatsinmenging in het persoonlijk leven van Chinese burgers. Exemplarisch zijn de recente maatregelen om de studiedruk op kinderen te verlichten en het aantal uren dat de jeugd mag gamen te beperken. Ook voortplanting dient het staatsbelang. Niet voor niets schreef partijkrant Het Volksdagblad in 2018 dat ‘bot gezegd de geboorte van een kind niet alleen een familiezaak is, maar ook van de staat’.

In de maoïstische jaren waren tot diep in de jaren zestig grote gezinnen verplicht. Zowel voorbehoedsmiddelen als abortus waren in vrijwel alle gevallen verboden. Ongewenst zwangere vrouwen zochten destijds hun toevlucht tot primitieve en gevaarlijke middeltjes.

Voortplantingsplicht

Al is abortus sinds de jaren tachtig legaal, speciale wetgeving die vrouwen een abortus garandeert is er niet. Dat wordt geregeld in de grondwet, die burgers verplicht zich aan het bevolkingsbeleid te houden. In dat wettelijk kader is abortus een recht waarop vrouwen aanspraak kunnen maken, mits ze hun voortplantingsplicht naleven.

Slechts in één geval is sprake van een uitdrukkelijk verbod: er staat drie jaar celstraf op het afbreken van een zwangerschap op grond van het geslacht van de foetus. Illegale aborteurs, die hun diensten combineren met echo’s om het geslacht van de foetus te achterhalen, blijven echter populair, omdat voor Chinezen alleen mannelijke nakomelingen de bloedlijn voortzetten.

Meer over