Beeldende kunst Daan van Golden ****

Juist in het trage kijken, schuilt het spektakel van Van Golden.

Daan van Golden met Marijn van Kreij en Annesas Appel in De Hallen Haarlem

t/m 4/3, dehallenhaarlem.nl

Is er een bescheidener kunstenaar dan de 75-jarige Daan van Golden? De schilder die bekend werd met geruite zakdoeken en inpakpapier trok in 1963 naar Japan en keerde terug met een 180 graden gekantelde blik op de wereld.

Niet langer wilde hij abstract-expressionistische spierballenkunst maken of grote dingen die ruimte in beslag nemen. Niet langer wilde hij meedoen aan de continue race om vernieuwing. Voortaan zou hij het bestaande reproduceren (in schilderijen) of weerspiegelen (in foto's), en elke vorm van persoonlijk handschrift, van ego, achterwege laten.

Dat bestaande kon en kan - à la de pop-art - van alles zijn. Zakdoeken en Japans inpakpapier dus, een kitscherig Mozartmedaillon, maar ook een fragment van een schilderij van Matisse of van Jackson Pollock.

Nadat Karel Schampers Van Golden in 1999 uitkoos voor het Nederlands Paviljoen van de Biënnale van Venetië, wijdt hij nu opnieuw een - klein - overzicht aan hem in De Hallen, complementair aan een groot overzicht dat binnenkort in Wiels, Brussel, is te zien. Dertien werken hangen in De Hallen, van de jaren zestig tot nu, van de beroemde Compositie met Mokka Ruit (1964) tot Study Pollock (1989 en 1991) en de gelijksoortige Heerenlux (1993, 2003 en 2011).

Zo precies en neutraal zijn het geruite weefsel van de zakdoek en de kleurspatten van Pollock nageschilderd, zo helder zijn de vormen en kleuren, dat elk beeld zich als een embleem in het geheugen beitelt. Het bijzondere is dat dat beeld, dat eenvoudig en vastomlijnd en klip-en-klaar lijkt, bij langer kijken uit elkaar spat.

Alleen al door in te zoomen op de verfdruppels van 'Jack the Dripper', toont Van Golden een onvermoed gekrioel van stroperig leven achter de druppels. Door de fragmenten daarbij in diverse uitvergrotingen te tonen, doemt steeds een ander beeld op van dezelfde werkelijkheid. Zelfs binnen een schilderij is het schimmenspel, met dank aan het secuur naast elkaar gezette wit en zwart, voortdurend anders.

Datzelfde geldt voor Heerenlux, een nageschilderd stukje stof met fruit en blaadjes. De fragmenten tonen een totaal andere wereld dan het geheel, dat zich door zijn rondtollende vormen lastig laat vastgrijpen. Juist in dat trage kijken, schuilt nog altijd het spektakel van Van Golden. Juist daarin ontvouwt zich zijn welkome wenk tot wijsheid en bescheidenheid. Geen mens is immers bij machte vat te krijgen op de werkelijkheid en op het leven dat zich voortdurend vanuit een andere hoek toont en continu in beweging is.

Als om te tonen dat ook het oeuvre van Van Golden onderdeel is van een continuüm is zijn overzicht gecombineerd met tentoonstellingen van twee jonge kunstenaars. Ook Marijn van Kreij reproduceert de bestaande werkelijkheid in ijl potlood of acryl, herhaalt fragmenten of momenten, combineert kunst met het alledaagse leven. Maar Van Kreij is geen copycat. Zijn poëtische web, van Picasso en Nirvana tot banklogo's, is eerder een reactie op een al te complexe werkelijkheid, die stap voor stap en fragment voor fragment bezworen moet worden, dan het gevolg van een diep doordachte levensfilosofie.

undefined

Meer over