Hospitaalschip USNS Comfort, met twaalf operatiekamers en duizend bedden, ligt in de haven van New York.

REPORTAGEONGELIJKHEID VS

Bedden genoeg in de ziekenhuizen van New York, voor wie het kan betalen

Hospitaalschip USNS Comfort, met twaalf operatiekamers en duizend bedden, ligt in de haven van New York.Beeld Getty Images

Het virus zelf discrimineert niet, maar in het zwaar getroffen New York krijgt niet iedereen dezelfde zorg. Onverzekerde, vaak zwarte armen komen niet in aanmerking of mijden de zorg uit angst voor hoge kosten. Het ongelijke systeem vertaalt zich in ongelijke sterftecijfers.

Als je een tijdje bij de eerstehulpingang van het Brooklyn Hospital Center in New York gaat staan kijken, begint er iets op te vallen. Sirene. Ambulance. Deuren open. Man op brancard. Grijze baard. Zwart. Tien minuten later: ­sirene. ­Ambulance. Deuren open. Man op brancard. Zuurstofmasker. Zwart. Vijf minuten later. taxi. Deur open. Vrouw met looprek. Zwaar. Zwart. En de mensen die zelf naar de tent lopen die bij de ingang staat. Allemaal bruin of zwart.

De huidskleur van de mensen onder de lakens, die bij de achterdeur van het ziekenhuis in de koelwagens worden getild, is niet te zien, en de stad New York heeft nog geen raciale statistieken over de covid-19-doden bekend­gemaakt. Maar andere steden wel. ­Chicago: 70 procent van de doden is Afrikaans-Amerikaans, terwijl ze 30 procent van de bevolking uitmaken. Milwaukee: 81 procent, op een bevolking die 27 procent Afrikaans-Amerikaans is.

De discriminatie naar ras is een van de zichtbaarste ongelijkheden in het Amerikaanse gezondheidssysteem die het coronavirus nu blootlegt. Zwarte mensen zijn armer, lijden vaker aan obesitas, hebben ­vaker diabetes en hoge bloeddruk, en zijn dus kwetsbaarder. Andere ongelijkheden: inkomen. En zelfs de staat waar je woont.

‘De uitbraak van het coronavirus laat zien hoe onrechtvaardig en inefficiënt ons gezondheidssysteem is’, zegt ­Cynthia Cox van de gezaghebbende ­Kaiser Family Foundation. ‘Kwetsbare groepen worden extra hard getroffen.’

Alles komt nu samen. Het Amerikaanse gezondheidsstelsel, gebouwd op marktwerking en individuele keuzes, moet nu ineens een collectieve ramp het hoofd zien te bieden. De ­paradoxen sijpelen als lekkende olie uit de krakende machinerie: juist nu mensen zorg nodig hebben, raken miljoenen hun verzekering kwijt. Juist nu overal dokters en verplegers nodig zijn, raken honderden van hen hun baan kwijt ­omdat ziekenhuizen in ­financiële problemen komen.

Wat zegt het coronavirus over de ­gezondheid van Amerika?

Baan kwijt, verzekering kwijt

‘Ik ben met mijn baan ook mijn ziekteverzekering kwijt’, zegt Kelly Owen, een 29-jarige grafisch ontwerper in Queens, New York. Ze werkte bij een ­bedrijf dat opdrukken ontwerpt voor ­T-shirts van merken als GAP en Old Navy. Drie weken geleden kreeg ze het telefoontje, na de eerste week thuiswerken: het was over. ‘Ik was wel een beetje ­geschokt’, zegt Owen. ‘We waren bezig met ontwerpen voor de Kerst. Ik had gedacht dat ze het wel konden overbruggen. Maar niet dus.’

Ze had tien maanden bij het bedrijf gewerkt en kreeg een week salaris mee, maar haar zorgverzekering hield vanaf 1 april op. Ze mag de polis wel vernieuwen, maar dan kost die zo 400 dollar per maand, en dat geld heeft ze niet. ‘Ik ben nu op zoek naar catastrofale zorg’, zegt ze. Zo heten die polissen: een kale verzekering die 100 dollar per maand kost en alleen de meest reguliere ­doktersbezoeken dekt, maar voor de rest een eigen bijdrage vergt van al gauw 8.000 dollar. Pas bij catastrofes die meer kosten, springt de verzekeringsmaatschappij weer bij.

Bij het Wyckoff Hospital in Brooklyn worden lichamen verplaatst naar koeltrucks, die als tijdelijke mortuaria fungeren.Beeld AFP

Ze heeft ook een aanvraag ingediend bij Medicaid, het Amerikaanse ziekenfonds voor lage inkomens, maar die aanvraag is blijven steken toen het ­inkomen dat Owen opgaf niet bleek te kloppen met het inkomen dat in het ­systeem stond. ‘Kennelijk kijken ze naar het inkomen van vorig jaar. Ja, toen had ik een baan. Kennelijk snapt het ­systeem niet dat je je baan kunt verliezen en daarom Medicaid nodig hebt.

‘Ik moet gewoon even niet ziek worden’, zegt Owen.

Owen kan tenminste nog een aanvraag bij Medicaid indienen. Duizend kilometer zuidelijker staat Richard Morris in de rij voor het Community ­Resource Center in North Charleston, South Carolina, waar duizenden inwoners van de stad een voedselpakket uitgereikt krijgen. ‘Ik kan nergens aankloppen voor een verzekering’, zegt hij over de telefoon. ‘Als ik nu iets krijg, moet ik het zelf betalen. Alles wat ik kan doen, is proberen niets te krijgen.’

Hij werkte tot vorige week achter de balie bij een van de hotels in Charleston, zo’n prachtige koloniale stad in het zuiden, gebouwd op slavernij. Maar toen de toeristen wegbleven werd hij ook weggestuurd. Zonder baan geen verzekering, en dan is er in South Carolina ­helemaal niets: het is een van de veertien staten van Amerika waar geen ­ziekenfonds is voor arme mensen.

Ideologische keuze

Dat is een ideologische keuze. Medic­aid, in de jaren zestig bedacht voor arme gezinnen met kinderen, werd in 2010 door Barack Obama uitgebreid naar álle armen. Althans, als de staten daarvoor kozen. Veel door de Republikeinen geleide zuidelijke staten, met veel arme (zwarte) inwoners, vonden dat idee maar niets.

‘Medicaid is een kapot systeem – er is te veel verspilling, te veel fraude, en te weinig aandacht voor preventie en persoonlijke verantwoordelijkheid’, zei Nikki Haley, toenmalig gouverneur van South Carolina in 2012 in een ­tirade ­tegen Obamacare. ‘Hier in South Carolina pakken we problemen bij de wortel aan, niet alleen de symptomen.’

Als de coronapandemie iets duidelijk heeft gemaakt, is het dat die conservatieve zorgprincipes – preventie en persoonlijke verantwoordelijkheid – beginnen te wankelen als de overheid zelf ­verzaakt. ‘Volgens mij hebben ze corona helemaal niet bij de wortel aangepakt’, zegt Morris. ‘Persoonlijke verantwoordelijkheid? Voor deze ziekte? Dus de president zegt dat hij nergens verantwoordelijk voor is, maar als ik ziek word ben ik dat wel?’

Voordat het virus in de Verenigde Staten arriveerde hadden 28 miljoen Amerikanen dankzij die conservatieve weerspannigheid geen zorgverzekering. Met de sterk stijgende werkloosheid zullen daar miljoenen bij komen, zoals Owen (tijdelijk) en Morris. Wat gebeurt er als zij corona krijgen?

Ja, ze kunnen naar het ziekenhuis: de eerste hulpafdelingen van de stads- en staatsziekenhuizen mogen hen niet weigeren. Maar dan wordt de vraag: wie betaalt de rekening? En hoe hoog wordt die rekening?

In Central Park is een noodhospitaal opgezet.Beeld AFP

Een van de rariteiten van het Amerikaanse stelsel is dat het ziekenhuiseen onverzekerde patiënt voor dezelfde ­behandeling een hogere rekening stuurt dan een verzekerde. Omdat verzekeringsmaatschappijen met ziekenhuizen over tarieven kunnen onderhandelen, hoeven zij minder te betalen dan wat een individuele onverzekerde ­patiënt als rekening gepresenteerd krijgt. Volgens een inschatting van de Kaiser Family Foundation zou een ­corona-basisbehandeling (zonder beademingsmachine) normaal gesproken voor een verzekerde patiënt zo’n 20.000 dollar moeten kosten; voor ­onverzekerden wordt dat bedrag al gauw twee keer zo hoog.

In het eerste geval zal de verzekeringsmaatschappij een fors deel van die kosten betalen, hoewel de patiënt ook dan nog een forse eigen bijdrage en soms zogeheten ‘verrassingsrekeningen’ moet ophoesten, wanneer ­bijvoorbeeld de ambulance of de anesthesist niet ‘in het netwerk’ van de verzekeraar zit. Maar in het onverzekerde geval moet de patiënt dus alles betalen.

En dan slaat de twijfel toe. ‘Ik weet niet of ik naar het ziekenhuis ga als ik straks ga hoesten’, zegt Morris.

Crisispakket

Om die twijfel weg te nemen heeft ­Donald Trump vorige week gezegd dat de 100 miljard dollar die in het twee weken geleden goedgekeurde crisispakket van de overheid is gereserveerd voor de ziekenhuizen, mede bedoeld is om de behandeling van onverzekerden te ­betalen. ‘Dat moet alle zorgen weg­nemen die onverzekerde Amerikanen misschien hebben over zich al dan niet laten behandelen’, zei hij vrijdag.

Zo komt de regering-Trump, die in rechtszaken is verwikkeld om Obamacare af te schaffen, met een nood­verband om het gemis van de door Obamacare uitgebreide Medicaid op te vangen. ‘Trump heeft zich in een ideologische hoek geverfd’, zei Eliot Fishman van consumentenorganisatie Families USA deze week tegen The New York Times.

De ziekenhuizen zien de bui al hangen: zij hadden gedacht dat die 100 miljard voor hén bedoeld was, om alle ­coronakosten op te vangen, zoals extra materieel, extra personeel, ­gederfde ­inkomsten doordat andere, lucratievere operaties niet doorgaan (veel ziekenhuizen hebben al personeel moeten ontslaan).

De versnippering van de zorg en de enorme verschillen tussen de ene plek en de andere plek zie je ook terug op kleinere schaal: in New York zelf. Daar, in het epicentrum van de epidemie, waar sommige ziekenhuizen in de ­armere wijken zijn overstroomd met patiënten, zien andere ziekenhuizen ze veel rustiger binnendruppelen. Hoewel burgemeester Bill de Blasio heeft ­gezegd dat patiënten over de stad worden verspreid, komen ze echt niet binnen in het academische NYU Langone-ziekenhuis in Manhattan, zegt de ­Nederlandse intensivecarearts Jan Bakker, die daar nu coronapatiënten helpt.

Hij beschrijft hoe in de spiksplinternieuwe Kimmel-toren alle bedden tot ic-bedden kunnen worden omgebouwd, omdat elke kamer al voorzien is van zuurstof en internet. Daarmee hebben we de ic-capaciteit in no time met 170 bedden kunnen uitbreiden, zegt hij. Het uitzicht is prachtig.

Maar die arme zwarte patiënten uit Queens en Brooklyn? ‘Nee, die komen hier echt niet binnen’, zegt hij. ‘Ook al barsten die anderen uit hun voegen: als je niet de goede verzekering of geen ­verzekering hebt, dan zijn er andere ­ziekenhuizen voor je.’

Volgens het jaarverslag was 13 procent van de patiënten in Langone vorig jaar zwart. In de stad als geheel is dat twee keer zoveel.

Gouverneur Andrew Cumo vroeg zich woensdag af: ‘Waarom betalen de armste mensen altijd de hoogste prijs?’ Hij kondigde een onderzoek naar ­raciale ongelijkheid aan.

Lees ook

Natuurlijk heeft Donald Trump de coronacrisis perfect aangepakt, vindt hij zelf
Ruim twee maanden bagatelliseerde Donald Trump het coronavirus. Op 16 maart ontpopte hij zich plots als oorlogsleider. Zoals hij ook vastgoed ontwikkelde: de eer is voor hem, de verantwoordelijkheid voor anderen.

De Amerikaanse president Donald Trump is bereid importheffingen op ruwe olie of andere maatregelen in te voeren indien dat nodig is om de energiesector in zijn land te beschermen. Dat zei hij zaterdag op een persconferentie.

Conservatieve rechters van het hooggerechtshof van Wisconsin en van het Supreme Court in Washington hebben maandag besloten dat de verkiezingen in Wisconsin dinsdag door moeten gaan.

Ook het familiebedrijf van president Trump, de Trump Organization, krijgt zware klappen van de coronacrisis. Het bedrijf lijdt iedere dag ongeveer een miljoen euro verlies en heeft al een groot aantal werknemers moeten ontslaan.

Meer over