BBC biedt Bob Geldof excuses aan na fouten

AMSTERDAM De BBC heeft donderdag zijn excuses aangeboden aan de liefdadigheidsorganisatie Band Aid over een 'misleidende' radio-uitzending die 'een oneerlijke indruk' heeft gewekt over verkeerd gebruik van Band Aid-geld.

Marnix de Bruyne

De BBC World Service meldde in maart dat in 1985 miljoenen ponden die bestemd waren voor hongerende Ethiopiërs, in werkelijkheid zijn gebruikt voor de aankoop van wapens. Rebellen uit Tigray, die een guerrillastrijd voerden tegen de regering, zouden geld van hulporganisaties 'waaronder Band Aid' daarvoor hebben gebruikt. Volgens het klachtenorgaan van de BBC was er 'onvoldoende bewijs' voor de beweringen en hadden ze 'niet uitgezonden' mogen worden.


De zanger Bob Geldof, initiator van Band Aid, reageerde verheugd. 'Dit was een ongewone verslapping van de normen van de omroep', zei hij tegen de BBC. Band Aid zamelde 8 miljoen pond in rond december 1984 met de hit Do They Know It's Christmas? voor slachtoffers van de hongersnood in Ethiopië.


Journaliste Linda Polman, die schreef over misbruik van hulpgeld in Ethiopië in haar boek De Crisiscaravaan, vindt het 'ongelooflijk' wat is gebeurd. 'De betrokken BBC-journalist gebruikte totaal verkeerde cijfers en noemde verkeerde locaties, terwijl al zó veel bekend is over de misbruik van hulp in Ethiopië. Hij heeft de discussie hierover geen dienst bewezen.' Want volgens Polman is wel degelijk hulpgeld 'op grove wijze' misbruikt in Ethiopië, 'zij het op een abstracter niveau dan het BBC-programma suggereerde'.


Honger als wapen

In 1984 en 1985 zette het socialistische regime van Mengistu Haile Mariam honger in als wapen tegen de rebellen uit Tigray en Eritrea. Regeringssoldaten trokken verkrachtend en moordend door opstandige provincies, staken graanschuren in brand en vergiftigden waterbronnen. De honger die dit veroorzaakte - die werd verergerd door de droogte - bracht een stroom vluchtelingen op gang naar het zuiden, waar ze in opvangkampen terechtkwamen.


De regering sloeg daarmee twee vliegen in één klap: in het zuiden had ze grote industriële boerderijen opgezet, naar Sovjetmodel, waarvoor arbeidskrachten nodig waren. Vanuit de kampen deporteerde het regime 600 duizend mensen hierheen.


Om de Ethiopiërs in de kampen te voeden, was geld nodig. De hulpacties voor Ethiopië, waarin alleen droogte als oorzaak van de honger werd genoemd, voorzagen daarin. Het voedsel is vervolgens verdeeld volgens de voorwaarden van de regering. Zo moesten de hulpverleners hun dollars omruilen voor lokaal geld tegen koersen die gunstig waren voor de regering. 'Alleen dit al hield de Ethiopische oorlogsinspanning draaiend', aldus Polman in De Crisiskaravaan.


Zelfs in sommige kampen is honger nog ingezet als wapen: als bewoners zich verzetten tegen de deportaties, kregen ze geen eten. 'Toen eind 1985 in een kamp zesduizend kinderen van de honger omkwamen, terwijl er voldoende voedsel was, kon Artsen zonder Grenzen Frankrijk het niet meer aanzien', schrijft Polman, waarop de organisatie het land verliet.


Polman nu: 'Bob Geldof wist ook toen al van de deportaties en de oorlog. Dat voedsel beschikbaar was, vond hij echter belangrijker dan de manier waarop het werd verdeeld, zei hij in 1985 tegen journalisten.'


Meer over