Baskenland wil zich losmaken

De regering van Baskenland wil de deelstaat definitief losmaken van Spanje. Premier Ibarretxe werkt aan een project waarin Baskenland de status van 'vrije associatie' met Madrid krijgt....

Het voornemen van Ibarretxe heeft tot enorme opwinding in Madrid geleid. De regering Aznar en de socialistische partij, de grootste oppositiepartij, hebben laten weten een gezamenlijk front tegen het project te zullen vormen en alle wettelijke middelen te zullen aanwenden om te verhinderen dat Baskenland zich van Spanje afscheidt.

Dit is volgens Ibarretxe echter noodzakelijk 'omdat wij Basken zo niet kunnen leven'. Met 'zo' bedoelt hij de status van autonome deelstaat die Baskenland krachtens de grondwet heeft. De Baskische premier en zijn Baskische Nationalistische Partij (PNV), die al ruim twintig jaar aan de macht is, verwijten Aznar dat hij de verregaande autonomie niet wil uitbreiden. Daarmee zou hij het Statuut van Gernika, waarin de autonomie is geregeld, schenden.

Ibarretxe heeft de Spaanse regering en de socialisten uitgenodigd te onderhandelen over een politiek pact dat de nieuwe relatie tussen Spanje en Baskenland vastlegt. Maar hij laat er geen twijfel over bestaan dat het referendum ook doorgaat wanneer Madrid hier tegen is. In zijn woorden krijgt Baskenland de status van 'vrije associatie' met Spanje en van een 'geassocieerde natie' in Europa.

De harde kritiek op het plan uit Madrid verleidde PNV-voorzitter Xabier Arzalluz, de onbetwiste leider van de Baskische nationalisten, tot het spreken van oorlogszuchtige taal.

De regering Aznar ziet voorlopig af van strafmaatregelen zoals het opschorten van de autonomie van Baskenland: 'Dat is precies waar de nationalisten op uit zijn.' De doemscenario's zijn niettemin aan de orde van de dag. Volgens de schrijver Fernando Savater, de woordvoerder van de anti-nationalistische beweging Basta Ya (Genoeg), 'leidt het project van Ibarretxe ons naar een nieuw Joegoslavië'.

De Baskische regering haalde zich zaterdag de woede van Madrid op de hals door bij de rechter in beroep te gaan tegen het verbod van de partij Batasuna, de politieke tak van de ETA, omdat dit de vrijheid van meningsuiting zou aantasten. De ETA heeft op het verbod gereageerd met een verklaring waarin ze alle kantoren van de Partido Popular en de Socialistische Partij plus al hun verkiezingsbijeenkomsten tot 'militaire doelen' bestempelt.

Het project van Ibarretxe, dat aan de wortels van het Spaanse staatsbestel knaagt, heeft alleen steun gekregen van de Catalaanse nationalisten. Artur Mas, de rechterhand van de Catalaanse premier Pujol en lijsttrekker van diens CiU bij de volgende verkiezingen, imiteert Ibarretxe zelfs. Hij heeft aangekondigd dat de regering van Catalonië nog deze maand met een plan komt 'dat een grote stap vooruit voor het zelfbestuur van Catalonië' betekent.

Meer over