Bang voor Bild

Bild-Zeitung wordt maandag vijftig jaar. De grootste krant van Europa heeft de macht politici te maken en te breken, maar kiest uitsluitend voor de belangen van de kleine man....

ROLF KLEINE, chef van de parlementaire redactie van Bild, zit op een witlederen bankstel in zijn grote kantoor vlakbij de Rijksdag. Zijn secretaresse meldt dat kanselier Schröders coördinator van de geheime diensten aan de lijn is. Kleine pakt de telefoon en oefent een beetje druk uit. 'Wij brengen morgen een verhaal...' De gesprekspartner wordt al spraakzamer. 'Als je voor elf miljoen lezers schrijft ligt de werktemperatuur een stuk hoger, ook bij de politici', zegt Kleine eufemistisch.

De macht van de Bild-Zeitung in de Duitse politiek is uniek. Als de krant besluit een onderwerp op te blazen tot voorpagina-grootte, bepaalt dat niet alleen het gesprek van de dag op bouwplaatsen en kantoren, maar ook de agenda van de andere Duitse media.

De artikelen zijn zelden langer dan honderd woorden. Ze beginnen met een zin met uitroepteken en staan ingeklemd tussen de ronde vormen van de pin-ups. Maar Bild kan er politici mee maken en breken. Neem Michael Steiner, de architect van Schröders buitenlandse beleid. Toen hij in Moskou een lage Bundeswehr-officier 'Arschloch' had genoemd omdat het bijtanken van het regeringsvliegtuig niet snel genoeg ging en hij kaviaar wilde hebben, bracht Bild de kop: 'Meneer de kanselier, ontsla deze man'. En toen Steiner zijn excuses aanbood: 'Dat is niet genoeg, meneer de kanselier'. Schröder liet zijn gewaardeerde adviseur vallen.

'Bij Bild werken is fantastisch voor een journalist. Geen politicus komt om Bild heen. Ze bellen je meteen terug', zegt een ex-redactrice. Naar persconferenties gaan de redacteuren nooit, alle primeurs komen voort uit persoonlijke contacten. En als bewindslieden toch weerspannig zijn, schrikt de krant niet terug voor een dreigement, zo vertelde minister van Sociale Zaken Walter Riester. Als hij geen interview zou geven, zou Bild de voorpaginakop 'Wanneer vliegt Riester eruit?' brengen. Al heeft Schröder ook veel van dit soort oproepen genegeerd, Bild kan een minister tot aangeschoten wild maken. Riester verwijt de krant een belangrijk aspect van zijn grote pensioenhervorming met een campagne om zeep te hebben geholpen. Maar hij blijft vriendelijk en legt bezoeken af aan de redactie.

Het sportgedeelte van Bild geniet zoveel aanzien in Duitsland, dat de chef sport wel eens de heimelijke bondscoach wordt genoemd. Franz Beckenbauer en Boris Becker zijn door Bild tot superhelden gemaakt. Maar de krant geniet ook van hun buitenechtelijke kinderen. Affaires en scheidingen van prominenten openen dagen achtereen de voorpagina ('Nu spreekt zijn ex!'), zeker als er erotische foto's van de vrouw voorhanden zijn. Gebrek aan onderwerpen is er nooit, want Bild heeft de macht zelf prominenten te maken. 'Wij zijn toch allemaal creaties van de Bild-Zeitung', zei starlet Jenny Elvers, wiens baby al voor de geboorte op de voorpagina prijkte.

Ook op lokaal niveau laat de krant zijn spieren zien. De 50 eurocent die de Berlijnse zwembaden extra eisten voor gebruik van de glijbaan zijn deze week weer ingetrokken. 'Bild heeft de glijtoeslag weggekregen', kopt de krant triomfantelijk.

'Bijna alle beslissers in politiek en bedrijfsleven schrijven aan Bild een enorme invloed op de publieke opinie toe. Dat is een overschatting, maar daardoor heeft de krant wel grote invloed op de beslissingen die worden genomen', zegt Hans Mathias Kepplinger, media-deskundige aan de universiteit van Mainz.

Bondskanselier Schröder zegt dat een politicus zich slechts hoeft te bekommeren om 'Bild, BamS und Glotze' (Bild, het zusterblad Bild am Sonntag en de buis). Hij weet de macht van de krant 'beter dan andere politici' voor zichzelf te laten werken, zegt Rolf Kleine. De chef van de parlementaire redactie bracht welwillende verhalen voor Schröder kanselier werd en schreef samen met Bild-verslaggever Bela Anda een biografie. Toen Schröder de verkiezingen won stelde hij Anda aan als media-adviseur en woordvoerder. Ook voorganger Helmut Kohl had al een ex-hoofdredacteur van Bild in dienst.

Anda zegt desgevraagd dat de kanselier Bild elke dag leest. Hij ontkent dat het zijn taak is de Bild-verslaggeving te beinvloeden. 'Daarop heeft niemand invloed.' Maar Kleine zegt dat hij regelmatig contact heeft met zijn ex-collega Anda, die hem materiaal over de kanselier levert. 'Hij heeft lang genoeg bij Bild gewerkt om te weten wat een verhaal voor ons is'.

Dat leverde mooie human interest-producties op, zoals de onbekende nichten in Oost-Duitsland die de kanselier tot zijn eigen verrassing bleek te bezitten. Bild bracht de brieven en foto's prominent. Schröders vrouw Doris komt vaak aan het woord in de politieke roddelcolumn van de oude graaf Nayhauß, een instituut in Duitsland.

Kleine geeft toe dat de krant heeft bijgedragen aan de persoonlijke populariteit van Schröder. Dat speelt een belangrijke rol in de verwachte nek-aan-nek race met Stoiber. Maar ook de Beierse kandidaat heeft al een voorpaginafoto met een ziek kleinkind en een bezorgde Bild-kop gekregen. Jarenlang neigde Bild naar kanselier Kohl, vier jaar geleden naar Schröder. Dit keer blijft de krant neutraal.

'Bild heeft geen abonnees en moet zich elke dag aan de kiosk bewijzen', zegt Kleine. 'Bild moet dus in de politieke berichtgeving altijd de main-stream in de bevolking treffen. Als dat niet lukt, blijft het blad liggen. Bij bondsdagverkiezingen moet Bild zich zo positioneren, dat ze aan het einde aan de kant van de overwinnaar staat. We schrijven een kandidaat dus nooit weg.'

Al is de uitgeverij Axel Springer nog steeds conservatief (de meerderheid van de aandelen is in handen van de Friede Springer, de weduwe van Axel), zij beseft dat een meerderheid van de Bild-lezers lid van de vakbond is en SPD stemt. 'De krant wil in eerste plaats geld verdienen. Als Springer moet kiezen tussen politieke overtuiging en economische belangen, dan wint het laatste', zegt media-deskundige Kepplinger.

Volgens Kleine vecht de krant daarom uitsluitend voor de belangen van de gewone lezers: 'Wat betekent een beslissing voor Otto Müller, Hermann Meier en Lisa Schultz? Bild kan geen mening creeren, maar wel meningen versterken en dat in grote mate.'

Bild is niet meer de grote boeman van links Duitsland, en dat ligt ook aan de krant zelf. Toen rechts-radicalen buitenlanders aanvielen en de CDU een Duits-nationale toon aansloeg, plaatste de krant wekenlang sympathiserende portretten van buitenlanders in Duitsland. In de Berlijnse uitgave wordt het succes van het Turkse elftal met koppen in het Turks gevierd. Wel flakkerde de oude strijd even op toen Bild met alle middelen campagne voerde over het actieverleden van de linkse ministers Joschka Fischer en Jürgen Trittin.

Ook intellectuelen mogen zich tegenwoordig amuseren met de brutale aanpak en aanstekelijke roddels van Bild. In het post-ideologische tijdperk is de boulevardkrant cult geworden. De poëtisch-populistische dagelijkse column van Franz-Josef Wagner kreeg onlangs zelfs een hoge journalistieke onderscheiding.

Literatuur-criticus Helmut Karasek is een van de vele prominenten die de krant in de reeks 'Mijn leven met Bild' dezer dagen feliciteert: 'Het komt voor dat ik 's ochtends in de metro een kop bij de Bild-lezer tegenover me zie en heel jaloers word dat ik de krant nog niet heb'.

Meer over