Bananen, sponzen en veel water

Psychologische oorlogsvoering in het Nieuwe Land, ofte wel een strategisch positiespel rondom een Hollandse triatlon. De proloog: Favoriet I zegt dat hij onlangs een longontsteking heeft gehad, en dat hij op niks hoopt, kanshebber II doet kond van een zware operatie, die hem een fikse trainingsachterstand heeft opgeleverd....

ROLF BOS

Van onze verslaggever

Rolf Bos

ALMERE

3.8 Kilometer zwemmen, 180 kilometer fietsen en een héle marathon later belanden we bij de epiloog: De triatleet met de longontsteking wint de zware triatlon van Almere, de atleet met de knieën wordt tweede, de sporter die net uit het Zwitserse ziekenhuis was ontslagen eindigt er niet ver achter. De favoriet-vooraf moet genoegen nemen met een vierde plaats.

Ziek-zijn en topsport: het heeft klaarblijkelijk zo zijn voordelen. Het lichamelijk ongemak dwingt de immer manisch-trainende atleet tot een paar weken gezonde rust.

Bij Frank Heldoorn (26), van huis uit al astma-patiënt, werden zes weken geleden ontstoken longvertakkingen geconstateerd. Hij trainde lichtjes door, ging naar Denemarken ('een moppie achterna'). Hij bleef echter hoesten, ging drie weken geleden naar de longarts, die een longontsteking constateerde, nam wat gas terug, onderdrukte het ongemak met medicijnen en won zaterdag met overmacht de loodzware triatlon van Almere.

Hoe dat kan? 'Alleen als ik heel diep ademde had ik last, maar die longontsteking was natuurlijk allang weer uit mijn lijf. Ik voelde me prima', zegt de triatleet, die na afloop van zijn 8.10.58 uur durende driekamp opmerkelijk fris oogt, al is het lopen, anderhalf uur na de finish, tot een veredeld soort sloffen verworden.

De favorietenrol lag dit jaar bij Rob Barel, de bekendste triatleet van Nederland, al meer dan een decennium actief, maar nog nooit winnaar van 'Almere'. Vorig jaar was hij dichtbij de eindzege, maar een lekke band en onwillig reparatiemateriaal noopten hem tot opgave.

Vooraf had Barel (die zaterdag op zijn 184ste triatlon startte) gesproken van een 'obsessie'; alles gewonnen, Europees-, wereld-, èn Nederlands kampioen, een erelijst van hier tot ginder, zonder echter die ene, belangrijkste 'hele' triatlon van Nederland erop.

Die arme Barel - in 1995 wèèr geen eerste plaats in Flevoland, en nu is het waarschijnlijk te laat om het nòg een keer te proberen. Maar de obsessie is weg, zegt hij achteraf, terwijl zijn kuiten gekneed worden op de massagetafel. 'Ik ben nu 37, ik denk niet dat ik over een jaar nog mee kan doen voor een toppositie hier. Het ging vandaag niet slecht, maar ook niet best.'

Barel knabbelde twintig minuten van zijn beste Almere-tijd af, maar vond het tempo dat Heldoorn de rest van de groep oplegde 'gewoon te hoog'. 'Ik kon mijn draai niet vinden. Aan het eind van het fietsen zat ik te denken: Was ik er maar, ga ik lekker lopen, maar tijdens het lopen dacht ik: Zat ik maar weer op de fiets. Dat zijn natuurlijk geen goede gedachten voor een triatleet.'

En nee, de leeftijd heeft er niks mee te maken: 'In het verleden heb ik nog wel eens slechter gezeten, was ik achteraf meer kapot.' Over stoppen wil hij niks horen. 'We zien wel. Over zeven weken start ik tijdens de Ironman van Hawaii.'

Almere kende zaterdag zijn eigen Ironman. Had de lokale driekamp traditioneel het imago van 'regen en overal wind-tegen', ditmaal waren de omstandigheden tropisch. Het zwemwater in het Gooimeer was 24.5 graden, anderhalf streepje boven het maximum waarbij volgens de triatlon-regels nog met een wetsuit mag worden gezwommen.

Toch gingen nagenoeg alle ijzeren mannen en -vrouwen in het zwart te water. Het was geen koudwatervrees die tot dispensatie van de bond had geleid, maar de wens van de meeste atleten zelf. Mèt pak is het drijfvermogen immers groter, en wordt sneller gezwommen.

En snèl werd er gezwommen. Vooral de Russen Merzlov en Depoutat waren rap het water uit. Merzlov wist zijn voorsprong op de fiets nog een tijdlang te behouden, maar werd na vijftig kilometer ingelopen door de echte favorieten. De inwoner van Sint Petersburg werd uiteindelijk vijfde en mocht tweeduizend gulden aan prijzengeld mee naar huis nemen - steeds meer Oosteuropeanen vinden in de lucratieve triatlons en marathons in het westen een keurige broodwinning.

Kunnen bij veel triatlons de eerste twee onderdelen gezien worden als een - weliswaar pittige - warming-up voor het derde onderdeel, zaterdag lag de sleutel die de eerste plaats ontsloot, bij het fietsen over een nieuw, en beduidend sneller parkoers.

Frank Heldoorn weet van zichzelf dat hij geen goede loper is. Hij probeerde dus bij het fietsen een zo groot mogelijk gat te slaan. 'Ik ben meteen keihard gaan trappen na het zwemmen, ben die anderen hard voorbij gesneld en stevig doorgegaan. Alleen op die manier kun je ze stevig in hun ziel snijden.' Die tactiek pakte goed uit, bij het wisselen met het lopen had Heldoorn liefst elf minuten voorsprong op het volgende trio: Jan van der Marel, Olivier Bernhard en Barel.

Dat Heldoorn zo'n grote voorsprong kon nemen, komt omdat hij zo'n goede wielrenner is (180 kilometer in 4.26.09), maar ook omdat bij de volgers te veel werd 'gekeken'. Niemand wilde echt kopwerk doen. Bij de triatlon mag weliswaar niet gestayerd worden, maar in groepjes, met minstens tien meter tussen de diverse renners, kan wel degelijk snel gefietst worden. Jan van der Marel, die van de pijnlijke knieën, en uiteindelijk tweede: 'Maar het ging te stroef.'

Heldoorn was tijdens het lopen, ondanks zijn ruime voorsprong, nog lang niet zeker van zijn overwinning. Vorig jaar verloor hij een soortgelijke voorsprong tijdens de marathon op de laatste acht kilometer. De Zwitser Bernhard (de man met het ziekenhuis-verhaal) werd toen winnaar.

Dit jaar ging het beter: 'Ik startte het lopen goed, liep meteen al vijftien kilometer per uur, en ik weet dat andere triatleten niet veel sneller kunnen. Maar je blijft twijfelen en kijken: Komen ze nou? Je hebt ook steeds omstanders die roepen: Nou is-t-ie van jou jongen, laat het niet wèèr gebeuren. Ik heb onderweg dus flink wat gerekend, maar na dertig kilometer wist ik dat ik goed zat.'

Heldoorn leeft voor en van zijn sport. 'Het is geen tennis, maar ik heb een goed premiestelsel bij mijn sponsor.' Over het prijzengeld (voor de winnaar in Almere 20 duizend gulden èn de onvermijdeljke auto, omdat het parkoersrecord werd gebroken) klaagt hij ook niet.

De Ironman van Almere stond zaterdag in het teken van bananen, sponzen en vooral veel water. De meeste triatleten gaan tegenwoordig met een hartslagmeter van start. Het kon niet voorkomen dat met name op de marathon, onder de zinderende zon op de Gooimeerdijk, veel triatleten voortijdig moesten uitstappen. Niet alles is mechanisch meetbaar.

De toppers hadden hun eigen begeleiders met vochtvoorraad, het anonieme leger daarachter moest het met de officiële bevoorradingsposten doen, die bij deze omstandigheden missschien wel wat al te ver uit elkaar lagen.

Maar daar stond tegenover dat deze anonymi niet hoefden te vrezen voor de persoonlijke omhelzing van Klaas Wilting, ditmaal in zijn rol als voorzitter van de stichting Holland Triathlon. Bij de meet drukte deze immer cameragenieke Amsterdamse politievoorlichter à la wethouder Hekking elke binnenkomende toptriatleet als eerste aan de borst.

Je zou er, om dàt te voorkomen, als triatleet nog een rondje extra voor lopen.

ALMERE: Open NK lange afstand (3,8 km zwemmen, 180 km fietsen en 42 km lopen, mannen: 1. Heldoorn 8.10.58 (parkoersrecord), 2. Van der Marel 8.18.34, 3. Bernhard (Zwi) 8.20.28, 4. Barel 8.26.17, 5. Merzlov (Rus) 8.39.26, 6. Ittman 8.43.14, 7. Breedijk 8.50.27, 8. Van Trigt 8.58.17, 9. Van Leeuwen 8.59.49, 10. Swart 9.01.41.

Vrouwen: 1. Wiltenburg (parkoersrecord) 9.02.32, 2. Heeren 9.26.36, 3. Vlot 9.44.09, 4. Van Zwieten 9.50.02.

Meer over