Ballroom Blitz

De Braziliaan Jomar Mesquita maakt faam met zijn versie van ballroom. Die werkwijze blijkt wonderwel te passen bij het universum van zijn inspiratiebron, de Spaanse filmmaker Pedro Almodóvar.

DOOR MIRJAM VAN DER LINDEN

'Cucurrucucú, paloma, ya no le llores.' Koekoeroekoekoe duif, huil niet meer. Terwijl de hartverscheurende en fluweelzachte hitsong van Tomás Méndez - hoogtepunt: 'ay ay ay ay ay...' - het theater vult, dansen twee vrouwen, draaiend om hun eigen as, een wijde cirkel over het podium. Hun rokjes golven mee op de woorden die het dodelijke verlangen bezingen, een eindeloos mantra.

Wie liefde zegt, zegt ook erotiek, in de wereld van de Braziliaanse choreograaf Jomar Mesquita (42). Deze twee gaan naadloos in elkaar over, zoals wanneer een van de cirkelende danseressen tot stilstand komt tegen een man. Hier geen poëzie, maar een ondubbelzinnig verstrengeling, met een vreemd hoog naar achteren getild been, zijn hand ostentatief op haar bil, hun lichamen als was in elkaars handen. Mesquita, aan de telefoon vanuit zijn woonplaats Belo Horizonte over de voorstelling die deze week naar het Holland Dance Festival komt: 'Dolores is een show voor het hart en de onderbuik.'

Bijzonder aan Mesquita is dat hij die wereld vol passie en verlangen vormgeeft met Latijns-Amerikaanse stijldansen als bolero, merengue, rumba, salsa, samba en tango. Maar dan niet in een gelikte show van perfecte moves, glitterpakjes, hoge hakken en veren, maar in een totaal eigen, fascinerende choreografie. 'Mijn dans wordt als eigentijds gezien, maar het blijft stijldansen wat ik doe. Dit genre is altijd mijn vertrekpunt, dit genre wil ik vernieuwen. We deconstrueren de bewegingen en de ritmes en bouwen daar vervolgens een nieuw, eigen verhaal mee.'

Toen Mesquita werktuigbouwkunde studeerde, richtten zijn ouders in 1990 de eerste stijldansvakopleiding van Brazilië op, die nog steeds bestaat en jaarlijks zo'n vijfhonderd studenten telt. Ze waren zelf fervente amateurdansers - zij psycholoog en pedagoog, hij advocaat - maar het was bijna onmogelijk om professionele stijldansdocenten te vinden. Mesquita: 'Ballroom is altijd heel populair geweest in Brazilië. Maar je deed het voor je plezier, als hobby, niet als beroep.'

De getalenteerde Mesquita was ook veel in de school, begon er een jongerendansgroep en tien jaar later was Mimulus Companhia de Dança een feit, een club briljante, veelzijdige dansers die in New York en Frankrijk inmiddels op handen wordt gedragen. Zijn moeder bedacht de naam: 'De bloem mimulus (maskerbloem, red.) is een medicijn voor mensen die erg verlegen zijn. Hij geeft moed om in contact met anderen te treden, iets wat stijldansen, social dances in het Engels, ook stimuleert.'

Mesquita's persoonlijke fascinatie met stijldansen (hij danst ook zelf in Dolores) is minder gecompliceerd. 'Waarom stijldansen? Om het dansen met de vrouw!', roept hij zonder aarzeling. 'Tegenwoordig vind ik het zelfs moeilijk om solo te dansen; naakt voel ik me dan. Dansen met een ander is een relatie creëren, dat is fantastisch.'

Van hieruit is de stap naar Pedro Almodóvar snel gezet. Deze beroemde Spaanse filmmaker, die Cucurrucucú Paloma gebruikte in een van zijn bekendste films, Hable con ella, is de grote inspiratiebron voor Dolores (2007): 'Aanvankelijk was ik vooral gek op de songs uit zijn films, maar steeds meer kwam ik tot de ontdekking dat zijn Spaanse universum nauw aansluit bij het universum van de Latijns-Amerikaanse ballroom. Beide werelden gaan primair over relaties en ook Almodóvar is soms mooi en elegant, soms lelijk en kitsch en vaak hot & spicy.'

Het zijn allemaal facetten die terugkomen in Dolores, dat met een patchwork aan scènes 'een Almodóvariaanse atmosfeer' creëert. Passie en plezier, maar ook pijn. Mesquita: 'Almodóvar is een genie in het schakelen tussen humor en drama, vaak met een absurdistische toets. Hij ziet pijn als een universeel gevoel. Iedereen kent het. Het is ook pijn die het leven op scherp zet. Seks en dood, ze komen in al zijn films terug.' In Mesquita's choreografie zijn tedere en intieme, vrolijke en energieke dansen verknoopt met passages vol melancholie, onmacht en eenzaamheid. Niet voor niets klinkt Astrud Gilberto. 'Love is the saddest thing when it goes away', zingt ze fijntjes over de pijn van een gebroken hart.

Waar Almodóvar behoorlijk controversieel is geweest met thema's als prostitutie, homoseksualiteit, drugsgebruik, travestie en transseksualiteit, is ook Mesquita's creatie niet onbesproken. Dolores is een openhartige voorstelling, met zelfs een intieme scène tussen twee mannen, en dat in een streng katholiek land als Brazilië. Maar een controverse, nee: 'Net zoals niet iedereen bij ons de samba kan dansen, is ook niet iedereen religieus-conservatief. Het buitenland reageerde soms feller.'

Daarbij ging het om een ander probleem; de positie van de vrouw in Dolores, volgens Mesquita niet altijd goed begrepen. De titel is een verwijzing naar het woord 'dolor', pijn, maar ook een vrouwennaam. Net als in Almodóvars films staat de vrouw centraal in het stuk. 'De vrouwen in Dolores zijn krachtig, en geen slachtoffers van gewelddadig machogedrag.'

Toch zou je dit laatste kunnen denken als je ziet hoe de danseressen soms aan hun haren worden voortgesleept, hoe hun parelketting soms net een hondenriem is en hoe hun lijven herhaaldelijk als kadavers om het middel van de man zijn gedrapeerd.

Mesquita: 'Het Latijns-Amerikaanse concept van 'gewelddadige passie', waarmee ook Almodóvar speelt, is niet overal bekend en leidt dan, begrijpelijk, tot verwarring. Dolores is als het echte leven, met zachte mensen en harde types, gelukkigen en ongelukkigen in de liefde. Met op het ene moment slaande ruzie en het andere moment pure lust. Menselijker kan niet.'

Zwaar

Holland Dance Festival heeft dit jaar veel groepen in huis uit landen met een sterke danscultuur. Zoals Brazilië en Cuba, met dansen als bolero, merengue, rumba, salsa, samba en tango. Choreograaf Jomar Mesquita keert deze stijldansen binnenstebuiten om er zijn eigen verhaal mee te vertellen. Het stuk Dolores (2007) is, net als de films van zijn grote inspiratiebron Pedro Aldomóvar, een combinatie van drama en humor. 'Eigentijdse dans is vaak zo serieus en zwaar. Daar houd ik niet van. Het leven is veelzijdiger.' Zie holland-dance.com

undefined

Meer over