Ballon houdt Overijssel droog

HET WATERSCHAP IJsseldelta is van plan een voor Nederland bijzondere waterkering aan te leggen. Tussen het Ketelmeer en het Zwarte Meer komt een balgstuw, een soort opblaasbare dam....

De kering dient ter bescherming van het achterland tegen overstromingen. Dat gebied loopt van het buitendijkse polderland rond het Zwarte Meer en plaatsen als Zwartsluis en Genemuiden tot aan de binnenstad van Zwolle.

West-Overijssel is een overstromingsgevoelig gebied, vooral als het bij hoogwater te maken krijgt met windopstuwing vanuit het Ketelmeer en IJsselmeer. In de jaren tachtig is daar studie naar gedaan. Toen bleek dat wateropstuwing veel groter kan zijn dan werd gedacht.

In 1991 is daarom besloten tot de bouw van een keersluis bij Ramspol, in de twee geulen daar: de Ramsgeul en het Ramsdiep. Zij vormen de verbinding tussen het Ketelmeer en het Zwarte Meer.

Zo'n keersluis reduceert de investeringen die anders nodig zouden zijn geweest voor de extra dijkverhogingen in het achterland. Er kan nu worden volstaan met minder stringente maatregelen (besparing honderd miljoen gulden), terwijl door sluiting van de kering bij verwacht extreem hoogwater, een hogere veiligheid wordt verkregen.

Gedeputeerde Staten van Overijssel hebben vorig jaar gekozen voor de bouw van een balgstuw. Deze zal worden gesloten bij verwacht hoogwater van ongeveer een halve meter boven NAP. Het sluiten gebeurt automatisch op basis van waterpeilmeters aan weerszijden van de stuw.

Pompen persen lucht of water in een grote, stevige kunststof zak, die waterdicht is verankerd aan een betonnen bak in de as van de geul. Binnen een uur moet de balg op hoogte zijn. De kering zal worden ontworpen op een waterstand van bijna drie meter boven NAP aan de Ketelmeerkant. Komt het water op dat niveau, dan steekt de balg nog enkele decimeters boven het water uit.

De waterstand van een halve meter boven NAP, waarbij de waterkering wordt gesloten, komt volgens het Waterschap IJsseldelta eens in de tweeduizend jaar voor. De afgelopen jaren, tijdens de hoogwaterperioden in 1993 en 1995, zou de kering driemaal gesloten zijn geweest: tijdens hevige storm uit het noordwesten of westen met windkracht 10 à 11.

Balgstuwen zijn vrij nieuw voor Nederland. In de Bornsebeek in Overijssel is een kleine gebouwd, van elf meter breed. Daarmee wordt het waterpeil - en daarmee de grondwaterstand - geregeld. De bouw van een soortgelijke stuw in de Dinkel bij Denekamp wordt bestudeerd.

In Duitsland en Oostenrijk zijn voor het natuurbeheer de afgelopen twintig jaar honderden van dergelijke balgstuwen gebouwd, zij het kleinere dan de opblaasbare balg die bij Kampen moet verrijzen. Die bij Kampen heeft een waterkerende functie, en dat is een unicum.

De kering gaat feitelijk bestaan uit drie balgen, elk ruim vijftig meter breed: een in het Ramsdiep en twee in de wat bredere Ramsgeul. Het besluit daartoe is in de inspraakfase, die eind deze maand eindigt met een hoorzitting.

Zeven aannemers hebben plannen voor de bouw ingediend. Deze worden nu beoordeeld. De bouwdienst van Rijkswaterstaat zal daaruit voor het eind van het jaar een keuze maken, waarna begin volgend jaar de opdracht de deur uit kan. De kering zal naar verwachting in 1999 bedrijfsklaar zijn.

Broer Scholtens

Meer over