Balkenende geen minister van Staat

DEN HAAG - Wordt oud-minister-president Jan Peter Balkenende nog minister van Staat? Zijn twee voorgangers Ruud Lubbers en Wim Kok werden respectievelijk vijf en negen maanden na de missionaire status van hun kabinet benoemd tot minister van Staat. Jan Peter Balkenende is nu al ruim tien maanden geen missionair premier meer.


Ingewijden in Den Haag, die niet willen worden geciteerd, achten de kans gering dat Balken-ende minister van Staat wordt. Het is een publiek geheim dat de betrekkingen tussen koningin Beatrix en premier Balkenende niet goed waren. Beatrix was verwend met generatiegenoot Lubbers, die in de 12,5 jaar premierschap een vriend was. Hoewel Kok afstandelijker was, was er voldoende chemie hem ook tot minister van Staat te benoemen.


Balkenende heeft een paar kwesties die door Beatrix niet zijn vergeten. De allerbelangrijkste is dat Balkenende zijn eerste kabinet liet vergaderen op de dag van de bijzetting van prins Claus.


Uitgerekend op die rouwdag explodeerde het kabinet in zijn handen. Wat de Oranjes Balken-ende ook zeer kwalijk hebben genomen, is de wijze waarop hij de kwestie heeft afgehandeld van de relatie tussen de latere prinses Mabel en de vermoorde topcrimineel Klaas Bruinsma. De Oranjes vonden dat de persconferentie van Balkenende verre van ingetogen: in hun waarneming werd Mabel aangeklaagd.


De prestigieuze adviesfunctie valt soms voormalige premiers en ministers van Buitenlandse Zaken ten deel. Koningin omringt zich met politieke topadviseurs, mensen die het spel beheersen en een groot netwerk hebben. Het gaat daarbij niet alleen om de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer en de vice-voorzitter van de Raad van State. Bij staatsrechtelijke kwesties, politiek gecompliceerde situaties en kabinetsformaties kan zij ook de door haarzelf aangestelde ministers van Staat raadplegen.


Officieel is het de ministerraad die een voordracht doet en de koningin benoemt. Maar in de praktijk, zo zeggen enkele oud-bewindslieden, is het de koningin die een naam aankaart, waartegen een zittende minister-president zich niet verzet. Daarbij speelt het 'olifantengeheugen van de Oranjes' een rol.


Meer over